II FZ 120/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PM na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 października 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 541/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi PM na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 maja 2022 r. Nr [..] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W samodzielnie sporządzonej skardze PM (zwany dalej Skarżącym) podał swój NIP jako dane go identyfikujące. W skardze wniósł o ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2022 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata, o którego konkretnie prosił. Zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (brak numeru PESEL w skardze) doręczono ustanowionemu pełnomocnikowi. Brak nie został uzupełniony. Postanowieniem z dnia 30 września 2022 r. sąd odrzucił skargę, której braków nie uzupełniono w terminie. W dniu 21 października 2022 r. Skarżący złożył samodzielnie wniosek o "przywrócenie terminu wyznaczonego przez sąd w wezwaniu z dnia 25 sierpnia 2022 r. na wskazanie numeru PESEL". Wniósł o załączenie do akt niniejszej sprawy akt sprawy toczącej się pod sygnaturą I SA/Łd 550/22, a następnie dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. wezwania do wskazania numeru PESEL z dnia 24 sierpnia 2022 r. oraz pisma z dnia 5 września 2022 r. zawierającego wskazanie numeru PESEL. Jednocześnie Skarżący podał numer PESEL. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wskazał, że o uchybieniu terminu Skarżący dowiedział się w dniu 17 października 2022 r., w dniu doręczenia pełnomocnikowi z urzędu postanowienia sądu z dnia 30 września 2022 r. wraz z uzasadnieniem. Wskazał, że niepodanie przez pełnomocnika numeru PESEL Skarżącego wynikało z oczywistej omyłki, gdyż w zbliżonym czasie zarówno profesjonalny pełnomocnik, jak i Skarżący odebrali wezwania do uzupełnienia braków przez wskazanie numeru PESEL. Kontaktowali się telefonicznie. Pozostali w przekonaniu, że oba wezwania dotyczą tej samej sprawy. Skarżący wskazał, że brak skargi uzupełni samodzielnie. Nie wiedział, że wezwania dotyczyły rożnych spraw. Podniósł, że nie powinien zostać obciążony negatywnymi skutkami działań swojego pełnomocnika. Postanowieniem I SA/Łd 541/22, WSA w Łodzi odmówił przywrócenia terminu, podnosząc, że Skarżący był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. Od adwokata należy wymagać staranności w działaniu. Nieustalenie, jakich spraw (sygnatur) wezwania dotyczą nie jest działaniem starannym. Sąd wskazał również, że nawet negatywne skutki działań pełnomocnika obarczają Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Istotna jest przesłanka braku winy. Brak winy należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Zachowanie osoby, która uchybiła czynności należy odnieść do obiektywnego miernika staranności, uwzględnia się, czy osoba taka nie dopuściła się niewielkiego niedbalstwa. Po pierwsze zatem należy zbadać, czy w sprawie dopuszczono się nawet niewielkiego niedbalstwa. Po drugie – strona ponosi skutki działania swojego pełnomocnika, wszelkie skutki - także negatywne, wynikające z uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Mając te dwie okoliczności na uwadze, należy wskazać, że w wezwaniu o uzupełnienie braków znajduje się widoczna sygnatura akt sprawy, której wezwanie dotyczy. To, że Skarżący zdecydował się na telefoniczny, a nie osobisty, kontakt ze swoim pełnomocnikiem – to był wybór Skarżącego i jego pełnomocnika. Sposób kontaktu między pełnomocnikiem i Skarżącym jest sferą, którą mogą oni układać wedle własnego uznania, aczkolwiek skutki obciążają Skarżącego. To, że profesjonalny pełnomocnik nie zapytał Skarżącego, jakiej sygnatury dotyczy wezwanie – to obciąża pełnomocnika. Skarżący podniósł, że pełnomocnik z urzędu otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 541/22 (niniejszej), a Skarżący - w sprawie o sygn. I SA/Łd 550/22. Nieustalenie, jakiej sprawy dotyczy wezwanie poprzez nieporównanie sygnatur nie jest starannym działaniem. Zwłaszcza, że profesjonalny pełnomocnik ma świadomość, że może toczyć się wiele spraw równocześnie i w wezwaniu sygnatura jest podana. Skarżący i jego pełnomocnik nie zdecydowali się przesłać sobie obrazu cyfrowego (zdjęcie, skan) wezwań, co również obciąża Skarżącego i nie jest starannym działaniem. Profesjonalny pełnomocnik z góry założył, że wezwania dotyczą tej samej sprawy, chociaż na własne oczy nie porównał treści wezwań. Gdyby starannie porównał treść wezwań to by odkrył różne sygnatury spraw. Niestaranne działanie pełnomocnika obciąża Skarżącego. Skarżący podnosi w uzasadnieniu wniosku, że Skarżący nie wiedział, że wezwanie doręczone pełnomocnikowi dotyczy innej sygnatury. Skarżący nie musiał tego wiedzieć, ani nie musiał się tego nawet spodziewać. Skarżący w tym zakresie nie ma przecież doświadczenia. Starannym działaniem profesjonalnego pełnomocnika jest ustalenie takiej kwestii. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zaliczają się m.in. stany nadzwyczajne (problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe - powódź, pożar - nagła choroba strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą). W niniejszej sprawie takich okoliczności nie ma. Jest tylko nieuprawnione założenie pełnomocnika – bez porównania treści wezwań – że dotyczą one tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania czynności jest prawidłowe z uwagi na niewykazanie dołożenia należytej staranności przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji .