I GSK 878/17

SENTENCJA Dnia 13 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia NSA Anna Dumas Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M. Sp. z o.o. w G. o zbadanie spełnienia przez sędzię NSA Małgorzatę Grzelak wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie ze skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. Spółki komandytowej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Po 349/17 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. Spółki komandytowej w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2017 r. nr 390000-IAGW.4410.87.2016.KK w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego postanawia: odrzucić wniosek. UZASADNIENIE M. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w G. (dalej: skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Po 349/17, w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Zarządzeniem z 5 marca 2020 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyła rozprawę w sprawie ww. skargi kasacyjnej na dzień 17 kwietnia 2020 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach, sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.), sędzia del. WSA Arkadiusz Tomczak. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA z 7 kwietnia 2020 r. zdjęto sprawę z wokandy rozprawy, na podstawie § 1 pkt 1 zarządzenia nr 7 Prezesa NSA z 12 marca 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w NSA w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-Cov-2. Zarządzeniem z 29 września 2020 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA wyznaczyła rozprawę na dzień 5 listopada 2020 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.), sędzia NSA Piotr Piszczek, sędzia del. WSA Piotr Kraczowski. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA z 26 października 2020 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, zdjęto sprawę z wokandy rozprawy wyznaczonej na 5 listopada 2020 r. i skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w tym samym dniu i tym samym składzie. Dnia 3 listopada 2020 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe skarżącej kasacyjnie, w którym strona sprzeciwiła się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 5 listopada 2020 r. zdjęto sprawę z wokandy posiedzenia niejawnego i skierowano ją do rozpoznania na rozprawie. Zarządzeniem z 22 września 2021 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej NSA wyznaczyła rozprawę na dzień 17 listopada 2021 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.), sędzia NSA Piotr Piszczek, sędzia del. WSA Piotr Kraczowski. Postanowieniem wydanym na rozprawie 17 listopada 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie toczące się przed tym Sądem, w związku z pytaniem prejudycjalnym skierowanym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. akt I FSK 128/21. Zarządzeniem z 18 maja 2023 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej NSA skierowała sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 6 czerwca 2023 r., w składzie: sędzia NSA Małgorzata Grzelak celem podjęcia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dnia 6 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Zarządzeniem z 3 października 2023 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej NSA wyznaczyła rozprawę na dzień 15 grudnia 2023 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.), sędzia NSA Joanna Wegner, sędzia NSA Małgorzata Grzelak. Zawiadomienie o składzie rozpoznającym sprawę, dokonane na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, dalej: pusa), zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie 6 października 2023 r. W dniu 17 października 2023 r. adwokat M. W., reprezentujący M. Spółka z o.o. z siedzibą w G. – jak wynika z treści wniosku - na podstawie art. 5a § 1, 3 i 4 pusa, wniósł między innymi o stwierdzenie występowania przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 pusa u Małgorzaty Grzelak, wyznaczonej do składu rozpoznającego skargę kasacyjną w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego, to jest o stwierdzenie, że z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej powołaniu i jej postępowania po powołaniu, Małgorzata Grzelak nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności - co w okolicznościach sprawy skarżącej kasacyjnie i z uwzględnieniem okoliczności dotyczących skarżącej kasacyjnie i charakteru jej sprawy może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy skarżącej kasacyjnie. We wniosku wskazano na następujące okoliczności, które uzasadniają stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 pusa: - orzekanie i sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez Małgorzatę Grzelak mimo wadliwego powołania z uwagi na powołanie jej na to stanowisko przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę na wniosek nowej Krajowej Rady Sądownictwa (neo-KRS), ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa o KRS z 2017 r.), której pozycja ustrojowa, sposób ukonstytuowania, powołanie składu oraz funkcjonowanie powodują, że nie jest to organ niezależny od władzy ustawodawczej i wykonawczej przy wykonywaniu zadań powierzonych Krajowej Radzie Sądownictwa na mocy art. 186 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i polegających na staniu na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, co skutkuje wadliwością powołania na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 179 Konstytucji i w konsekwencji brakiem statusu sędziego do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego; - orzekanie i sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez Małgorzatę Grzelak mimo wydania przez Europejski Trybunał Praw Człowieka wyroku w sprawie Dolińska- Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19, 57511/19) stwierdzającego, że z powodu niezgodności składu nowej Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. z polską Konstytucją, organ ten utracił atrybut niezależności wobec władzy wykonawczej i ustawodawczej, a tym samym "naruszenia w procedurze powoływania sędziów do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego były tak poważne, że naruszały sami istotę prawa skarżących do sądu ustanowionego ustawą". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 5a § 3 pusa, uprawnionym do złożenia wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach, o których mowa w § 2, a w postępowaniu dyscyplinarnym - obwiniony. W myśl art. 5a § 4 pusa, wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się. Stosownie do art. 5a § 6 pusa, wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W niniejszej sprawie skarżącym w postępowaniu przed sądem I instancji oraz skarżącym kasacyjnie jest M. Spółka z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w G. Natomiast wniosek z 17 października 2023 r. o stwierdzenie występowania przesłanek z art. 5a § 1 pusa wraz z wnioskiem o wyłączenie od rozpoznania skargi kasacyjnej sędzi NSA Małgorzaty Grzelak, został wniesiony przez M Spółkę z o.o. z siedzibą w G., bez wskazania na działanie w imieniu skarżącej kasacyjnie. Spółka ta nie jest ani stroną, ani uczestnikiem postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oznacza to, że wniosek z 17 października 2023 r. został złożony przez podmiot nieuprawniony i podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalny. Niezależnie od powyższego, wniosek podlega odrzuceniu także z uwagi na wniesienie go po upływie tygodniowego terminu, o którym mowa w art. 5a § 4 pusa, skoro zawiadomienie o składzie orzekającym zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie 6 października 2023 r., a wniosek złożono dopiero 17 października 2023 r. Z tych względów, na podstawie do art. 5a § 6 pusa orzeczono, jak w sentencji postanowienia.