II SO/Ol 16/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. S. o wymierzenie Dyrektorowi Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia I. wymierzyć Dyrektorowi Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. grzywnę w wysokości 300 zł (słownie: trzystu złotych) za nieprzekazanie skargi w terminie; II. zasądzić od Dyrektora Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. na rzecz K. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE K. S. wnioskiem z 11 października 2023 r. (dalej: skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wymierzenie Dyrektorowi Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. (dalej: "Uczestnik, Organ") grzywny w wysokości 500 zł za nieprzekazanie skargi na bezczynność z 12 września 2023 r. W motywach wniosku wskazał, że 12 września 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem Uczestnika, skargę na bezczynność Uczestnika w zakresie rozpatrzenia jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 28 sierpnia 2023 r. Skarga została wniesiona za pośrednictwem ePUAP. Jak wskazał wnioskodawca, skarga w dalszym ciągu nie wpłynęła do Sądu. Wnioskodawca wywiódł następnie, że art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "u.d.i.p.") ustanawia 15-dniowy termin na przekazanie akt i odpowiedzi na skargę do sądu administracyjnego. Termin ten upłynął w dniu 28 września 2023 r. Organ w piśmie procesowym z 27 października 2023 r. udzielił odpowiedzi na skargę na bezczynność (przekazując ją tut. Sądowi) oraz wniosek o wymierzenie grzywny. Organ wywiódł, że 28 sierpnia 2023 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej za pomocą skrzynki e-PUAP. Z powodu małej ilości pism wnoszonych tą drogą, Organ zapoznał się z wnioskiem dopiero 26 października 2023 r., natomiast ze skargą na bezczynność 19 października 2023 r. i na podstawie wnioskowanych informacji uznał, że jest Organem niewłaściwym w powyższej sprawie. Niezwłocznie po zapoznaniu się z wnioskiem i wniesioną skargą na bezczynność Dyrektor Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. 27 października 2023 r. poinformował stronę Skarżącą o swej niewłaściwości w zakresie wnioskowanych informacji. Organ wskazał, że wymierzenie Dyrektorowi Ośrodka Sportu i Rekreacji w G. grzywny w wysokości 500 zł (czego żądał wnioskodawca) jest niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Termin ten ulega jednak skróceniu do 15 dni w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 - dalej zwana u.d.i.p.). Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Co istotne, naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1104/21). Wskazuje na to NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl), że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd podziela również i to stanowisko, że nałożenie grzywny za przekroczenie terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. wiąże się z funkcją represyjną, albowiem możliwość nałożenia grzywny na organ realizuje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymierzenie grzywny pełni także funkcję prewencyjną, ponieważ służy również zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ, jak i przez pozostałe organy. Przyczyny i okres naruszenia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. może natomiast mieć wpływ na ocenę, czy nałożenie grzywny w określonej wysokości znajduje w danej sytuacji uzasadnienie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że orzeczenie sądu w przedmiocie nałożenia grzywny na organ ma charakter uznaniowy, a sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym także przyczyny niewypełnienia obowiązku (powołana wyżej uchwała NSA w sprawie II GPS 3/09, ponadto postanowienie NSA z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14). Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze również charakter, pozycję i sytuację organu administracji, przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego, a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczności faktyczne, które legły u podstaw uchybienia przez organ ciążącemu na nim obowiązkowi oraz pozycja i sytuacja organu. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd stanął na stanowisku, że wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarga została przekazana do Sądu z naruszeniem ustawowego terminu. Taka sytuacja nie może być akceptowana, bowiem prowadzi do pozbawienia strony wynikającego z ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78 poz. 483 - dalej jako Konstytucja) prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 Konstytucji władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. W myśl zaś art. 45 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego był zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. Na realizację prawa do sądu nie może również wpływać organizacja pracy w organie. W konsekwencji w ocenie Sądu zaszły przesłanki do nałożenia grzywny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd uznał, że kwota 300 zł będzie wystarczająca do realizacji celów grzywny, w niniejszej sprawie przede wszystkim celu prewencyjnego i represyjnego. Uchybienie terminowi do przekazania skargi wraz z aktami postępowania i odpowiedzią na skargę jak twierdzi organ wynikało ze złej organizacji pracy aparatu pomocniczego organu, jak również – czego organ wprost nie wskazuje, ale co może wynikać z okoliczności faktycznych sprawy – nieznajomości prawa. Oba powody nie mogą stanowić żadnego usprawiedliwienia dla zaniechania obowiązkowi przekazania skargi do Sądu. Jednocześnie nie pozostaje bez wpływu na ustalenie samej wysokości sankcji fakt, ze zaniechanie organu nie było celowe, a wynikało właśnie ze dysfunkcji aparatu pomocniczego organu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zawarte w punkcie II sentencji postanowienia, wynika z art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.