VI U 1608/17

<table> <colgroup> <col width="14"/> <col width="97"/> <col width="250"/> <col width="333"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> <p>Sygn. akt.</p> </td> <td> <p>VI U 1608/17</p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> </div> </td> </tr> <table> <colgroup> <col width="75"/> <col width="42"/> <col width="28"/> <col width="84"/> <col width="55"/> <col width="42"/> <col width="69"/> <col width="16"/> <col width="40"/> <col width="262"/> </colgroup> <tr> <td colspan="8"> <p> <strong> <!-- -->Dnia</strong> </p> </td> <td colspan="2"> <p>29 listopada 2017r.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"/> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td colspan="5"> <p>SSO Elżbieta Pietrzak</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="3"> <p> <strong> <!-- -->Protokolant:</strong> </p> </td> <td colspan="5"> <p>st. sekr. sądowy Marzena Sobiecka</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> <p>po rozpoznaniu w dniu</p> </td> <td colspan="5"> <p>29 listopada 2017r.</p> </td> <td> <p>w Bydgoszczy</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>odwołania</p> </td> <td colspan="8"> <p> <span class="anon-block">B. K.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>z dnia</p> </td> <td colspan="5"> <p>29 września 2017r.</p> </td> <td> <p>Nr</p> </td> <td colspan="3"> <p> <span class="anon-block"> (...)</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>w sprawie</p> </td> <td colspan="7"> <p> <span class="anon-block">B. K.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> <p>przeciwko:</p> </td> <td colspan="7"> <p> <strong> <!-- -->Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> <p>o emeryturę</p> <p>1)  zmienia zaskarżoną decyzję organu rentowego, w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu <span class="anon-block">B. K.</span> prawo do emerytury, poczynając od dnia 1 września 2017 roku,</p> <p>2)  stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> <p>Sygn. akt VIU 1608/17</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 4)">§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> odmówił ubezpieczonemu <span class="anon-block">B. K.</span> prawa do emerytury.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ubezpieczony nie spełnił jedynie warunku posiadania 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, bowiem nie zaliczono do takich okresów okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 21 lipca 1970 r. do 4 lipca 1974 r.</p> <p>Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 4 miesięcy i 21 dni; składkowe w wymiarze 24 lat i 21 dni tj. łącznie w wymiarze 24 lat, 5 miesięcy i 12 dni, w tym w szczególnych warunkach w wymiarze 17 lat i 5 dni.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca <span class="anon-block">B. K.</span> wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury z uwagi na to, że w spornym okresie od 21 lipca 1970 r. do 4 lipca 1974 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Wyjaśnił, iż wprawdzie w tym czasie uczęszczał do szkoły, jednak po powrocie do domu około godziny 15:00 przystępował do pracy w gospodarstwie. Wykonywał prace związane z uprawą ziemi oraz hodowlą zwierząt. W okresie od wiosny do jesieni wykonywał pracę w polu, a po ich zakończeniu zajmował się zwierzętami, natomiast w okresie zimowym pracował przy obrządku zwierząt. Prace te zajmowały mu około 5-6 godzin dziennie, w okresie ferii i wakacji nawet kilkanaście godzin dziennie. Dodatkowo</p> <p>%</p> <p>wskazał, iż gospodarstwo nie było zmechanizowane, w związku z tym większość prac wykonywana była przy pomocy konia oraz narzędzi ręcznych.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie Zakład wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił co następuje:</p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">B. K.</span> w dniu 25 września 2017 r. złożył w prganie rentowym wniosek o przyznanie prawa do emerytury z uwzględnieniem zatrudnienia w gospodarstwie rolnym rodziców. Ubezpieczony udokumentował łączny okres zatrudnienia wynoszący 24 lata, 5 miesięcy i 12 dni, natomiast okres zatrudnienia w warunkach szczególnych wyniósł 17 lat i 5 dni. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu pracy zatrudnienia ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym jego rodziców w okresie od 21 lipca 1970 r. do 4 lipca 1974 r. Ubezpieczony nie jest członkiem OFE.</p> <p>-okoliczności bezsporne.</p> <p>W niniejszej sprawie sporną pozostawała okoliczność, czy ubezpieczony w zakwestionowanym przez organ rentowy okresie stale wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców.</p> <p>Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, na podstawie którego ustalił następujący stan faktyczny.</p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">B. K.</span> <span class="anon-block">urodził się (...)</span> w <span class="anon-block">J.</span>. Matka wnioskodawcy była dwukrotnie zamężna. W 1968 r. wnioskodawca wraz z rodzicami przeprowadził się do miejscowości <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>W momencie ukończenia 16 roku życia wnioskodawca uczęszczał do Szkoły Podstawowej im. Dr <span class="anon-block">F. C.</span> w <span class="anon-block">P.</span>, następnie w okresie od 1 września 1971 r. do 20 czerwca 1974 r. do <span class="anon-block"> (...) Szkoły Zawodowej</span> w <span class="anon-block">Ś.</span>, oddalonej od miejsca zamieszkania o około 13 km. Do szkoły wnioskodawca dojeżdżał autobusem <span class="anon-block"> (...)</span>. Podróż trwała około 20 min. Wracał do domu ze szkoły pomiędzy godziną 14:00, a 16:00.</p> <p>Rodzice ubezpieczonego <span class="anon-block">D.</span> i <span class="anon-block">L. K.</span> byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w <span class="anon-block">P.</span> o powierzchni 12,09 hektarów. Wnioskodawca miał dwóch braci, którzy nie pracowali w gospodarstwie. Ubezpieczony pracował w spornym okresie tj. od 21 lipca 1970 r. do 4 lipca 1974 r. co najmniej 4 godziny dziennie mimo, że chodził do szkoły podstawowej, a następnie jeździł do szkoły zawodowej, gdzie się uczył. Co do zasady prace w gospodarstwie ubezpieczony wykonywał zaraz po powrocie ze szkoły. Lekcje przeważnie odrabiał wieczorem po zakończeniu pracy w gospodarstwie. Natomiast w okresie ferii i wakacji pracował od rana do świtu. Gospodarstwo nie było zmechanizowane, prace w nim wykonywano tprzy użyciu prostych narzędzi oraz konia. Uprawiano w nim zboża, buraki, ziemniaki, łubin dla zwierząt, hodowano zwierzęta: krowy, cielaki, około 20 sztuk trzody oraz drób. Ubezpieczony wykonywał pracę w gospodarstwie w zależności od pory roku. W okresie wiosenno - jesiennym były to prace polowe (sianie, orka, zbiór zbóż, ziemniaków, buraków), w okresie zimowym głównie zajmował się obrządkiem zwierząt. Praca w gospodarstwie spoczywała głównie na ubezpieczonym i jego rodzicach.</p> <p>Dowód:</p> <p>- zeznania świadków : <span class="anon-block">A. J.</span>, k. 17-18,</p> <p> <span class="anon-block">M. P.</span> k. 18-19,</p> <p>- zeznania ubezpieczonego, k. 19,</p> <p>- dokumenty znajdujące się w aktach sądowych i aktach rentowych ZUS.</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd* ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, których domniemanie prawdziwości wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 i nast. k.p.c</a>, a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.</p> <p>» Nadto, podstawą dokonanych ustaleń były zeznania świadków <span class="anon-block">A. J.</span> i <span class="anon-block">M. P.</span> oraz samego ubezpieczonego, które jako logiczne, spójne i korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym, Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Świadkowie na co dzień widywali ubezpieczonego przy pracy stąd ich zeznania stanowiły miarodajny dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie dowód. Zeznania ubezpieczonego jako zgodne z zeznaniami świadków i znajdujące potwierdzenie w zebranych w sprawie dowodach z dokumentów również zasługiwały na wiarę.</p> <p>Sąd zważył, co następuje:</p> <p>, Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1)">art. 184 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32-34, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:</p> <p>1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym</p> <p>charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do</p> <p>emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz</p> <p>2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.</p> <p>Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego.</p> <p>W niniejszej sprawie rozstrzygnięciu sądowemu podlegała wyłącznie kwestia osiągnięcia przez ubezpieczonego wymaganego 25 - letniego stażu pracy.</p> <p>Zgodnie z treścią przepisu art. 10 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:</p> <p>1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,</p> <p>2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,</p> <p>3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.</p> <p>W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym przed dniem 1 stycznia 1983 r. przesądza wystąpienie dwóch okoliczności, po pierwsze wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika" z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> i po drugie - czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (tak też wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 1996 r., III AUr 833/95 OSA 1998, z. 4, poz. 15 i wyrok SN: z dnia 28 lutego 1997 r., II UKN 96/96 (OSNAPiUS 1997, nr 23, poz. 473). W powyższych orzeczeniach kładzie się nacisk na stałość wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, co nie musi jeszcze oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, ale gotowość (dyspozycyjność) do podjęcia pracy rolniczej, z czym wiąże się też wymóg zamieszkiwania osoby bliskiej rolnikowi, co najmniej w pobliżu gospodarstwa rolnego.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego ubezpieczony <span class="anon-block">B. K.</span> bez wątpliwości spełnia wszystkie przesłanki wymagane do uwzględnienia jego pracy w gospodarstwie rolnym przy ustaleniu prawa do świadczenia emerytalnego. Zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, w szczególności uznane za wiarygodne zeznania świadków i ubezpieczonego wykazał, iż ubezpieczony pracował i zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od 21 lipca 1970 r. do 4 lipca 1974 r. Odnośnie charakteru tej pracy i jej rozmiarów czasowych, zeznania świadków jak i zeznania ubezpieczonego wskazują, iż ubezpieczony wykonywał w nim wszelkiego rodzaju prace gospodarskie odpowiednie do pory roku. Prace ubezpieczonego w gospodarstwie, pomimo uczęszczania do szkoły, należało traktować jako stałą pracę w gospodarstwie rolnym w rozmiarze, który powoduje zwiększenie stażu ubezpieczeniowego i podlega tym samym zaliczeniu do okresów pracy, których udowodnienie uprawnia do uzyskania uprawnień emerytalnych na warunkach określonych w art. 32 ustawy emerytalnej.</p> <p>Poczynione wyżej ustalenia pozwalają stwierdzić, że w okresie do końca 1998 r. ubezpieczony posiada wymagalny 25 - letni okres składkowy i nieskładkowy uzupełniony okresem pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. »</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47714;art. 47714 § 2)">art. 47714 § 2 k.p.c.</a> zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury począwszy od dnia 1 września 2017 r., a więc od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek.</p> <p>W punkcie 2 wyroku Sąd stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania wyroku, albowiem przed organem rentowym obowiązują ograniczenia dowodowe, które uniemożliwiają prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to uczynił Sąd, co uniemożliwiało organowi rentowemu wydanie decyzji takiej, jak rozstrzygniecie Sądu.</p> <p>SSO Elżbieta Pietrzak</p> </div> </td> </tr> </table> </table>