II AKa 323/17

<p>Sygn. akt II AKa 323/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 listopada 2017 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Krzysztof Ciemnoczołowski</p> <p>Sędziowie: SSA Danuta Matuszewska (spr.)</p> <p>SSO del. Marek Skwarcow</p> <p>Protokolant: referent-stażysta Dorota Fiertek</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r.</p> <p>sprawy</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. R.</span>, c. <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> </strong> </p> <p>oskarżonej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> w zw. 12 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 k.k.</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli subsydiarnych</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku</p> <p>z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt <strong> <!-- -->IV K 248/15</strong> </p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. R.</span> </strong> została oskarżona o to, że:</p> <p>w okresie od lipca 2012 roku do 28 listopada 2012 roku w <span class="anon-block">G.</span> w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, z góry powziętym zamiarem, doprowadziła <span class="anon-block">M. Ż.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 856.709,94 złotych poprzez wprowadzenie w błąd co do treści zawartej umowy dotyczącej sprzedaży domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> oraz zamiaru przeniesienia własności domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> na <span class="anon-block">M. Ż.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span>,</p> <p>tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 k.k.</a> </p> <p>Wyrokiem z dnia 10 maja 2017r., sygn. akt IV K 248/15 Sąd Okręgowy w Gdańsku:</p> <p>1. uniewinnił oskarżoną <span class="anon-block">J. R.</span> od popełnienia zarzucanego jej czynu;</p> <p>2. na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 632;art. 632 pkt. 1)">art. 632 pkt 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 640)">art. 640 k.p.k.</a> kosztami procesu obciążył oskarżycieli subsydiarnych <span class="anon-block">M. Ż.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span>.</p> <p>Powyższe orzeczenie w całości zaskarżył pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych zarzucając zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.:</p> <p>1. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> poprzez pominięcie przy dokonywanej analizie zeznań świadka <span class="anon-block">M. S.</span>, że świadek ów zeznał, że oskarżona wcześniej już miała plany, by pokrzywdzonego <span class="anon-block">M. Ż.</span> wyprowadzić z domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, co ma istotne znaczenie dla oceny zamiaru oskarżonej, albowiem to potwierdza wersję przedstawioną w zeznaniach pokrzywdzonych <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span>;</p> <p>2. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394 § 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 393;art. 393 § 1)">art. 393 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> (w brzmieniu 01.07.2015 - 14.04.2016r.) poprzez uznanie za ujawnione bez odczytywania zeznań oskarżycieli subsydiarnych <span class="anon-block">M. Ż.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span> z postępowania przygotowawczego, podczas gdy Sąd Okręgowy powinien był odczytać te zeznania, a nie ujawniać je bez odczytywania, z uwagi na wyłączenie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 391;art. 391 § 1;art. 391 § 1 zd. 3)">art. 391 § 1 zd. 3 k.p.k.</a> (w brzmieniu 01.07.2015 - 14.04.2016r.) stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394 § 2 k.p.k.</a> (w brzmieniu 01.07.2015 - 14.04.2016r.) co do zeznań świadków, co skutkuje tym, że nie sposób uznać zeznań pokrzywdzonych z postępowania przygotowawczego za materiał dowodowy ujawniony W toku rozprawy i mogący stanowić podstawę orzekania stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>;</p> <p>3. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w postaci zeznań <span class="anon-block">H. S.</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> oraz brak dokonania oceny materiału dowodowego przejawiającego się w braku zestawienia i ustalenia wzajemnej korelacji faktu uzależnienia przez oskarżoną zwrotu domu od spłaty rzekomej pożyczki, a zamiarem wejścia przez oskarżoną w posiadanie domu, o czym zeznawał świadek <span class="anon-block">M. S.</span>;</p> <p>4. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> poprzez oparcie się na nieujawnionym w sprawie materiale dowodowym w postaci zeznań <span class="anon-block">K. C.</span> (k. 175-177, 775-776, 145v-147), <span class="anon-block">M. C.</span> (k. 159 160), <span class="anon-block">P. Z.</span> (k. 74, 1117 i 1119), korespondencji mailowej między M. <span class="anon-block">S.</span> R.. <span class="anon-block">K.</span> (k. 859-897), wydruków poczty elektronicznej (k. 258-259 oraz 261-269 postanowienia o umorzeniu (k. 108-109), wydruków z elektronicznej księgi wieczystej (k. 1238-1240), wypowiedzeniu umowy pożyczki z dnia 28 marca 2013 roku (k. 238), podczas gdy Sąd Okręgowy czynił ustalenia w oparciu o powołane dowody, o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku;</p> <p>5. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 393;art. 393 § 3)">art. 393 § 3 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394 § 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> poprzez brak odczytania lub ujawnienia bez odczytania na rozprawie dokumentu prywatnego w postaci pisma <span class="anon-block">M. Ż.</span> z dnia 15 kwietnia 2013 roku (k. 240), stanowiącego odpowiedź ni wypowiedzenie rzekomej pożyczki pismem z dnia 28 marca 2013 roku, co spowodowało oparcie się na niepełnym materiale dowodowym;</p> <p>6. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logiką oraz przyjęcie, że z zeznań <span class="anon-block">H. S.</span> wynika, że oskarżona uzależniła oddanie domu pokrzywdzonym od zwrotu pożyczki, jakiej miała udzielić <span class="anon-block">M. Ż.</span> z pozyskanego przez siebie kredytu, podczas gdy świadek sama zeznała, że , Jakoś tak to miało być, ale ja tego nie wiem”, co wskazuje na brak pewności świadka co do przedstawianych okoliczności, a nadto z materiału dowodowego nie wynika, że w ogóle <span class="anon-block">J. R.</span> i <span class="anon-block">M. Ż.</span> łączyła umowa pożyczki;</p> <p>7. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logiką oraz przyjęcie, że przytoczone przez </p> <p>świadka <span class="anon-block">K. C.</span> stwierdzenie, które oskarżona powiedziała po wyjściu od notariusza, w postaci „ja zobaczę, czy ja będę chciała przepisać ten dom i kiedy” nie stanowi o zamiarze oskarżonej, podczas gdy analiza powołanego stwierdzenia w kontekście działań oskarżonej polegającego na de facto nakłanianiu stron do nabycia nieruchomości na jej osobę, spowodowanie poświadczenia nieprawdy w aktach notarialnych co do zapłaty kwoty 500.000 złotych, a także w zakresie osoby faktycznie kupującej nieruchomość, pokłócenie się z <span class="anon-block">M. Ż.</span> zaraz po wprowadzeniu się do domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> i odmowa sporządzenia chociażby umowy przedwstępnej na przeniesienie własności domu na rzecz <span class="anon-block">M. Ż.</span>, wskazują, że oskarżona działała w zamiarze bezpośrednim kierunkowym w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd pokrzywdzonych.</p> <p>8. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logiką oraz przyjęcie, że zeznania <span class="anon-block">M. C.</span>, <span class="anon-block">K. C.</span> oraz <span class="anon-block">M. Ż.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span> w zakresie dotyczącym wyrażanego przekonania, że już w chwili zawierania umów z dnia 01 października 2012 roku oskarżona działała z zamiarem oszukania pokrzywdzonych nie zasługują na uwzględnienie, podczas gdy analiza zachowania oskarżonej i podejmowanych przez nią działań w postaci nakłaniania stron do nabycia nieruchomości na jej osobę pomimo faktu, że pieniądze na nabycie nieruchomości pochodziły od pokrzywdzonych, spowodowanie poświadczenia nieprawdy w aktach notarialnych co do zapłaty kwoty 500.000 złotych, a także w zakresie osoby faktycznie kupującej nieruchomość, pokłócenie się z <span class="anon-block">M. Ż.</span> zaraz po wprowadzeniu się do domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> i odmowa sporządzenia chociażby umowy przedwstępnej na przeniesienie własności domu na rzecz <span class="anon-block">M. Ż.</span>, czy w końcu działania podejmowane w toku sprawy karnej w postaci nakłaniania <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">C.</span> do zeznawania nieprawdy, pozwalają na przyjęcie, że oskarżona działała w zamiarze bezpośrednim kierunkowym w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd pokrzywdzonych.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 427;art. 427 § 1)">art. 427 § 1 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w postaci:</p> <p>1. błędnego przyjęcia, że oskarżonej <span class="anon-block">J. R.</span> nie można przypisać działania w zamiarze bezpośrednim kierunkowym i że swym zachowaniem nie wypełniła ona znamion czynu zabronionego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a>, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego pozwala na przyjęcie, że oskarżona w całym okresie zarzucanego czynu działała w zamiarze bezpośrednim kierunkowym, a przede wszystkim zamiar istniał w chwili zawierania umowy, a oskarżona swym zachowaniem wypełniła wszystkie znamiona zarzucanego jej czynu;</p> <p>2. błędnego przyjęcia, że oskarżona nie wprowadziła w błąd pokrzywdzonych co do zamiar a przeniesienia własności domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że oskarżona nie miała zamiaru przenosić na rzecz pokrzywdzonych prawa własności w/w domu, co stanowiło wprowadzenie w błąd pokrzywdzonych co do istnienia i treści powiernictwa;</p> <p>3. dowolnego przyjęcia, że oskarżoną <span class="anon-block">J. R.</span> i <span class="anon-block">M. Ż.</span> łączyła umowa pożyczki, podczas gdy prawidłowa ocena ujawnionego w sposób prawidłowy materiału dowodowego nie pozwala na stanowcze przyjęcie, że doszło między stronami do zawarcia umowy pożyczki;</p> <p>4. dowolnego przyjęcia, że plany oskarżonej dotyczące wejścia w posiadanie domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> pojawiły się po tym, jak wyprowadziła się z domu, podczas gdy materiał dowodowy nie daje dostatecznych podstaw do czynienia takich ustaleń faktycznych.</p> <p>Na wypadek nie uwzględnienia powyższych zarzutów, przy ustaleniu prawidłowości ustalonego przez Sąd Okręgowy stanu faktycznego, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 427;art. 427 § 1)">art. 427 § 1 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i brak rozważenia, czy zachowanie oskarżonej, przy ustaleniu, że oskarżona uzależniła zwrot nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> od spłaty pożyczki, nie stanowi oszustwa, ze względu na wprowadzenie pokrzywdzonych w błąd co do istnienia i treści powiernictwa, skoro zamiarem oskarżonej miało być, by nieruchomość stanowiła formę zabezpieczenia spłaty pożyczki na jej rzecz przez <span class="anon-block">M. Ż.</span>.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437 § 1 i 2 k.p.k.</a> wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja pełnomocnika oskarżycieli subsydiarnych o tyle okazała się zasadna, że skutkowała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uchybienia jakimi dotknięte jest dotychczasowe postępowanie, czynią przedwczesną możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia o zasadności, bądź niezasadności stawianych w skardze zarzutów błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku.</p> <p>Podkreślić trzeba, że przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>) między innymi wtedy gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art.410 k.p.k.</a>).</p> <p>Warunkiem dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych jest to, aby wprowadzenie do procesu dowodów, w oparciu o które ustalenia te są czynione, odpowiadało regułom zwartym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">Kodeksie postępowania karnego</a>.</p> <p>Rację ma pełnomocnik oskarżycieli subsydiarnych, że reguły te zostały w przedmiotowej sprawie naruszone i to w odniesieniu do jednego z najistotniejszych dowodów,jakimi były zeznania <span class="anon-block">M. Ż.</span> z postępowania przygotowawczego.</p> <p>Co oczywiste, postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się według przepisów proceduralnych obwiązujących w okresie od 01.07.2015 r. do 14.04.2016 r.</p> <p>Zgodzić się należy ze skarżącym, że brak było warunków do uznania za ujawnione bez odczytywania, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394§2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 393)">art. 393 k.p.k.</a> zeznań <span class="anon-block">M. Ż.</span> i <span class="anon-block">G. Ż.</span> z akt 5 Ds. 2/15 Prokuratury Okręgowej w Gdańsku.</p> <p>Przepisy obowiązujące w okresie od 01.07.2015 r. do 14.04.2016 r. przewidywały w ograniczonym zakresie – stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167;art. 167 § 1)">art. 167§1 k.p.k.</a>- możliwość przeprowadzenia dowodu z urzędu. Uznać trzeba, że to właśnie w oparciu o ten przepis przeprowadzono dowód z zeznań oskarżycieli z postępowania przygotowawczego, skoro o jego dopuszczenie nie wnosili ani oni, ani ich pełnomocnik, czy też oskarżona.</p> <p>Jak wynika z zapisu protokołu rozprawy z 31 sierpnia 2016 r. pełnomocnik oskarżycieli oświadczył, że na chwilę obecną nie będzie składał wniosków o umożliwienie odczytania protokołów zeznań oskarżycieli subsydiarnych złożonych w postępowaniu przygotowawczym a jeżeli zajdzie taka konieczność to taki wniosek złoży na dalszym etapie postępowania.</p> <p>Mimo, że nie został powołany, jak się wydaje, Sąd I instancji miał tu na względzie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 391;art. 391 § 1 c)">art. 391§1c k.p.k.</a>, zgodnie z którym, w przypadku określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167;art. 167 § 1;art. 167 § 1 zd. 2)">art. 167§1zdanie drugie i trzecie</a> lub w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167;art. 167 § 2)">art. 167§2</a> treść protokołu może być ujawniona, w zakresie i w sposób wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167 § 1;§ 1 a)">§1 i 1a</a>, także z urzędu.</p> <p>Oskarżyciele stawili się na rozprawę, wobec czego, ujawnienie ich zeznań z postępowania przygotowawczego winno nastąpić w sposób wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (§ 1;art. 391)">§1 art. 391 k.p.k.</a> </p> <p>Rację ma skarżący ( powołując się na trafne wywody zawarte w Komentarzu do Kodeksu postępowania karnego pod redakcją Dariusza Świeckiego), że ujawnienie protokołów zeznań oskarżycieli z postępowania przygotowawczego mogło zastąpić tylko poprzez ich odczytanie, skoro zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391§1 k.p.k.</a>- nie stosuje się w przypadku tam opisanym- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394§2 k.p.k.</a>.</p> <p>Nie mógł zatem Sąd I instancji dokonywać ustaleń faktycznych w oparciu o dowody, które nie zostały właściwie do procesu wprowadzone. Słusznie także podkreśla pełnomocnik oskarżycieli, że pozbawieni oni zostali możliwości ustosunkowania się do zeznań, jakie składali w postępowaniu przygotowawczym.</p> <p>Powyższe uchybienie ma taką wagę, że mogło mieć wpływ na treść zapadłego wyroku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a>) .</p> <p>Wśród przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji uniewinniając oskarżoną od popełnienia zarzucanego czynu, w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku wskazano na oświadczenie <span class="anon-block">J. R.</span> z 07 lutego 2013 r.</p> <p>Przypomnieć należy, że w oświadczeniu tym <span class="anon-block">J. R.</span> wskazała, że środki finansowe za zakup nieruchomości położonej w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> zostały przekazane przez <span class="anon-block">M. Ż.</span> w postaci mieszkania położonego w <span class="anon-block">G.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span>, środków finansowych przeznaczonych na spłatę egzekucji komorniczych obciążających w/w nieruchomość za wyjątkiem wierzytelności przysługujących <span class="anon-block">M. K.</span> i opłat notarialnych, <span class="anon-block">M. Ż.</span> dokonuje spłaty rat kredytu hipotecznego na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> Banku obciążającego nieruchomość od momentu jej zakupu przez nią, a ponadto oświadczyła, że z chwilą spłaty w całości kredytu udzielonego przez <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> na jej osobę, przez <span class="anon-block">M. Ż.</span>, zobowiązuje się przenieść własność w/w nieruchomości na rzecz wskazanej przez niego osoby.</p> <p>To jako jeden z argumentów przekonujących o tym, że brak możliwości przypisania oskarżonej tego, że już w momencie zawierania umowy sprzedaży domu miała z góry powzięty zamiar oszukania oskarżycieli subsydiarnych, a więc wprowadzenia ich w błąd co do treści zawartej umowy oraz późniejszego przeniesienia własności domu, co pozwalałoby uznać ją winną zarzucanego czynu (str. 10 uzasadnienia), Sąd I instancji przytoczył okoliczności związane z zaciągniętym przez nią kredytem na potrzeby działalności prowadzonej przez <span class="anon-block">M. Ż.</span>.</p> <p>O wadze tych ustaleń dla ostatecznego rozstrzygnięcia, oceny towarzyszącego oskarżonej zamiaru świadczy uwaga Sądu, że „ (…) nie można więc wykluczyć, że kwestia zaciągniętego przez nią, a spłacanego przez <span class="anon-block">M. Ż.</span> kredytu była jedynym, lub jednym z powodów, z których nie chciała przenieść własności domu na tych, którzy wydatkowali na jego cel swoje środki (str.11 uzasadnienia).</p> <p>Tych jednak niezwykle ważnych ustaleń Sąd I instancji dokonał w oparciu o zeznania <span class="anon-block">M. Ż.</span> składane w postępowaniu przygotowawczym, a zeznania tego świadka budziły wątpliwości Sądu I instancji jedynie w kwestii dotyczącej zaciągniętego przez oskarżoną kredytu ( str. 5 uzasadnienia). Sąd I instancji po dokonaniu analizy zeznań <span class="anon-block">M. Ż.</span> z postępowania przygotowawczego, odmówił wiary tym składanym na rozprawie 30.01.2017 r., a w których podał, że był to kredyt na bieżącą działalność oskarżonej, a on pomagał jedynie w spłacaniu.</p> <p>Prawidłowe ustalenia w zakresie przeznaczenia kredytu zaciągniętego przez oskarżoną, w związku z treścią oświadczenia z 07 lutego 2013 r., mają takie znaczenie dla odtworzenia postawy, motywacji, zamiaru towarzyszącego jej w czasie zawierania umowy kupna nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, że Sąd odwoławczy uznał za przedwczesne ustosunkowanie się do pozostałych stawianych w apelacji uchybień- w szczególności zarzutów dokonania dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań szeregu świadków ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 436)">art. 436 k.p.k.</a>). Wskazać tylko należy, co do stawianego zarzutu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>, że w istocie, wśród dokumentów uznanych za ujawnione na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 394;art. 394 § 2)">art. 394§2 k.k.</a> na rozprawie 26 kwietnia 2017 r. ( k 253-253v) nie wskazano wypowiedzenia umowy pożyczki z 28 marca 2013 r. (k. 238 akt V Ds. 2/15 ), Sąd I instancji nie ujawnił także pisma <span class="anon-block">M. Ż.</span> z 15 kwietnia 2013 r. z k.240 akt V Ds. 2/15, ale zauważyć trzeba, nie wnoszono o to w akcie oskarżenia. Odnośnie wydruków poczty elektronicznej wskazanych w pkt 4 petitum apelacji- to treść protokołu rozprawy z 26 kwietnia 2017 r. wskazuje, że zostały one wprowadzone do materiału dowodowego (k.253 v). Rację ma skarżący, że Sąd I instancji opierał się dokonując ustaleń faktycznych na materiale dowodowym w postaci zeznań <span class="anon-block">K. C.</span> i <span class="anon-block">P. Z.</span>, które po części nie zostały ujawnione, natomiast co do <span class="anon-block">M. C.</span> stwierdzić trzeba, że dokument zawarty na k. 159-160 akt V Ds. 2/15 jest kserokopią protokołu przesłuchania świadka z 07.11.2013 r. , tak jak dokument z k.132-133 tych akt, który został na rozprawie odczytany (k. 181).</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie powtórzenie w odpowiednim zakresie postępowania dowodowego z wyeliminowaniem wskazanych uchybień co do sposobu przeprowadzania określonych dowodów.</p> <p>Oczywistym jest, że w przypadku konieczności sporządzenia uzasadnienia wyroku jaki w przyszłości zapadnie, Sąd I instancji winien przedstawić tok swojego rozumowania w sposób szczególnie staranny i wnikliwy .</p> </div>