I C 503/17

<p>Sygn. akt IC 503/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="291"/> <col width="338"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSO Alina Gąsior</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>stażysta Katarzyna Pielużek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017r. w Piotrkowie Trybunalskim</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. R.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanym przez Dyrektora Zakładu Karnego w <span class="anon-block">S.</span> zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczpospolitej Polskiej</p> <p>o odszkodowanie</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  nie obciąża powoda <span class="anon-block">P. R.</span> obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I C 503/17</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie wniesionym w dniu 12 kwietnia 2017 roku powód <span class="anon-block">P. R.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w <span class="anon-block">S.</span> kwoty 85.000 złotych tytułem odszkodowania za złe warunki bytowe w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> oraz za naruszenie dóbr osobistych w postaci niegodnego, poniżającego i lekceważącego traktowania jak również narażenie na niebezpieczeństwo podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Powód wskazał, że wnosi o zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego i kosztów związanych z postępowaniem sądowym.</p> <p>W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, iż w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> przebywał w okresie od 26 stycznia 2012 roku do 20 czerwca 2012 roku, od 22 kwietnia 2008 roku do 5 czerwca 2008 roku i od 15 września 2008 roku do 6 grudnia 2010 roku.</p> <p>Powód podał, iż został umieszczony w celach nie spełniających norm powierzchni użytkowej, poza tym w pomieszczeniu gniła podłoga w okolicy pomieszczenia sanitarnego, brakowało ciepłej wody, a okna nie domykały się, co było powodem częstych chorób. W pomieszczeniach były prusaki, a ręczniki nie nadawały się do wycierania ciała. Zdaniem powoda podczas pobytu w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> doszło do wielu zaniedbań i strat moralnych, a także do narażenia życia.</p> <p>Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 roku Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości i oddalił wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.</p> <p>W odpowiedzi na pozew wniesionej w dniu 21 września 2017 roku pozwany zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczpospolitej Polskiej wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany podniósł, że brak jest podstaw do przypisania pozwanemu bezprawności w działaniu bądź poprzez zaniechanie w okolicznościach podanych w pozwie. Pozwany zaprzeczył, aby powód odbywał karę pozbawienia wolności z naruszeniem standardowych warunków bytowych, w tym typowych warunków zakwaterowania w celi mieszkalnej. Powód miał zapewnione ustawowe warunki odbywania kary pozbawienia wolności, korzystał z przepisanego kwaterunkowego standardu wyposażenia celi, zapewniającego mu osobne miejsce do spania i jedzenia oraz przechowywania żywności i rzeczy osobistych. Cele były wyposażone we wszystkie podstawowe instalacje. Odnosząc się do zarzutu powoda dotyczącego insektów pozwany podniósł, iż pozwana jednostka w razie wystąpienia ich w celi wydawała osadzonym pułapki feromonowe, a w razie ich nieskuteczności wykonywano dezynsekcję.</p> <p>Pozwany, uzasadniając swoje stanowisko podniósł przede wszystkim zarzut przedawnienia w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> Pozwany zaznaczył, iż w przypadku czynów niedozwolonych trzyletni termin przedawnienia liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się zarówno o szkodzie jak i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Powód już w momencie odbywania kary miał możliwość dochodzenia swoich praw, jak również miał świadomość wyrządzenia mu rzekomej krzywdy i wiedział kto jest zobowiązany do jej naprawienia.</p> <p>Niezależnie od podniesionego zarzutu przedawnienia pozwany zaznaczył, iż jego zdaniem nie zostały spełnione żadne przesłanki roszczenia o zadośćuczynienie. W szczególności powód nie wykazał, że wyrządzono mu jakąkolwiek szkodę majątkową bądź niemajątkową, jak również nie wskazał dlaczego akurat kwota dochodzona pozwem miałaby stanowić odpowiednią wysokość, mającą zadośćuczynić jego rzekomej krzywdzie.</p> <p>Postanowieniem wydanym dnia 27 października 2017 roku Sąd odrzucił wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.</p> <p>Na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 roku powód popierał powództwo, wnosząc o zasądzenie zadośćuczynienia i jednocześnie sprecyzował stanowisko, wskazując, że swoje roszczenie wywodzi z niewłaściwych warunków panujących w Zakładzie Karnym, natomiast nie zgłasza zarzutów odnośnie niewłaściwego traktowania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny</strong>:</p> <p>Powód <span class="anon-block">P. R.</span> odbywał karę pozbawienia wolności, przebywając w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> w okresie od: 22 kwietnia 2008 roku do 5 czerwca 2008 roku, od 15 września 2008 roku do 6 grudnia 2010 roku, od 26 stycznia 2012 roku do 20 czerwca 2012 roku. Powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w <span class="anon-block">P.</span>, gdzie przebywa do chwili obecnej.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach – k. 30 – k. 37, okoliczność przyznana przez powoda)</em> </strong> </p> <p>Po odbyciu kary w Zakładzie w <span class="anon-block">S.</span> powód przeczytał artykuł w prasie, w którym więźniowie skarżyli się na warunki panujące w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> i wówczas uznał, że w okresie kiedy on przebywał w <span class="anon-block">S.</span> również panowały, zdaniem powoda niewłaściwe warunki – brak łóżka, insekty, sztywne ręczniki i prześcieradła.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(wyjaśnienia powoda na rozprawie w dniu 21 listopada 2017 roku – protokół k. 59v)</em> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje</strong> </p> <p>Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Powód wywodził swoje roszczenie z okresu pobytu w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span>, w którym przebywał w latach 2008, 2010 i 2012. Zdaniem powoda jego szkoda wynika ze złych warunków panujących w pozwanej jednostce, polegających na przeludnieniu w celi, braku odpowiedniego łóżka, szorstkich ręczników i pościeli, insektów, których nie można było zwalczyć.</p> <p>Powód wskazał również, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci prawa do godnego i ludzkiego traktowania.</p> <p>Rozpoznając roszczenie zgłoszone przez powoda Sąd podzielił stanowisko pozwanego, iż w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia roszczeń powoda związanych z pobytem w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> w okresie, kiedy tam przebywał. Bezspornym jest, że powód opuścił Zakład w <span class="anon-block">S.</span> w czerwcu 2012 roku, a jego wcześniejsze pobyty dotyczą lat 2008 i 2010.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia , w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.</p> <p>Paragraf 3 powołanego przepisu stanowi, że w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.</p> <p>Roszczenie powoda dotyczące zapłaty zadośćuczynienia ma charakter majątkowy, a zatem podlega przepisom określającym skutki upływu czasu dla roszczeń tego rodzaju znajdujących się w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117)">art. 117 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> </p> <p>W niniejszej sprawie pozew został wniesiony w kwietniu 2017 roku, a zatem nastąpił upływ terminów określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1;art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 i 3 k.c.</a>, co skutkuje przedawnieniem dochodzonego roszczenia. Wskazać należy, że przez roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym w rozumieniu powołanego uregulowania rozumieć należy wszelkie roszczenia mające charakter majątkowy, przy czym do kategorii roszczeń majątkowych należy zaliczyć także roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia i nawiązki (tak też A. Rzetecka-Gil, Kodeks cywilny, Komentarz, Zobowiązania - część ogólna, 2011 r.).</p> <p>Zgodnie zatem z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> chwilą określającą początek trzyletniego biegu przedawnienia jest moment „dowiedzenia się o szkodzie” i „osobie obowiązanej do jej naprawienia”, a zatem moment, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody i ma świadomość doznanej szkody (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r., III CKN 597/2000). Stwierdzić zatem należy, że powód musiał dysponować wiedzą w zakresie dwóch wskazanych elementów istotnych dla wyznaczenia początku biegu terminu przedawnienia, już z chwilą ich wystąpienia tj. z każdym dniem osadzenia go w warunkach godzących w jego dobra osobiste. Tym samym o ewentualnej szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia powód wiedział już w momencie zaistnienia zdarzeń, które jego zdaniem były niewłaściwe, naruszały dobra osobiste powoda i skutkowały wystąpieniem ewentualnej szkody.</p> <p>Powód przebywając w zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> wiedział też od samego początku, kto jest odpowiedzialny za taki stan rzeczy, mając na uwadze, że takie warunki zapewniał mu konkretny zakład karny, w którym odbywał karę pozbawienia wolności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 roku I Ca 148/15).</p> <p>W kontekście przytoczonych okoliczności Sąd uwzględnił zarzut przedawnienia w stosunku do roszczenia zgłoszonego przez powoda, co skutkowało oddaleniem powództwa na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2)">art. 117 § 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1;art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1}§ 1 i 3 k.c.</a>, bez potrzeby ustalania, czy zachodzą wszystkie przesłanki prawno – materialne uzasadniające jego uwzględnienie.</p> <p>Wobec uwzględnienia zarzutu przedawnienia Sąd oddalił wnioski powoda i pozwanego dotyczące dopuszczenia dowodu z zeznań zgłoszonych świadków, na okoliczność warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span>, uznając że ich przeprowadzenie jest zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.</p> <p>Jednocześnie Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> nie obciążył powoda kosztami procesu na rzecz pozwanego, mając na uwadze uwzględnienie zarzutu przedawnienia, jak również aktualną sytuację majątkową powoda, który przebywa w Zakładzie Karnym i nie posiada żadnych dochodów.</p> <p>SSO Alina Gąsior</p> <p>z/ odpis doręczyć powodowi i pełnomocnikowi Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 29.12.2017 r.</p> </div>