III AUa 417/17

<p>Sygn.akt III AUa 417/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SSA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SA Teresa Suchcicka</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SO del. Grażyna Załęska-Bartkowiak</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska</strong> </p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">B. C.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o wypłatę niezrealizowanego świadczenia</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wnioskodawczyni <span class="anon-block">B. C.</span> </strong> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt III U 101/17</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->oddala apelację.</em> </strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSO del. Grażyna Załęska-Bartkowiak SSA Barbara Orechwa-Zawadzka SSA Teresa Suchcicka</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III AUa 417/17 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych – I Oddział w <span class="anon-block">W.</span> decyzją z 17 lutego 2017 r. odmówił <span class="anon-block">B. C.</span> prawa do przyznania niezrealizowanego świadczenia po zmarłej siostrze <span class="anon-block">K. W. (1)</span>, ponieważ nie spełniała ona przesłanek nabycia tego prawa określonych w art. 136 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.</p> <p>Sąd Okręgowy w Łomży po rozpoznaniu odwołania złożonego przez <span class="anon-block">B. C.</span>, wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 r. oddalił odwołanie.</p> <p>Z ustaleń Sądu wynikało, że siostra wnioskodawczyni <span class="anon-block">K. W. (1)</span> otrzymywała od sierpnia 1986 r. rentę inwalidzką a następnie emeryturę . Zmarła <span class="anon-block">(...)</span>., przez wiele lat przed śmiercią [ od maja 1995 r. przebywała w <span class="anon-block"> Centrum (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">ul (...)</span>, z uwagi na stan zdrowia. Środki pieniężne z tytułu świadczeń przesyłane były na konto w kwocie odpowiadającej odpłatności za pobyt a pozostałe na adres placówki. Od października 2012 r. ze świadczeń należnych <span class="anon-block">K. W. (1)</span> suma odpowiadająca kosztom pobytu w zakładzie opiekuńczym przelewana była na konto zakładu, a pozostała kwota na adres opiekuna prawnego – <span class="anon-block">D. O.</span> zamieszkałej w <span class="anon-block">Z.</span>. <span class="anon-block">D. O.</span> została ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej <span class="anon-block">K. W. (1)</span> postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st <span class="anon-block">W.</span> z 11.03.1996 r. Od września 2013 r. decyzje organu rentowego adresowane były do opiekuna prawnego <span class="anon-block">D. O.</span>. Wynikało z nich, że wysokość emerytury <span class="anon-block">K. W. (1)</span> pomniejszano o kwotę odpłatności za pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, którą przelewano bezpośrednio na konto zakładu, pozostałą kwotę wypłacano opiekunowi. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wołominie z 14.09.2016 r. sygn. akt III RNs 671/16 opiekunem prawnym <span class="anon-block">K. W. (1)</span> została wnioskodawczyni – <span class="anon-block">B. C.</span>. Dokumenty potwierdzające fakt sprawowania opieki prawnej <span class="anon-block">B. C.</span> złożyła w ZUS-ie 06.02.2017 r. wraz z aktem zgonu <span class="anon-block">K. W. (1)</span> i wnioskiem o wypłatę niezrealizowanego świadczenia.</p> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych – I Oddział w <span class="anon-block">W.</span> decyzją z <strong> <!-- -->17 lutego 2017</strong> r. odmówił <span class="anon-block">B. C.</span> prawa do przyznania niezrealizowanego świadczenia po zmarłej siostrze <span class="anon-block">K. W. (1)</span> wobec nie spełniania przesłanek nabycia tego prawa określonych w art. 136 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.</p> <p>Zgodnie art. 136 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych <em> <!-- -->( Dz. U. z 2016 r. poz.887. )</em> w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się :</p> <p>- małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku</p> <p>- małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku</p> <p>- innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.</p> <p>W myśl art. 136 ust. 3 ustawy emerytalnej roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 1, wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.</p> <p>W niniejszej sprawie wniosek o niezrealizowane świadczenie po zmarłej <span class="anon-block">K. W. (1)</span> złożyła siostra <span class="anon-block">B. C.</span>.</p> <p>Mając na uwadze przytoczone przepisy prawa, wnioskodawczyni mogłaby nabyć prawo do niezrealizowanego świadczenia, gdyby była osobą uprawnioną do renty rodzinnej lub gdyby siostra <span class="anon-block">K. W.</span> pozostawała na utrzymaniu odwołującej.</p> <p>W myśl art. 67 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych <em> <!-- -->( Dz. U. z 2016 r. poz.887.) d</em>o renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny spełniający warunki określone w art. 68-71:</p> <p>1) dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione;</p> <p>2)<strong> <!-- -->przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności</strong> wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka;</p> <p>3)małżonek (wdowa i wdowiec);</p> <p>4)rodzice.</p> <p>Wnioskodawczyni jako siostra zmarłej nie spełnia warunków do przyznania renty rodzinnej. <span class="anon-block">K. W. (1)</span> miała prawo do własnego świadczenia emerytalnego, które było przekazywane w 70%, zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy z 27 października 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.Nr 210 poz.2135, ze zm.) na poczet kosztów jej utrzymania w zakładzie opiekuńczo – leczniczym, nie pozostawała zatem na utrzymaniu wnioskodawczyni. Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom odwołującej, iż odwiedzała ona siostrę, czyniła na jej rzecz dodatkowe zakupy żywności i środków medycznych, podnosząc standard pobytu krewnej w placówce. Jednakże wymiar tych kosztów nie przekraczał zwyczajowo przyjętej pomocy pomiędzy osobami bliskimi. Sąd Okręgowy nie stwierdził, aby starania odwołującej w tym zakresie odpowiadały pojęciu „utrzymywania” innej osoby.</p> <p>Zdaniem Sądu I instancji zasadności odwołania nie uzasadnia argument o wydatkach związanych z kosztami pogrzebu. W tym zakresie ubezpieczenia społeczne gwarantują prawo do odrębnego świadczenia, jakim jest zasiłek pogrzebowy. Nie uprawnia również do niezrealizowanych świadczeń fakt bycia opiekunem prawnym osoby zmarłej. Z tych względów Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożyła <span class="anon-block">B. C.</span>, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Z uzasadnienia apelacji wynika, iż skarżąca w istocie domaga się od ZUS wypłacenia tej części emerytury siostry <span class="anon-block">K. W. (1)</span>, która nie była potrącana na pokrycie kosztów pobytu siostry w zakładzie opiekuńczo – leczniczym.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja jest niezasadna.</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji i przyjmuje ją za własną, wobec czego nie zachodzi potrzeba jej szczegółowego przytaczania. Bezspornie wniosek <span class="anon-block">B. C.</span>, złożony w dniu 6 lutego 2017 r. na druku „Wniosek o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po osobie uprawnionej do świadczeń emerytalno – rentowych”, został rozpoznany przez organ rentowy i Sąd I instancji w kontekście <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 136;art. 136 ust. 1)">art.136 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>. Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował treść tego przepisu, stwierdzając, iż ustala on szczególne następstwo prawne po osobie, która zgłosiła wniosek o świadczenie objęte ustawą emerytalną, uprawniając do świadczeń należnych po zmarłym do dnia śmierci kolejno trzy kategorie osób:</p> <p>I. małżonka i dzieci, z którymi osoba zmarła prowadziła wspólne gospodarstwo domowe;</p> <p>II. małżonka i dzieci, z którymi osoba zmarła nie prowadziła gospodarstwa domowego;</p> <p>III. innych członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała osoba zmarła.</p> <p>Powyższy przepis nie tylko kreuje krąg osób uprawnionych do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym emerycie lub renciście, ale określa także kolejność nabywania uprawnień z tego tytułu przez poszczególne osoby.</p> <p> <span class="anon-block">B. C.</span> będąca siostrą <span class="anon-block">K. W. (1)</span>, mogłaby nabyć prawo do niezrealizowanego świadczenia tylko wtedy, gdyby spełniała warunki do przyznania renty rodzinnej po zmarłej siostrze, lub gdyby siostra <span class="anon-block">K. W. (1)</span> pozostawała na jej utrzymaniu. Bezspornie, co prawidłowo ustalił Sąd I instancji, wnioskodawczyni nie spełnia warunków do nabycia renty rodzinnej po zmarłej siostrze. <span class="anon-block">K. W. (1)</span> nie pozostawała na utrzymaniu wnioskodawczyni, gdyż przebywała w państwowym zakładzie opiekuńczo- leczniczym i część wynosząca 70% przysługującej jej emerytury była przelewana na konto tego zakładu na poczet kosztów jej pobytu i leczenia. <span class="anon-block">B. C.</span> odwiedzając siostrę, dostarczała jej dodatkowo żywność, jednak okoliczność ta nie powoduje zmiany w ustaleniu, iż to zakład opiekuńczy, częściowo ze środków samej pensjonariuszki, pokrywał jej koszty utrzymania.</p> <p>Prawidłowo również Sąd I instancji stwierdził, że koszty pogrzebu poniesione przez osoby bliskie nie podlegają zwrotowi przez ZUS ponad ustaloną obowiązującymi przepisami kwotę zasiłku pogrzebowego.</p> <p>Z tych wszystkich względów apelacja – jako niezasadna – podlegała oddaleniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>).</p> <p>Odnośnie roszczenia <span class="anon-block">B. C.</span> o wypłatę do jej rąk, jako opiekuna prawnego <span class="anon-block">K. W. (1)</span>, części jej emerytury, która nie była potrącana na rzecz zakładu opiekuńczego, wnioskodawczyni powinna zwrócić się ze stosownym wnioskiem do organu rentowego – I Oddziału ZUS w <span class="anon-block">W.</span>.-</p> <p> <em> <!-- -->SSO del. Grażyna Załęska-Bartkowiak SSA Barbara Orechwa-Zawadzka SSA Teresa Suchcicka</em> </p> </div>