III AUa 325/17

<p>Sygn. akt III AUa 325/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="465"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Beata Górska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Jolanta Hawryszko</p> <p>SSO del. Aleksandra Mitros</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. w Szczecinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">J. G. (1)</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej</p> <p>na skutek apelacji organu rentowego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt VI U 669/16</p> <p>zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I oraz III i oddala odwołanie.</p> <p>SSA Jolanta Hawryszko SSA Beata Górska SSO del. Aleksandra Mitros</p> <p>Sygn. akt III AUa 325/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 30 czerwca 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> odmówił <span class="anon-block">J. G. (1)</span> prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że Komisja Lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzeczeniem z dnia 27 czerwca 2016 roku uznała, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.</p> <p>Odwołanie od powyższej decyzji wniósł ubezpieczony, wskazując że stan jego zdrowia nie pozwala na wykonywanie mu pracy fizycznej w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.</p> <p>Wyrokiem z 16 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał <span class="anon-block">J. G. (1)</span> prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej na okres od 1 czerwca 2016 roku do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, a na okres dalszych sześciu miesięcy przyznał mu prawo do renty szkoleniowej z ubezpieczenia wypadkowego (pkt I), oddalił odwołanie w pozostałym zakresie (pkt II) oraz stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie – w zakresie dotyczącym przyznania prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (pkt III).</p> <p>Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące okoliczności faktyczne i rozważania prawne.</p> <p> <span class="anon-block">J. G. (1)</span>, <span class="anon-block">urodzony w dniu (...)</span>, ukończył technikum zawodowe, zdobywając tytuł mechanika rolnictwa. Ma także dyplom mistrzowski w rzemiośle: mechanika pojazdowa. Dotychczas pracował jako mechanik samochodowy (prowadził razem z bratem warsztat samochodowym). Od lutego 2014 roku <span class="anon-block">J. G. (1)</span> jest zatrudniony w <span class="anon-block"> (...)</span> w wymiarze ½ etatu.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, że w dniu 8 września 2009 roku <span class="anon-block">J. G. (1)</span> uległ wypadkowi komunikacyjnemu przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Kilka dni po wypadku zaczął odczuwać ból kręgosłupa w okolicy karku. Nadto pojawiły się problemy z widzeniem na prawe oko. W dniach 2-3 listopada 2009 roku ubezpieczony był hospitalizowany w <span class="anon-block"> Klinice (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>, z rozpoznaniem odwarstwienia siatkówki OP, stanu po urazie OP/OL. W czasie pobytu ubezpieczony przeszedł zabieg opasania gałki ocznej ( przyklejenie siatkówki OP). W wyniku odwarstwienia siatkówki w oku prawym i operacji naprawczej ubezpieczony odzyskał anatomiczne przyłożenie siatkówki, niemniej ostrość wzroku uległa obniżeniu, co więcej pojawiło się u niego dwojenie z powodu mechanicznego przesunięcia gałki ocznej przez założoną na gałkę oczną od zewnątrz plombę; nadto pole widzenia ubezpieczonego uległo zawężeniu. Od tego czasu <span class="anon-block">J. G.</span> pozostaje pod stałą opieką lekarza okulisty.</p> <p>W dalszej kolejności Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony od 1 maja 2010 r. do 31 maja 2016 r. otrzymywał prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej, z uwagi na schorzenia ze stanem po odwarstwieniu siatkówki OP, stanu po wgłobieniu twardówki OP, dwojenia, zeza skośnego OP, zespołu bólowego podmiotowego odcinka C i L/S kręgosłupa. Stwierdzano wówczas u ubezpieczonego zwężone pole widzenia oka prawego o 20 stopni od góry, skroni i nosa.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji istniały podstawy do rozpoznania niedowidzenia oka prawego po urazie gałki ocznej (pole widzenia OP zwężone koncentrycznie do 18-30°), bez widzenia obuocznego, z dwojeniem przy patrzeniu na wprost i na boki. Występujące u ubezpieczonego schorzenia narządu wzroku stanowią przeciwwskazanie do wykonywania przez niego pracy wymagającej widzenia obuocznego, przy maszynach w ruchu. Ubezpieczony utracił więc w szczególności zdolność do pracy w charakterze mechanika pojazdów, która jest pracą wymagającą widzenia obuocznego, o dużej potencjalnej urazowości, przy maszynach w ruchu. Częściowa niezdolność do pracy ma charakter trwały, gdyż zwężenie pola widzenia jest nieodwracalne. Ubezpieczony może natomiast wykonywać lekkie prace fizyczne, nie wymagające widzenia obuocznego, pracy w pozycji przymusowej lub wymagające dźwigania ciężarów ponad 15 kg. Z uwagi na powyższe <span class="anon-block">J. G. (1)</span> jest częściowo trwale niezdolny do pracy w związku z wypadkiem. Celowe jest jednak jego przekwalifikowaniu zawodowe. Brak jest bowiem przeciwwskazań do wykonywania przez niego innych prac niż praca mechanika samochodowego, w związku czym – po przekwalifikowaniu – mógłby wykonywać lekkie prace fizyczne, niewymagające widzenia obuocznego oraz dźwigania ciężarów.</p> <p>Sąd Okręgowy ocenił odwołanie ubezpieczonego za uzasadnione. Przytoczył treść przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 6;art. 3;art. 3 ust. 3;art. 3 ust. 3 pkt. 8;art. 16;art. 16 ust. 1;art. 16 ust. 2)">art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 3 ust. 3 pkt 8, art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 1242, dalej jako: ustawa wypadkowa) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 12;art. 13)">art. 12, art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm., dalej jako: ustawa rentowa). Sąd ten wskazał, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się jedynie do ustalenia, czy ze względu na stan narządu wzroku będący wynikiem tego wypadku ubezpieczony jest nadal po dniu 31 maja 2016 roku niezdolnym do pracy w związku z wypadkiem.</p> <p>Sąd I instancji wskazał, że stan faktyczny sprawy ustalił na podstawie dokumentacji lekarskiej ubezpieczonego, jak również na podstawie dowodu z opinii biegłej sądowej z zakresu okulistyki – dr n. med. <span class="anon-block">D. P.</span>. Sąd Okręgowy ocenił sporządzoną opinię jako jasną, spójną, a wnioski w niej zawarte jako logiczne i przekonywująco uzasadnione. Biegła uznała, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji u <span class="anon-block">J. G. (1)</span> istniały podstawy do rozpoznania niedowidzenia oka prawego po urazie gałki ocznej, bez widzenia obuocznego, z dwojeniem przy spojrzeniu na wprost i na boki. Podkreśliła przy tym, iż jak wynika z dokumentacji medycznej (wynik perimetru kulistego) u ubezpieczonego stwierdza się zwężenie koncentryczne pola widzenia (do 18-30°) oka prawego. Wskazując na powyższe uznała, iż po dniu 1 czerwca 2016 roku stan układu wzrokowego ubezpieczonego nie uległ zmianie w porównaniu z poprzednim okresem, kiedy ubezpieczony był badany przez lekarza orzecznika ZUS i kiedy to przyznano mu prawo do renty. Biegła przekonująco przy tym wyjaśniła, że w związku z rozpoznanymi schorzeniami układu wzroku ubezpieczony utracił w sposób trwały zdolność do wykonywania pracy w zawodzie mechanika. Wskazała bowiem, że pole widzenia zwężone koncentrycznie do 18-30° w oku prawym uniemożliwia ubezpieczonemu podjęcie pracy w zawodzie mechanika, gdzie wymagane jest widzenia obuoczne. Podkreśliła też, iż ubezpieczony jako praktycznie jednooczny nie może też wykonywać prac o dużej potencjalnej urazowości, pracy przy maszynach w ruchu, pracy wymagającej dźwigania ciężarów ponad 15 kg a także pracy fizycznej w pozycji przymusowej. Jednocześnie biegła zwróciła uwagę, iż ubezpieczony jest osobą zdolną do pracy na otwartym rynku pracy, jak każda osoba jednooczna.</p> <p>Zdaniem Sąd Okręgowego zarzuty organu rentowego nie zdołały podważyć sporządzonej opinii. Sąd ten wskazał, że choć ubezpieczony faktycznie podjął zatrudnienie, to jednak jest ono przez niego wykonywane w wymiarze ½ etatu. Tymczasem dokonując oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o rentę sąd każdorazowo ocenia zdolność do wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w zwykłych warunkach pracy, czyli nie na stanowisku pracy dla osób niepełnosprawnych i nie w wymiarze niepełnego etatu. Organ rentowy natomiast w żaden sposób nie wykazał w toku niniejszego procesu, że w stanie zdrowia ubezpieczonego zaszła poprawa, uzasadniająca uznanie go obecnie za osobę zdolną do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Biegła z zakresu okulistyki wyraźnie natomiast wskazała, iż o takiej poprawie nie może być mowy. Co więcej, także lekarz konsultant ZUS – specjalista z zakresu okulistyki, który opiniował ubezpieczonego w czasie postępowania administracyjnego przed organem rentowym, podobnie ocenił aktualny stan wzroku ubezpieczonego, albowiem parametry pola widzenia ubezpieczonego ustalone przez biegłą i lekarza konsultanta są niemalże identycznie.</p> <p>W tej sytuacji Sąd Okręgowy przyjął, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji ubezpieczony był nadal częściowo niezdolny do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Sąd ten jednocześnie podzielił stanowisko biegłej, że w przypadku ubezpieczonego możliwe i celowe jest jego przekwalifikowanie zawodowe, gdyż może on wykonywać inne prace, niewymagające widzenia obuocznego, ciężkiej pracy fizycznej w pozycji przymusowej lub wymagającej dźwigania ciężarów powyżej 15 kg. Sąd meriti miał na uwadze, że celowość przekwalifikowania zawodowego ubezpieczonego została ustalona dopiero w trakcie postępowania sądowego toczącego się wskutek wniesienia przez niego odwołania od decyzji odmawiającej mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż częściowa niezdolność ubezpieczonego do pracy w związku ze schorzeniami narządu wzroku będącymi następstwem wypadku przy pracy istniała już w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty; zatem prawo do renty stosownie do brzmienia art. 129 ustawy rentowej przysługiwało ubezpieczonemu już od dnia nabycia uprawnień.</p> <p>Równocześnie, biorąc pod uwagę cel renty szkoleniowej i to, że podstawowy okres, na jaki przyznawana jest renta szkoleniowa, to jedynie 6 miesięcy, Sąd I instancji uznał, iż oczywistym jest, że przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty szkoleniowej wstecz – tj. za okres poprzedzający datę wyrokowania, nie spełniłoby swojej funkcji. W tej sytuacji jedynym rozwiązaniem było przyznanie prawa do renty szkoleniowej począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku.</p> <p>W tej sytuacji, poza przyznaniem prawa do renty szkoleniowej od dnia uprawomocnienia wyroku, zasadne okazało się także przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej na okres od dnia 1 czerwca 2016 do dnia uprawomocnienia się wyroku. Renta szkoleniowa jest bowiem tylko jednym z rodzajów rent i podobnie jak w przypadku „zwykłej” renty, warunkiem jej przyznania jest konieczność stwierdzenia istnienia niezdolności do pracy.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył także, że skoro w toku niniejszego postępowania ustalono, że mimo upośledzenia organizmu możliwe jest podjęcie przez ubezpieczonego pracy po przekwalifikowaniu zawodowym, niemożliwym było orzeczenie zgodnie z jego wnioskiem o przyznaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na stałe</p> <p>Na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy rentowej Sąd I instancji stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji w sprawie.</p> <p>Z powyższym wyrokiem nie zgodził się organ rentowy, który w wywiedzionej apelacji zarzucił:</p> <p>1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 6)">art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1242) - dalej: ustawa wypadkowa - w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 12;art. 13)">art. 12 i art. 13 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz.U. z 2016.887) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawca spełnia kryteria wymagane przepisami prawa by móc zostać uznanym za niezdolnego do pracy, co warunkowało przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej na okres od 1 czerwca 2016 r. do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu I instancji z dnia 16 lutego 2017 r., podczas gdy w/w jako aktywny zawodowo mechanik pojazdów nie jest niezdolny do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji;</p> <p>- art. 6 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy wypadkowej w zw. z art. 57 i 60 ustawy emerytalnej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawca spełnia kryteria wymagane przepisami prawa by móc zostać uznanym za niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej, w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy, co warunkowało przyznanie "prawa do renty szkoleniowej z ubezpieczenia wypadkowego na okres 6 m-cy od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku, podczas gdy wnioskodawca nie spełnił warunków wymaganych do uzyskania orzeczenia o celowości przekwalifikowania z uwagi na elastyczność zawodową i zawodową aktywność;</p> <p>- art. 118 ust. la ustawy emerytalnej poprzez obarczenie organu rentowego odpowiedzialnością za niewyjaśnienie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w żadnym wypadku nie uzasadniał przyznania wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej, oraz prawa do renty szkoleniowej z ubezpieczenia wypadkowego.</p> <p>2. obrazę przepisów prawa procesowego, które w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy tj. art. 233 § 1 w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278</a> oraz z 328 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a>, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie jednostronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z jego treścią, wyciągnięcie wadliwych i nielogicznych wniosków dotyczących niezdolności do pracy wnioskodawcy wobec opinii biegłego lekarza sądowego specjalisty w zakresie okulistyki z dnia 18.11.2016 r., w treści której wskazał, że orzekany jest nadal trwale częściowo niezdolny do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji -mechanik pojazdów, podczas, gdy ubezpieczony jest aktualnie - od lutego 2014 r. zatrudniony w <span class="anon-block"> (...)</span> w wymiarze lA etatu, a zatem wykonuje pracę zgodną z poziomem swoich kwalifikacji.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania wnioskodawcy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony <span class="anon-block">J. G. (1)</span> na dzień wydania spornej decyzji kontynuował aktywność zawodową. Został dopuszczony od 2014 r. do wykonywanej przez niego pracy mechanika pojazdów - pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Zdaniem pozwanego, tym samym nie spełnia warunków wymaganych do uzyskania orzeczenia o celowości przekwalifikowania osoba, która wykazała elastyczność zawodową i jest zawodowo aktywna w zakresie posiadanych kwalifikacji.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja organu rentowego okazała się zasadna, co doprowadziło do postulowanej zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia.</p> <p>Sąd Odwoławczy, jako sąd merytoryczny, postanowił przeprowadzić dowód z akt osobowych ubezpieczonego pochodzących z zakładu pracy, w którym <span class="anon-block">J. G. (1)</span> jest zatrudiony.</p> <p>Z dokumentów zawartych w aktach osobowych wynika, że <span class="anon-block">J. G. (1)</span> zatrudniony został w <span class="anon-block"> (...) – Serwis (...)</span> <span class="anon-block">O. G.</span> na czas nieokreślony, w wymiarze ½ etatu, za wynagrodzeniem 840 zł. Umowę o pracę zawarto 1 lutego 2014 r. Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego dnia 27 lutego 2014 r. wynika, że ubezpieczony zdolny jest do pracy na stanowisku mechanika – instruktora nauki zawodu. Zaświadczenie to zostało wydane bezterminowo. Ubezpieczonemu wydane zostało również orzeczenie lekarskie nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 19 września 2016 r., które potwierdza zdolność <span class="anon-block">J. G. (1)</span> do wykonywania pracy na stanowisku mechanika samochodowego. Również to zaświadczenie zostało wydane bezterminowo.</p> <p>Sąd Apelacyjny uznał, że prawidłowość zaskarżonej decyzji ocenić należało przy uwzględnieniu treści przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), do której odsyła <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 17;art. 17 ust. 1)">art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.).</p> <p>Należy zauważyć, że ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga z reguły wiadomości specjalnych, przy czym oceny niezdolności do pracy nie można dokonywać w oparciu o jedynie opinie lekarzy leczących ubezpieczonego. Podstawowym dowodem w sprawach o rentę jest dowód z opinii biegłego. Z istoty i celu tego rodzaju dowodu wynika, że jeśli rozstrzygnięcie wymaga wiadomości specjalnych, dowód z opinii jest konieczny. W takim wypadku sąd nie może poczynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 1974 r., II CR 748/74, Lex 7618). Jednak ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy musi uwzględniać także i inne elementy - ma charakter prawny, stanowiąc subsumcję stanu faktycznego do norm prawnych, wobec czego może jej dokonać wyłącznie sąd, a nie biegły (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. I UK 159/14, Lex nr 1598678). Należy wskazać, że nie wystarczy udowodnienie, iż występują u ubezpieczonego określone schorzenia, lecz należy je powiązać z rzeczywistymi kwalifikacjami i ustalić, czy doszło do znacznej utraty zdolności do pracy, zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy emerytalnej). Należy mieć przy tym na uwadze, że na pojęcie niezdolności do pracy składają się pozostające w koniunkcji dwa elementy, tj. element biologiczny oraz element ekonomiczny rozumiany, jako obiektywna utrata zdolności do zarobkowania (zgodnie z posiadanymi rzeczywistymi kwalifikacjami - w przypadku znacznej, a nie całkowitej, utraty zdolności do pracy; art. 12 ustawy emerytalnej). Oceny zdolności do pracy, oznaczającej potencjalną możliwość wykonywania zatrudnienia, dokonuje się przy uwzględnieniu stopnia naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz celowości przekwalifikowania zawodowego z uwagi na rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Niezdolność do wykonywania pracy dotychczasowej jest warunkiem koniecznym ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale nie jest warunkiem wystarczającym, jeżeli wiek, poziom wykształcenia i predyspozycje psychofizyczne usprawiedliwiają rokowanie, że mimo upośledzenia organizmu możliwe jest podjęcie innej pracy w tym samym zawodzie albo po przekwalifikowaniu zawodowym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. II UK 108/11, Lex nr 1130390).</p> <p>Mając na uwadze całość materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności, w tym w szczególności dokumenty znajdujące się w aktach osobowych ubezpieczonego, jak również częściowo wnioski wynikające ze sporządzonej przez biegłą dla potrzeb sprawy opinii, Sąd Apelacyjny uznał, że na niezdolność do pracy zgodnej z kwalifikacjami nie wpływają u ubezpieczonego rozpoznane schorzenia związane z narządem wzroku.</p> <p>Decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że ubezpieczony zachował zdolność do pracy, bowiem nabył nowe uprawnienia i wykazał się elastycznością na rynku pracy. Ubezpieczony przed przyznaniem mu prawa do renty wykonywał pracę mechanika samochodowego, prowadził własną działalność gospodarczą w tym zakresie. Po wypadku był niezdolny do pracy. Jednakże od 2014 r. pozostaje w zatrudnieniu w warsztacie, który prowadzi osoba z jego rodziny. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy co prawda zwrócił się do pracodawcy ubezpieczonego o nadesłanie akt osobowych ubezpieczonego z zakładu, w którym został zatrudniony, jednakże wydał wyrok zanim akta te dostały nadesłane. Tym czasem z dokumentów w nich zawartych wynika, iż ubezpieczony nabył uprawnienia mechanika – instruktora nauki zawodu. Z kolei już od co najmniej 19 września 2016 r. – co wprost wynika z wydanego przez lekarza medycyny pracy orzeczenia lekarskiego – ubezpieczony jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku mechanika samochodowego. Wobec czego ubezpieczony obecnie może wykonywać zawód wyuczony, w którym pracował przez cały czas w swojej dotychczasowej karierze zawodowej. Co prawda na rozprawie apelacyjnej ubezpieczony zaczął tłumaczyć, że „wybłagał” takie orzeczenie. Jednakże takie twierdzenia, zdaniem Sądu Odwoławczego, w żaden sposób nie mogą zaprzeczyć temu, że ubezpieczony jest obecnie osobą zdolną do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Zasady doświadczenia życiowego bowiem wskazują, że o wydanie orzeczenia takiej treści nie prosiłaby osoba, której w rzeczywistości nie zależy na wykonywaniu pracy w takim charakterze. Okoliczność, iż ubezpieczony chciał, aby takie zaświadczenie zostało mu wydane wprost wskazuje na to, że <span class="anon-block">J. G. (1)</span> miał i w dalszym ciągu ma zamiar wykonywania pracy mechanika samochodowego. Okoliczność, że mimo niewątpliwie występujących u ubezpieczonego schorzeń narządu wzroku, ubezpieczony wyrażał wolę podjęcia zatrudnienia na tym stanowisku – ubiegając się o wydanie orzeczenia o określonej treści – świadczy o tym, że przystosował się on do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami.</p> <p>Sąd Apelacyjny oczywiście nie kwestionuje, że schorzenia narządu wzroku mogą utrudniać ubezpieczonemu funkcjonowanie, jednakże <span class="anon-block">J. G. (1)</span> powrócił do wykonywania pracy w miejscu, w którym prowadził wcześniej własną działalność gospodarczą. Od 2014 r. pracował jako mechanik – instruktor, natomiast we wrześniu 2016 r. uzyskał orzeczenie o zdolności do pracy w charakterze mechanika samochodowego. Wobec czego ubezpieczony, jak potwierdza to materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, mimo istniejących schorzeń, przystosował się do dalszego wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Okoliczność, że ubezpieczony dążył do powrotu do pracy na dotychczasowym stanowisku wskazuje nadto, iż nie wyraża on chęci przekwalifikowania się i zdobycia nowych umiejętności. Nie jest celowym wysyłanie ubezpieczonego na rentę szkoleniową w sytuacji, kiedy ubezpieczony nie dąży do zdobycia nowych kwalifikacji, a w dalszym ciągu pracuje w dotychczasowym miejscu pracy, ma zawartą umowę o pracę i zamierza wykonywać pracę mechanika samochodowego.</p> <p>W tej sytuacji Sąd Apelacyjny nie podzielił wniosków wynikających z opinii biegłej w zakresie, w jakim wskazywała ona, że <span class="anon-block">J. G. (1)</span> z uwagi na schorzenia narządu wzroku nie jest zdolny do wykonywania pracy mechanika samochodowego i celowym jest jego przekwalifikowanie. Biegła natomiast wskazywała, że ubezpieczony jest zdolny do pracy na otwartym rynku pracy jako każda osoba jednooczna.</p> <p>Wyjaśnienia również wymaga, że ubezpieczony zatrudniony jest na ½ etatu. Okoliczność ta jednak nie oznacza, iż nie może <span class="anon-block">J. G. (1)</span> podjąć zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Z zaświadczeń lekarskich nie wynika bowiem, że ubezpieczony może podejmować pracę jedynie w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Zaświadczenia zostały wydane bez żadnych ograniczeń dotyczących wymiaru czasu pracy, ani ograniczeń czasowych.</p> <p>Jeszcze raz należy zaakcentować, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy możliwe jest jedynie wówczas, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie utraciła możliwość wykonywania pracy. Sam fakt występowania schorzenia nie oznacza automatycznie, że w tym czasie ubezpieczony nie był zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Z uwagi na obowiązujące przepisy prawa ubezpieczeń społecznych decydujące znaczenie ma ocena prawna, powiązana z występowaniem czynników natury medycznej, czy też czynników natury ekonomicznej. Ocena ta musi mieć charakter obiektywny i w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać, że dana osoba pozbawiona jest możliwości zarobkowania pomimo występowania określonych dysfunkcji organizmu.</p> <p>Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwolił na dokonanie ustaleń, wedle których ubezpieczony obecnie świadczy pracę zgodną z posiadanymi kwalifikacjami mechanika samochodowego i nie ma przeciwwskazań do jej wykonywania. Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji <span class="anon-block">J. G. (1)</span> nie był osobą niezdolną do pracy w związku z wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia rentowego jest jednoczesne spełnienie wszystkich przewidzianych przepisami ustawy warunków, a więc niespełnienie przez ubezpieczonego jednego z nich skutkowało zaś wydaniem przez organ rentowy prawidłowej decyzji o odmowie przyznania <span class="anon-block">J. G. (1)</span> prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.</p> <p>Tak argumentując, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>SSA Jolanta Hawryszko SSA Beata Górska SSO del. Aleksandra Mitros</p> </div>