III Ca 399/17

<p>Sygn. akt III Ca 399/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik (spr.)</p> <p>Sędzia SO Gabriela Sobczyk</p> <p>Sędzia SR (del.) Ewa Buczek-Fidyka</p> <p>Protokolant Monika Piasecka</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. w Gliwicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w <span class="anon-block">W.</span> przeciwko <span class="anon-block">P. K.</span> i <span class="anon-block">(...)</span> spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach</p> <p>z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I C 1654/15</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1, 2 i 3 w ten sposób, że:</strong> </p> <p>a)  <strong> <!-- -->zasądza solidarnie od pozwanych <span class="anon-block">(...)</span> spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">P. K.</span> na rzecz powoda 3.494,24 zł (trzy tysiące czterysta dziewięćdziesiąt cztery złote i dwadzieścia cztery grosze) z ustawowymi odsetkami od dnia 28 marca 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r.;</strong> </p> <p>b)  <strong> <!-- -->zasądza solidarnie od pozwanych <span class="anon-block">(...)</span> spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">P. K.</span> na rzecz powoda 792 zł (siedemset dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;</strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego <span class="anon-block">P. K.</span> na rzecz powoda 544 zł (pięćset czterdzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego w tym 369 zł (trzysta sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.</strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSR (del.) Ewa Buczek - Fidyka SSO Tomasz Pawlik SSO Gabriela Sobczyk</em> </p> <p>sygn. akt III Ca 399/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem, zaocznym w stosunku do pozwanego <span class="anon-block">(...)</span> Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span>, Sąd Rejonowy zasądził od tej spółki na rzecz powoda 3.494,24 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 marca 2014 roku do dnia zapłaty i oddalił powództwo w stosunku do pozwanego <span class="anon-block">P. K.</span>. Jednocześnie zasądził od pozwanej spółki na rzecz powoda 792 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne.</p> <p>W dniu 10 sierpnia 2013 roku, o godzinie 3.45 w <span class="anon-block">G.</span> na <span class="anon-block">skrzyżowaniu ulic (...)</span> doszło do zdarzenia, w wyniku którego kierujący pojazdem marki <span class="anon-block">F. (...)</span> o <span class="anon-block">numerze rejestracyjnym (...)</span> <span class="anon-block">P. K.</span>, pełniąc czynności z zakresu ochrony osób i mienia, na zlecenie pozwanej spółki, nie dostosował prędkości do panujących warunków atmosferycznych, utracił panowanie nad kierowanym pojazdem i uderzył w sygnalizator świetlny, uszkadzając go. Sprawca został ukarany mandatem karnym.</p> <p>Na dzień 10 sierpnia 2013 roku właściciel pojazdu <span class="anon-block">F. (...)</span> o <span class="anon-block">numerze rejestracyjnym (...)</span> - <span class="anon-block">(...)</span> Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span>, którym poruszał się <span class="anon-block">P. K.</span>, nie posiadał zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.</p> <p>W wyniku zdarzenia z dnia 10 sierpnia 2013 roku uszkodzeniu uległa latarnia oraz urządzenie sygnalizacji świetlnej. Koszt naprawy wyniósł 3.494,24 zł.</p> <p>W związku ze zdarzeniem z dnia 10 sierpnia 2013 roku, poszkodowany - Miasto <span class="anon-block">G.</span> wystąpiło o odszkodowanie w wysokości 3.494,24 zł. Zgłoszone roszczenie zostało przekazane do rozpoznania według kompetencji powodowemu Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w <span class="anon-block">W.</span>. W wyniku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego, poszkodowanemu wypłacono kwotę 3.494,24 zł tytułem odszkodowania.</p> <p>Pismami z dnia 7 stycznia 2014 roku oraz z dnia 11 lutego 2014 roku powód wezwał <span class="anon-block">(...)</span> Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">P. K.</span> do zwrotu wypłaconej poszkodowanemu przez Fundusz kwoty w wysokości 3.497,24 zł, wyznaczając w tym celu 30–dniowy termin zapłaty. Wezwanie kierowane do <span class="anon-block">P. K.</span> zostało mu doręczone z dniem 14 stycznia 2014 roku, natomiast wezwanie Biura Ochrony Osób i Mienia <span class="anon-block"> (...)</span> z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">G.</span> doręczono z dniem 25 lutego 2014 roku.</p> <p>W oparciu o powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ocenił, że obowiązek zwrotu wypłaconego przez powoda pokrzywdzonemu odszkodowania obciąża jedynie pozwaną spółkę. Podstawę dochodzenia przez powoda zwrotu wypłaconej kwoty stanowił, zdaniem Sądu I instancji, przepis art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zgodnie z którym z chwilą wypłaty przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odszkodowania, w przypadkach określonych w art. 98 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a, sprawca szkody i osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2 (ubezpieczenie OC), są obowiązani do zwrotu Funduszowi spełnionego świadczenia i poniesionych kosztów. Sąd Rejonowy zaznaczył jednocześnie, że pozwany <span class="anon-block">P. K.</span>, kierujący pojazdem, był osobą której pozwana spółka powierzyła wykonywanie czynności w rozumieniu art..429 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>.</p> <p>Jednocześnie Sąd Rejonowy uznał, że pozwany <span class="anon-block">P. K.</span> nie może ponosić odpowiedzialności za zaniedbanie właściciela pojazdu, który zaniechał obowiązku ubezpieczenia pojazdu. Sąd uznał, że pozwanego <span class="anon-block">P. K.</span> obciąża sytuacja uszkodzenia mienia, jednakże w sytuacji takiej naturalnym następstwem byłoby spełnienie świadczenia (wypłata odszkodowania) przez podmiot, z którym zawarto umowę ubezpieczenia OC (towarzystwo ubezpieczeniowe). O ile pozwanego obciąża fakt wyrządzenia szkody, o tyle trudno postawić mu zarzut braku zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu, który udostępniono mu do wykonywania czynności w ramach zlecenia. W tej części nie było to zachowanie zawinione przez <span class="anon-block">P. K.</span>. Natomiast dopiero spełnienie tych dwóch warunków (zaistnienie zdarzenia i brak zawarcia umowy ubezpieczenia) spowodowały konieczność pokrycia szkody z pominięciem podmiotu ubezpieczającego. Z tych przyczyn Sąd oddalił powództwo względem pozwanego <span class="anon-block">P. K.</span>.</p> <p>Od opisanego wyroku, w części dotyczącej oddalenia powództwa, apelację wniósł powodowy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.</p> <p>Skarżący zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art.233 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art.415 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 518;art. 518 § 1;art. 518 § 4)">art.518 § 1 i 4 k.c.</a>.</p> <p>W oparciu o te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w stosunku do pozwanego <span class="anon-block">P. K.</span> z zaznaczeniem solidarnej odpowiedzialności obu pozwanych wraz z kosztami postępowania i kosztami zastępstwa procesowego.</p> <p>Skarżący podkreślił, że to zachowanie pozwanego <span class="anon-block">P. K.</span> było źródłem powstania szkody, a wyniki postępowania nie dawały podstaw do przyjęcia, że był on osobą, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 429)">art.429 k.c.</a>. Wskazał, że odpowiedzialność tego pozwanego oparta jest na zasadzie winy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art.415 k.c.</a>), gdyż niewątpliwie naruszył on powszechnie obowiązujące zasady bezpieczeństwa na drodze i za popełnione wykroczenie został ukarany mandatem karnym. Jednocześnie podniósł, że regres w stosunku sprawcy szkody z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 110)">art.110 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> nie podlegał wyłączeniu poprzez zastosowanie konstrukcji prawnej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 429)">art.429 k.c.</a> </p> <p>Do apelacji dołączono spis kosztów postępowania odwoławczego obejmujący</p> <p>opłatę od apelacji w wysokości 175 zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 369 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja okazała się zasadna.</strong> </p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 110;art. 110 ust. 1)">art.110 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> z chwilą wypłaty przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odszkodowania, w przypadkach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 98;art. 98 ust. 1;art. 98 ust. 1 pkt. 3;art. 98 ust. 1 a)">art. 98 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a</a>, sprawca szkody i osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 4;art. 4 pkt. 1;art. 4 pkt. 2)">art. 4 pkt 1 i 2</a> (ubezpieczenie OC), są obowiązani do zwrotu Funduszowi spełnionego świadczenia i poniesionych kosztów.</p> <p>Przenosząc powyższe na bezsporny w istocie stan faktyczny zasadnie twierdzi skarżący, że pozwany <span class="anon-block">P. K.</span> – sprawca szkody- jest na równi z pozwaną spółką- podmiotem, który nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC – zobowiązany do zwrotu Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wypłaconego przez niego odszkodowania. Nie było bowiem kwestionowane w toku postępowania, że ten pozwany spowodował szkodę, naruszając powszechnie obowiązujące zasady bezpieczeństwa na drodze, za co został ukarany mandatem karnym.</p> <p>Nie wyłącza odpowiedzialności sprawcy szkody okoliczność, że mógł być on osobą, której właściciel pojazdu powierzył określone czynności. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 429)">art.429 k.c.</a> nie wyklucza bowiem odpowiedzialności cywilnej za czyn niedozwolony sprawcy szkody na zasadach ogólnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art.415 k.c.</a>), a rozszerza tą odpowiedzialność także na osobę, która powierzyła wykonanie czynności drugiemu. Nie miało to znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, skoro odpowiedzialność pozwanej spółki oparta była na zasadzie ryzyka (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art.436</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art.435 k.c.</a>).</p> <p>Nie można też zaakceptować stanowiska Sądu Rejonowego, że odpowiedzialność sprawcy szkody uzależniona była od jego winy co do braku zawarcia umowy ubezpieczenia. Na gruncie art.110 ust.1 wskazanej ustawy z 22 maja 2003 r. okoliczność ta jest bez znaczenia dla odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody.</p> <p> Wypada przy tym zauważyć, że w uzasadnionych wypadkach Fundusz może odstąpić od żądania zwrotu świadczenia i poniesionych kosztów, kierując się sytuacją życiową sprawcy szkody (art.110 ust.2 ustawy). W toku postępowania nie podniesiono jednak żadnych okoliczności, które dawałyby podstawę do oceny, że brak odstąpienia od żądania przez Fundusz stanowi z jego strony nadużycie prawa.</p> <p>Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art.386 § 1 k.p.c.</a>.</p> <p>O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 108;art. 108 § 1)">art.98 § 1 i art.108 § 1 k.p.c.</a>, z uwzględnieniem przedstawionego spisu kosztów, który nie budził wątpliwości.</p> <p>SSR(del.) Ewa Buczek-Fidyka SSO Tomasz Pawlik SSO Gabriela Sobczyk</p> </div>