II AKa 480/17

<p>Sygn. akt: II AKa 480/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="172"/> <col width="539"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Mirosław Ziaja</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Marek Charuza (spr.)</p> <p>SSA Małgorzata Niementowska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Przewoźnik</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Częstochowa-Południe <br/>w Częstochowie Marka Błaszczyka </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. S.</span> </strong> s. <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">K.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 296;art. 296 § 2)">art. 296 §2 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 271;art. 271 § 1;art. 271 § 3)">art. 271 §1 i 3 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 18;art. 18 § 3)">art. 18 §3 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 271;art. 271 § 1;art. 271 § 3)">art. 271 §1 i 3 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 §1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 §2 kk</a> przy zast. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 kk</a>, przy zast. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 §1 kk</a> </p> <p>na skutek apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i obrońcy oskarżonego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 maja 2017 roku</p> <p>sygn. akt XVI K 168/15</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46§1 kk</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 roku w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 4;art. 4 § 1)">art. 4§1 kk</a> orzeka wobec oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> obowiązek częściowego naprawienia szkody poprzez zapłatę solidarnie z <span class="anon-block">P. B.</span> kwoty 40 000 (czterdzieści tysięcy) złotych na rzecz Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej <span class="anon-block"> Towarzystwa Budownictwa (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">C.</span>;</p> <p>2.  w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p> <p>3.  zasądza od oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> na rzecz oskarżyciela posiłkowego Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej <span class="anon-block"> Towarzystwa Budownictwa (...)</span> sp. <br/>z o.o. w <span class="anon-block">C.</span> kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym;</p> <p>4.  zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego, którymi obciążą Skarb Państwa.</p> <p>SSA Małgorzata Niementowska SSA Mirosław ZiajaSSA Marek Charuza</p> <p>Sygn. akt II AKa 480/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 maja 2017 r., po powtórnym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, Sąd Okręgowy w Katowicach uznał oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> winnym popełnienia w okresie od 7 stycznia do 30 grudnia 2010 r. czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 18;art. 18 § 3)">art. 18 § 3 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> i za to na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 19;art. 19 § 1)">art. 19 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69;art. 69 § 1;art. 69 § 2)">art.69 § 1 i 2 k.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 70;art. 70 § 1;art. 70 § 1 pkt. 1)">art. 70 § 1 pkt 1 k.k.</a> warunkowo zawieszono tytułem próby na okres 2 lat.</p> <p>Apelacje od powyższego wyroku wnieśli obrońca oskarżonego oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.</p> <p>Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości przedstawiając szereg zarzutów, a to:</p> <p>I.  obrazę przepisów postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> polegającą na przyjęciu, że:</p> <p>- oskarżony działał <em> <!-- -->„ w zamiarze aby <span class="anon-block">P. B.</span> ( …) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd inwestora co do zakresu i rodzaju prac” </em> </p> <p> <em> <!-- --> - „ wystawione dokumenty (…) potwierdzały zamiar oskarżonego” a działalność <span class="anon-block">P. B.</span> nie byłaby możliwa bez pomocy udzielonej mu przez oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span>”,</em> </p> <p> <em> <!-- -->- „wykorzystując swe uprawnienia i możliwości doprowadził do odbioru wadliwie wykonanych prac” ,</em> </p> <p>podczas gdy zakresu obowiązków oskarżonego, jego wyjaśnień , zeznań świadków <span class="anon-block">W. H.</span>, <span class="anon-block">R. P.</span>, <span class="anon-block">M. T.</span>, <span class="anon-block">P. B.</span>, <span class="anon-block">R. C.</span>, <span class="anon-block">Z. S.</span>, <span class="anon-block">E. M.</span>, <span class="anon-block">T. N.</span>, <span class="anon-block">D. A.</span>, <span class="anon-block">J. R.</span>, <span class="anon-block">W. K.</span> oraz pism świadka <span class="anon-block">P. B.</span> między innymi wynika, że oskarżony nie był w stanie szczegółowo kontrolować wykonywanych robót, w trakcie remontów dokonywano zmian robót odstępując od niektórych prac kosztorysowych i zastępując je ustalonymi pracami zamiennymi o czym oskarżony na bieżąco informował swego bezpośredniego przełożonego <span class="anon-block">W. H.</span>, przedstawiciele wspólnot i zarząd ZGM wiedzieli o różnicach wykonanych robót, nadto nie sposób przyjąć, że oskarżony miał świadomość, iż wykonane roboty zostały wykonane wadliwe albowiem większość wad była ukrytych i wymagało wykonania odkrywek, oskarżony z <span class="anon-block">P. B.</span> kontaktował się wyłącznie w ramach prowadzonych prac i nie miał wpływu na wybór <span class="anon-block">P. B.</span> jako wykonawcy remontów jednocześnie ciesząc się dobrą opinią jako inspektor nadzoru, członkowie zarządów poszczególnych wspólnot mieszkaniowych uczestniczyli w odbiorach osobiście nie mając zastrzeżeń do wykonywanych prac a żaden dowód nie wskazuje na istnienie świadomości oskarżonego co do ewentualnych działań <span class="anon-block">P. B.</span> mających na celu oszustwo, w związku z czym nie można przyjąć, że tylko działania oskarżonego ułatwiły <span class="anon-block">P. B.</span> popełnienie przestępstwa,</p> <p>II.  mającą wpływ na treść wyroku obrazę przepisów postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 9)">art. 9 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 366;art. 366 § 1)">art. 366 § 1 k.p.k.</a> poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań:</p> <p>- członków zarządu <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> – <span class="anon-block">Z. M.</span>, <span class="anon-block">L. M.</span>, <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">W. D.</span> na okoliczność, czy oskarżony informował o zbyt dużej ilości obowiązków, jaki był faktyczny zakres jego obowiązków, czy istniała praktyka wykonywania prac zamiennych w miejsce kosztorysowych bez zmiany kosztorysów z uwagi na wymogi kredytowe, czy ówczesny zarząd <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> posiadał wiedzę o dokonywanych zmianach i czy wyrażał na to zgodę oraz czy oskarżony miał świadomość wszystkich niewykonanych prac przez <span class="anon-block">P. B.</span>,</p> <p>- inspektorów nadzoru zastępujących oskarżonego w czasie jego nieobecności- <span class="anon-block">W. M.</span> oraz <span class="anon-block">R. W.</span> dla ustalenia faktycznie wykonywanych przez oskarżonego obowiązków nadzorczych oraz możliwości weryfikacji wszystkich prac wykonywanych przez <span class="anon-block">P. B.</span>,</p> <p>- 8 pracowników firmy P. <span class="anon-block">B.</span> (po uprzednim ustaleniu ich danych osobowych) dla ustalenia częstotliwości obecności oskarżonego w trakcie poszczególnych etapów pracy i jego świadomości co do sposobu wykonywania robót przed dniem ostatecznego odbioru z udziałem oskarżonego,</p> <p>- niezweryfikowanie wskazanych przez oskarżonego okresów absencji w pracy oraz braków kadrowych w VI Oddziale ZGM,</p> <p>III.  mające wpływ na treść wyroku naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170)">art. 170 k.p.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 9)">art. 9 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 366;art. 366 § 1)">art. 366 § 1 k.p.k.</a> poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego (mimo wniosku obrońcy <span class="anon-block">P. B.</span>) w sytuacji gdy biegły:</p> <p>- nie wykonał zobowiązania Sądu i nie dokonał oszacowania wartości wskazanych przez <span class="anon-block">P. B.</span> prac zamiennych choć potwierdził, że prace te zostały faktycznie wykonane, w szczególności nie oszacował prac polegających na demontażu instalacji odgromowej, anten przytwierdzonych do kominów i powierzchni dachów, w sytuacji gdy pomimo nieukończenia rozbiórki i ponownego wymurowania kominów oraz nieukończenia rozbiórki i utylizacji pokrycia dachowego prace te zostały faktycznie wykonane, nie oszacował prac polegających na użyciu podnośnika koszykowego i windy dekarskiej, nie oszacował prac polegających na zabezpieczeniu przed cofającym się lodem poprzez zastosowanie szerokich pasów nadrynnowych na budynku przy <span class="anon-block">Al. (...)</span>,</p> <p>- w ogóle nie odniósł się do wskazanych szczegółowo przez <span class="anon-block">P. B.</span> prac zamiennych,</p> <p>- nie odniósł się w żaden sposób do zagadnienia, czy wykonane prace zamienne były pracami pilnymi i koniecznymi</p> <p>- nie dokonał obmiarów prac faktycznie wykonanych opierając się wyłącznie na obmiarach kosztorysowych, co nie pozwalało prawidłowo wycenić wykonanych prac,</p> <p>- nie powiadomił stron o dokonanych oględzinach, uniemożliwiając stronom skorzystanie z prawa uczestnictwa w tych oględzinach,</p> <p>-skupił się na irrelewantnej dla postępowania karnego ocenie wykonanych prac zamiennych jako nienależytego wykonania umowy,</p> <p>IV.  obrazę prawa materialnego a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46)">art. 46 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286)">art. 286 k.k.</a> polegającą na uznaniu, że wartość szkody wyrządzonej przez <span class="anon-block">P. B.</span> to pełna kwota niewykonanych prac zgodnie z kosztorysem bez uwzględnienia wartości prac zamiennych faktycznie wykonanych przez <span class="anon-block">P. B.</span>, podczas gdy szkodą jest wyłącznie wartość szkody wynikłej z przestępstwa pomniejszonej o korzyści jakie odniósł pokrzywdzony, a biegły w ogóle nie dokonał w pozostałym zakresie wyliczenia wartości pozostałych prac zamiennych wykonanych przez <span class="anon-block">P. B.</span>.</p> <p>Stawiając te zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego bądź o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego.</p> <p>Z kolei pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżył wyrok w części orzeczenia o karze zarzucając obrazę prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> poprzez niezastosowanie i nienałożenie na oskarżonego środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody solidarnie z <span class="anon-block">P. B.</span> oraz obrazę przepisów postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424;art. 424 § 1)">art. 424 § 1 k.p.k.</a>) poprzez nieustosunkowanie się do złożonego wniosku o naprawienie szkody.</p> <p>Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwoty 311 673, 24 zł tytułem naprawienia szkody z zastrzeżeniem , że do tej kwoty obowiązek zapłaty obciąża oskarżonego solidarnie z <span class="anon-block">P. B.</span> ewentualnie o uchylenie wyroku w oznaczonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>Jako bezzasadne oceniono zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego, trafny natomiast okazał się zarzut apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. Skutkowało to zmianą zaskarżonego wyroku uwzględniającą w części wniosek tego skarżącego poprzez orzeczenie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> (w brzmieniu do dnia 30 czerwca 2015r.), obowiązku częściowego naprawienia szkody przez oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> solidarnie z <span class="anon-block">P. B.</span> do kwoty 40 000 złotych.</p> <p>Nie zachodziły bowiem w tej sprawie warunki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 443)">art. 443 k.p.k.</a> , które zgodnie z zasadą pośredniego zakazu <em> <!-- -->reformationis in peius</em> adresowaną do sądu ponownie rozpoznającego sprawę (a nie powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zasadą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 434;art. 434 § 1)">art. 434 § 1 k.p.k.</a> obowiązującą sąd odwoławczy), sprzeciwiałyby się możliwości nałożenia na oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> obowiązku naprawienia szkody.</p> <p>Poprzedni zapadły w tej sprawie wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie – niezawierający co do oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> orzeczenia na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> , uchylony został do ponownego rozpoznania na skutek uznania za zasadną apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. W apelacji tej wskazano, że obowiązek naprawienia szkody powinien być nałożony solidarnie na obu oskarżonych, a zatem i na osk. <span class="anon-block">J. S.</span> (uzasadnienie przedmiotowej apelacji k. 1077 t. VI).</p> <p>Oskarżony <span class="anon-block">J. S.</span> dopuścił się czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 18;art. 18 § 3)">art. 18 § 3 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a>, a pokrzywdzony w stosownym terminie złożył wniosek o wydanie orzeczenia w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art. 46 § 1 k.k.</a> W tych warunkach sąd orzekający w przedmiotowym postępowaniu zobowiązany był orzec obowiązek naprawienia przez oskarżonego, w całości lub części, szkody wyrządzonej popełnionym przezeń przestępstwem.</p> <p>Ponieważ oskarżony <span class="anon-block">J. S.</span> obecnie uzyskuje niewygórowane dochody z emerytury , a przypisanego mu czynu dopuścił się w postaci zjawiskowej pomocnictwa do czynu którego głównym sprawcą jest skazany wcześniej <span class="anon-block">P. B.</span>, odpowiednim stało się nałożenie na oskarżonego obowiązku jedynie częściowego naprawienia szkody w racjonalnej wysokości 40 000 złotych, uwzględniającej i rozmiar całej szkody wyrządzonej przedmiotowym przestępstwem.</p> <p>Przechodząc do oceny zarzutów apelacji obrońcy zasadniczo należy stwierdzić, że wbrew zdaniu tego skarżącego Sąd Okręgowy przeprowadził pełne i pozbawione braków postępowanie dowodowe, a wszystkie zebrane dowody ocenił zgodnie z podstawową zasadą ujętą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>, stosownie przy tym uwzględniając wskazania zawarte w poprzednim wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 kwietnia 2015r. (k. 1126 t. VII).</p> <p>Efektem tego stało się trafne rozstrzygnięcie o sprawstwie oskarżonego w zakresie udzielenia pomocnictwa do popełnienia przez skazanego <span class="anon-block">P. B.</span> przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a>, zaś wyczerpujące a zarazem odpowiednio zwięzłe uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424;art. 424 § 1)">art. 424 § 1 k.p.k.</a> </p> <p>Jak już wyżej zaznaczono, postępowanie sądowe nie wykazuje jakichkolwiek braków, które mogłyby uzasadniać pogląd skarżącego o wystąpieniu mającej wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 9)">art. 9 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> , <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 366;art. 366 § 1)">art. 366 § 1 k.p.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170)">art. 170 k.p.k.</a> </p> <p>Powołany w tej sprawie biegły dr inż. <span class="anon-block">A. K.</span> sporządził kompletne i gruntowne opinie, w tym uzupełniające, dotyczące rozliczenia prac zleconych firmie<span class="anon-block">P. B.</span>, a w swych opracowaniach odniósł się i do kwestii wartości wykonanych prac zamiennych.</p> <p>Biegły dokonał stosownych oględzin przedmiotowych prac, zapoznał się z udostępnioną mu dokumentacją, wykonał konieczne „odkrywki”, szczegółowo uzasadnił zaprezentowane wnioski.</p> <p>Wbrew zdaniu skarżącego biegły uwzględnił w swych opracowaniach kwestię prac zamiennych, w tym wykorzystanie przez wykonawcę lepszej a zarazem droższej papy do pokrycia remontowanych dachów (wysłuchanie biegłego na rozprawie k. 1223 – 1225). Szczegółowo przeanalizował problemy poruszone przez skazanego <span class="anon-block">P. B.</span> podczas poprzedniego rozpoznania przedmiotowej sprawy, takie jak prace polegające na demontażu instalacji odgromowej i anten przytwierdzonych do kominów i powierzchni dachów, użycie podnośnika koszykowego i windy dekarskiej, zastosowanie szerokich pasów nadrynnowych.</p> <p>Skarżący, nie zgadzając się ze stwierdzeniami biegłego, nie zaprezentował konkretnych racji które mogłyby prowadzić do uznania przedmiotowej opinii za niepełną bądź niejasną i wymagającą stosownego uzupełnienia.</p> <p>Kluczowym wnioskiem owej opinii jest to, że firma <span class="anon-block">P. B.</span> faktycznie nie wykonała szeregu zleconych jej prac wymienionych precyzyjnie w opracowaniu dr inż. <span class="anon-block">A. K.</span>, a prace te – choć faktycznie niezrealizowane - zostały wpisane jako wykonane w dokumentach potwierdzonych przez inspektora nadzoru (oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span>), a to w protokołach odbioru robót budowlanych, kosztorysach powykonawczych i fakturach VAT.</p> <p>Podkreślić trzeba, że tak w poprzednim jak i obecnie rozpatrywanym postępowaniu sądowym nie wysunięto żadnych zastrzeżeń co do wniosków biegłego odnośnie wykazu niewykonanych prac, zaś próba wykazania nierzetelności opinii skoncentrowana została głównie na problemie prac zamiennych, który to problem – co wyżej wskazano – został odpowiednio poruszony i przeanalizowany w toku opiniowania przez biegłego.</p> <p>Nie można przy tym zgodzić się z poglądem skarżącego jakoby doszło do obrazy prawa materialnego w kontekście ustaleń sądu orzekającego odnośnie wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem. Pomijając kwestię zasadności postawienia zarzutu obrazy prawa materialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46)">art. 46 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286)">art. 286 k.k.</a>) w sytuacji kwestionowania ustaleń faktycznych dotyczących rozmiaru szkody, zwrócić trzeba uwagę, że biegły dr inż. <span class="anon-block">A. K.</span> w swej opinii uwzględnił zmianę technologii papy na droższą , co jasno wskazał w toku rozprawy (k.1225).</p> <p>Celne są więc ustalenia sądu orzekającego odnośnie wysokości szkody, poczynione w oparciu o słusznie podzielone wnioski i w tym zakresie rzetelnej opinii biegłego.</p> <p>Jednocześnie brak jest podstaw do podzielenia zdania skarżącego o potrzebie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków z kręgu członków zarządu i dyrekcji pokrzywdzonego <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> oraz pracowników firmy skazanego <span class="anon-block">P. B.</span>. Przede wszystkim zakres obowiązków oskarżonego jako inspektora nadzoru jasno obrazuje stosowna dokumentacja dotycząca jego zatrudnienia w pokrzywdzonej spółce, a zeznania wymienionych świadków nie mogą przynieść bezpośrednich informacji odnośnie kwestii świadomości oskarżonego o niewykonaniu prac przez skazanego <span class="anon-block">P. B.</span>. Problem częstotliwości wizyt oskarżonego w miejscu wykonywanych prac remontowych wynika już choćby z wyjaśnień samego oskarżonego, podobnie jak korzystanie przezeń ze zwolnień lekarskich i urlopów w okresie objętym aktem oskarżenia, co z kolei zbędnym czyni sięganie po dane z ZUS oraz pokrzywdzonej spółki.</p> <p>Z tych zatem względów jako nietrafne ocenić należało zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego, które zmierzały do wykazania potrzeby rozszerzenia zebranego przez sąd orzekający materiału dowodowego.</p> <p>Bezzasadne są i te uwagi apelacji – przedstawione w pierwszej kolejności w rozbudowanym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7 pkt. 1)">pkt I</a> opartym na zarzucie obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>, które zmierzają do wykazania opisanych błędów w ustaleniach faktycznych sądu I instancji.</p> <p>Otóż sąd orzekający poddał zeznania wszystkich przytoczonych przez skarżącego świadków, tak jak i wyjaśnienia oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span>, wyczerpującej ocenie, w niczym nie wykraczającej poza granice swobodnej oceny dowodów zakreślone regułą ujętą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> </p> <p>Jak już zaznaczono na wstępie, rezultatem odpowiedniej oceny sądu orzekającego stały się trafne ustalenia faktyczne , dotyczące także zamiaru kierującego poczynaniami oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> w zakresie pomocnictwa w dokonaniu przez skazanego <span class="anon-block">P. B.</span> oszustwa na szkodę spółki w której oskarżony zatrudniony był jako inspektor nadzoru budowlanego.</p> <p>Nie można podzielić zdania apelującego jakoby szeroki zakres zadań spoczywających na oskarżonym w powiązaniu z korzystaniem przezeń w 2010 r. ze zwolnień lekarskich i urlopu wypoczynkowego, miałby sprzeciwiać się ustaleniom sądu orzekającego co do świadomości oskarżonego o niewykonaniu przez skazanego <span class="anon-block">P. B.</span> całego szeregu prac remontowych.</p> <p>Oskarżony ze zwolnień lekarskich korzystać miał od 1 do 12 marca, od 18 maja do 6 czerwca oraz od 16 października do 5 listopada 2010 r., a nadto z 21 dni urlopu wypoczynkowego. Tak więc przez zdecydowaną większość roku 2010 obecny był w pracy, w tym i latem kiedy musiały być wykonywane główne prace remontowe dachów. Miał zatem czas i sposobność aby skutecznie i efektywnie kontrolować realizację robót zgodnie z zawartymi umowami. Ówczesny z-ca dyrektora ds. eksploatacji pokrzywdzonego <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> świadek <span class="anon-block">R. P.</span> zaznaczył, że oskarżony nie był przeciążony obowiązkami (k. 1172- 1173), a odmienne w tym zakresie wyjaśnienia oskarżonego słusznie ocenione zostały jako zmierzające do uniknięcia odpowiedzialności karnej.</p> <p>Przedmiotowe prace nie były skomplikowane – zasadniczo polegały na wymianie pokryć dachowych oraz przemurowywaniu kominów ponad połaciami dachów, a zatem oskarżony z powodzeniem mógł sprawdzać czy były one odpowiednio wykonywane. Tłumaczenie oskarżonego, że często były to prace zanikowe i z tego powodu nie mógł ich skutecznie kontrolować, nie może być uznane za przekonujące, albowiem wystarczająca byłaby regularna obecność oskarżonego w miejscu robót, zaś obowiązkiem inspektora nadzoru jest właśnie sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikowi (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 (art. 25;art. 25 ust. 3)">art. 25 ust. 3 prawa budowlanego</a>).</p> <p>Podobnie wykonywanie prac zamiennych, niezależnie od powodujących to przyczyn, w żadnym przypadku nie może usprawiedliwiać poczynań oskarżonego, albowiem obowiązkiem inspektora nadzoru jest potwierdzanie faktycznie wykonanych prac (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 (art. 25;art. 25 ust. 4)">art. 25 ust. 4 prawa budowlanego</a>), co jeszcze dobitniej uwidacznia nierzetelność wykonywania obowiązków przez oskarżonego.</p> <p>Akceptacja tych poczynań przez biorących udział w odbiorze robót członków zarządów wspólnot mieszkaniowych (niezależnie od kontrowersyjnej kwestii nie objęcia ich postępowaniem w przedmiotowej sprawie oraz trafnej uwagi skarżącego, że nie można uznać, iż tylko działania oskarżonego ułatwiły skazanemu <span class="anon-block">P. B.</span> popełnienie przestępstwa), nie może prowadzić do odrzucenia sprawstwa oskarżonego, wszakże kluczowej osoby na etapie kontroli wykonania prac remontowych przez <span class="anon-block">P. B.</span>.</p> <p>Z tych przyczyn, aprobując odpowiednie argumenty wskazane przez sąd orzekający, których to racji nie ma już potrzeby ponownie prezentować (strony 4 – 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), zarzuty skarżącego oceniono jako bezzasadne.</p> <p>Na bazie trafnych ustaleń faktycznych sąd orzekający dokonał ostatecznie odpowiedniej kwalifikacji prawnej poczynań oskarżonego, a to jako występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 18;art. 18 § 3)">art. 18 § 3 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 294;art. 294 § 1)">art. 294 § 1 k.k.</a> popełnionego w warunkach czynu ciągłego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> (str. 10 – 11 motywów zaskarżonego wyroku).</p> <p>Słusznie wskazano, że oskarżony zdawał sobie sprawę, że wykonane prace nie odpowiadają tym które wskazano w zawartych umowach i dokonując ich odbioru udzielił pomocy we wprowadzeniu w błąd inwestora.</p> <p>Zaznaczyć wypada, że choć do przyjęcia odpowiedzialności sprawcy oszustwa konieczne jest wykazanie zamiaru kierunkowego, to dla odpowiedzialności pomocnika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 18;art. 18 § 3)">art. 18 § 3 k.k.</a> wystarczające jest istnienie po jego stronie zamiaru ewentualnego, który biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy z nieodpartą logiką wyłania się w przypadku poczynań oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span>.</p> <p>Ponieważ oskarżony <span class="anon-block">J. S.</span> jako inspektor nadzoru budowlanego w spółce z o.o. nie był funkcjonariuszem publicznym zdefiniowanym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 13)">art. 115 § 13 k.k.</a>, tym samym nie mógł być podmiotem przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 231;art. 231 § 1)">art. 231 § 1 k.k.</a> </p> <p>Nie mógł on być także sprawcą czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 296;art. 296 § 2)">art. 296 § 2 k.k.</a>, a to z racji braku po jego stronie samodzielności decyzyjnej wymaganej dla osoby zajmującej się sprawami majątkowymi – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2017 r., III KK 238 16, wyrok SA w Katowicach z dnia 9 czerwca 2016 r., II AKa 142/16.</p> <p>Wymierzona oskarżonemu kara roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na dwuletni okres próby nie jest karą rażąco surową, biorąc pod uwagę wysokość wyrządzonej szkody majątkowej oraz dość długi bo roczny okres przestępczej działalności oskarżonego.</p> <p>Obecna sytuacja materialna oskarżonego <span class="anon-block">J. S.</span> – jest emerytem, nie posiada dużego majątku, wespół z nałożonym na niego obowiązkiem częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, zadecydowały o zwolnieniu oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania odwoławczego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 624;art. 624 § 1)">art. 624 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 634)">art.634 k.p.k.</a>).</p> <p>SSA Małgorzata Niementowska SSA Mirosław ZiajaSSA Marek Charuza</p> </div>