I OZ 1698/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w J. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt II SAB/Bd 14/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w J. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. (sygn. akt II SAB/Bd 14/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [...] w J. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 24 września 2016 r. (pkt 1); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził od Wójta Gminy [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] w J. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3). W uzasadnieniu wyroku, w części odnoszącej się do zawartego w punkcie 3 postanowienia Sąd wskazał, że podstawę zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), zaś na zasądzone koszty w łącznej wysokości 200 zł składały się: wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz opłata za czynności adwokackie w kwocie 100 zł. Sąd podkreślił, że orzekając o wysokości kosztów postępowania kierował się regulacją zawartą w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którą Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zdaniem Sądu, do uzasadnionych okoliczności, o jakich mowa w powołanym powyżej przepisie należało zaliczyć fakt, że wniesienie przedmiotowej skargi nie wymagało szczególnego nakładu sił i wiedzy pełnomocnika, zaś z analogiczną treścią skargi strona skarżąca występowała w wielu sprawach sądowoadministracyjnych (sygn. akt II SAB/Bd 11/17, sygn. akt II SAB/Bd 15/17, sygn. akt II SAB/Bd 16/17, sygn. akt II SAB/Wa 91/17). Zażalenie na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2017 r. wniosło Stowarzyszenie [...] w J. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 200 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowym wyliczeniu i zasądzeniu stronie poniesionych przez nią kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania poprzez zasądzenie od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego całości kosztów poniesionych w związku z wniesieniem skargi tj. kwoty 580 zł oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego wedle norm przepisanych; względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wyjątek od powyższej zasady stananowi art. 206 p.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione wyłącznie od tego, czy doszło do częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Orzekając o kosztach na podstawie art. 206 p.p.s.a., warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji instytucji z w/w przepisu jest wyjaśnienie podstawy jego zastosowania, wskazanie dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Podkreślić należy, że wprawdzie treść art. 206 P.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednak w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia, a więc wykazanie, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11). Naczelny Sąd Administracyjny, aprobując orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2017 r. w zakresie miarkowania zwrotu kosztów postępowania sądowego uznał, że uzasadnienie Sądu I instancji powyższe wymogi spełnia, gdyż wyjaśniono dlaczego zastosowano tę instytucję. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd miał na uwadze przesłanki, które miały wpływ na ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż przewidziana w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), prawidłowo zwrócił uwagę na charakter sprawy oraz wład pracy pełnomocnika skarżącego Stowarzyszenia. Aktywność adwokata w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem w istocie do napisania skargi o treści typowej dla spraw dotyczących bezczynności organów w udostępnieniu informacji publicznej. Czynności te, z uwagi na nieskomplikowaną materię sprawy, nie wymagały zatem szczególnego nakładu pracy. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, co zresztą samo Stowarzyszenie podkreśliło w uzasadnieniu zażalenia, że skarżący wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W takiej sytuacji – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu, miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd I instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania. Podkreślić trzeba, że pogląd dotyczący miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia NSA m.in.: z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16, z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16, z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 709/16 oraz z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 686/16). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.