II GZ 738/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 165/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w R. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 października 2013 roku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych spółce [...] z siedzibą w R. w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] listopada 2012 r. w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalania opłaty za używanie niezarejstrowanych odbiorników telewizyjnych. Skarżąca spółka – [...] z siedzibą w R., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2012 r. Postanowieniem z dnia 31 maja 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 165/13, odmówiono skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano między innymi, że skoro skarżąca regularnie uzyskuje przychody i może posiadanymi środkami swobodnie gospodarować, to brak jest podstaw do twierdzenia, jakoby nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż przedstawione przez skarżącą dokumenty potwierdzają, że obraca ona środkami pieniężnymi a ponadto posiada własne aktywa trwałe. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż nie można w realiach niniejszej sprawy mówić o braku środków pieniężnych ponieważ z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego spółki wynika, że na jej rachunek wpływają wpłaty od kontrahentów, jak również spółka reguluje swoje należności względem innych podmiotów gospodarczych. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że spółka dysponowała kwotami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych a struktura wydatków, nie wskazuje na niemożność przeznaczenia posiadanych środków na uiszczenie wpisu sądowego. W ocenie WSA w Warszawie przedstawione przez skarżącą spółkę dokumenty finansowe oraz wyciągi bankowe, obrazujące fiskalną stronę prowadzonej przez nią działalności, nie dają podstaw do przyjęcia, że występuje po stronie spółki brak możliwości ponoszenia kosztów postępowania, wręcz przeciwnie stanowią o płynności prowadzenia tej działalności. Spółka [...] złożyła zażalenie, w którym zaskarżyła w całości postanowienie Sądu pierwszej instancji, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, iż skarżąca będzie w stanie ponosić koszty sądowe w wskazanej wysokości i oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że występują przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10; dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca Spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Należy zauważyć, że z dokumentów przedstawionych przez spółkę na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wynika, że na jej rachunek wpływają wpłaty od kontrahentów, jak również spółka reguluje swoje należności względem innych podmiotów. Część wpłat od podmiotów zewnętrznych oscyluje w granicach kilku tysięcy złotych, a stan rachunku wielokrotnie przewyższał kilkanaście lub kilkadziesiąt tysięcy złotych. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za miesiąc styczeń w wysokości 260 złotych, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. NSA zauważa, że wnosząca zażalenie spółka nie wskazała żadnych nowych okoliczności, nieznanych WSA, które mogłyby uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.