II SA/Bk 667/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. N. i J. N. na pismo P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu strony w postępowaniu legalizacyjnym p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę 2. zwrócić solidarnie skarżącym uiszczony wpis w wysokości 500 (pięciuset) złotych UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. poinformował B. i J. małżonków N., iż z uwagi na sprzedaż działki nr [...] utracili status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalizacji zabudowy fermy zwierząt futerkowych na nieruchomości nr [...] przy ul. S. [...] w B. Adresaci pisma skierowali na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Wnieśli o uchylenie "decyzji" z [...] sierpnia 2009 r. i traktowanie ich nadal jak stronę postępowania legalizacyjnego dotyczącego fermy. Argumentowali, że nadal pozostają właścicielami działek nr [...] znajdujących się w odległości 120 m od fermy, a więc w zasięgu jej oddziaływania, bowiem strefa ochronna fermy ma szerokość 300 m. Pismem z dnia [...] września 2009 r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. udzielił skarżącym odpowiedzi wskazując, że nie znalazł podstaw do podzielenia podniesionych przez nich zarzutów. Organ ten zakwalifikował skargę małżonków N. jak skargę na działanie organu złożoną w trybie Działu VIII Kpa podnosząc, że zgodnie z art. 234 Kpa powinna ona być rozpoznana przez organ, przed którym toczy się postępowanie. Stwierdził, iż nie może ustosunkować się do merytorycznych aspektów sprawy, bowiem nastąpiłoby to z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności postępowania zważywszy, że toczy się ono obecnie przed organem I instancji. B. i J. N. złożyli do sądu administracyjnego skargę na pismo z [...] sierpnia 2009 r. i pismo z dnia [...] września 2009 r. Podnieśli, że przedmiotowe pisma są w istocie decyzjami pozbawiającymi ich statusu strony postępowania legalizacyjnego dotyczącego fermy. Ich zdaniem zaprezentowane wnioskowanie organu jest wynikiem błędnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności pominięcia okoliczności, iż mimo braku bezpośredniego sąsiedztwa nadal pozostają właścicielami działek znajdujących się na terenie objętym obszarem oddziaływania fermy. Podali, że ich argumentacja za pozostawieniem ich w roli stron postępowania jest zbieżna z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie sądowym, w którym nakazuje się respektować przepisy obowiązujące w dniu legalizacji, a nie w dniu powstawania zabudowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że kwestionowane pisma nie są decyzjami. Alternatywnie zgłoszono wniosek o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, bowiem została wniesiona w sprawie pozostającej poza kognicją sądów administracyjnych. Z mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje rozpoznawanie skarg na określone, władcze formy tej działalności w postaci decyzji, postanowień, aktów z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, interpretacje podatkowe, akty prawa miejscowego organów samorządowych i terenowych organów administracji rządowej, akty nadzoru, bezczynność w sprawach, w których powinna być wydana decyzja, postanowienie lub inny akt dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt – 1 – 8 p.p.s.a.). W ocenie sądu zaskarżone w sprawie niniejszej czynności organów nie mieszczą się w katalogu spraw wyszczególnionych powyżej wskazanych przepisem. Wniesiona skarga stanowi natomiast, jak wynika z jej treści i sposobu załatwienia przez organy (zawiadomieniem) – skargę obywatelską złożoną w trybie Działu VIII Kpa w związku z wykonywaniem zadań przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg podnoszących zarzuty wadliwej działalności organu, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, a więc skarg tzw. powszechnych wymienionych w art. 227 Kpa, wniesionych na podstawie przepisów Działu VIII Kpa "Skargi i wnioski". Postępowanie skargowo – wnioskowe uregulowane tym Działem stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, mniej sformalizowanego, w którym rozstrzygnięcia zastąpiono zawiadomieniami. Orzecznictwo od lat prezentuje jednolite stanowisko w tym przedmiocie, które skład orzekający w sprawie niniejszej podziela (vide postanowienie NSA z 01 lutego 2007 r., I OSK 395/06, Lex nr 362475 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., I SAB/Wa 42/07, Lex nr 437949). Powyższe potwierdza również sposób załatwienia skargi przez organy, które stosując przepis art. 234 Kpa rozpoznały ją w trakcie postępowania zgodnie z jego treścią. Zdaniem sądu zarówno pismo z dnia [...] sierpnia 2009 r., jak i pismo z [...] września 2009 r., wbrew stanowisku skarżących, nie stanowi również decyzji administracyjnej, bowiem, jak wyżej wskazano, działania podejmowane przez organy na podstawie przepisów przedmiotowego Działu nie przybierają formy władczej, zaskarżalnej do sądu administracyjnego. Zatem w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ, a więc wystosowane do strony zawiadomienie (art. 237 § 1 i § 3 Kpa). Uzupełniająco można wskazać, że skład orzekający w składzie niniejszym nie podziela tego kierunku orzecznictwa, zgodnie z którym rozstrzygnięcie o posiadaniu statusu strony w postępowaniu powinno przybierać formę postanowienia. Brak jest podstaw prawnych do takiego rozumowania, w szczególności takiej podstawy do wydania odrębnego orzeczenia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania statusu strony nie można wyprowadzić z art. 28 Kpa, czy art. 123 Kpa. Jedynym przepisem, który pozwala organowi na rozstrzygnięcie o dopuszczeniu do postępowania w charakterze strony jest art. 31 § 2 Kpa w odniesieniu do udziału organizacji społecznej. Ten przepis nie ma jednak w sprawie zastosowania. Z tego względu pism z [...] sierpnia i [...] września 2009 r. nie należy traktować jako postanowień. Podobne stanowisko zaprezentowano w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 04 grudnia 2007 r., IV SA/Wa 1516/07, Lex nr 424139 oraz z dnia 27 lutego 2007 r., I SA/Wa 1850/06, Lex nr 342173. Podmiot, który uważa się za stronę konkretnego, pozostającego w toku postępowania administracyjnego, a któremu w tym postępowaniu odmówiono udziału, może doprowadzić do zbadania własnego interesu prawnego w sprawie, składając odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, a następnie ewentualnie skargę do sądu na rozstrzygnięcie organu odwoławczego umarzające postępowanie wywołane tym odwołaniem. Przy czym odwołanie w takim przypadku powinno zostać wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego na tę czynność dla strony, której decyzję doręczono. W przypadku pozbawienia udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną można żądać jego wznowienia w terminie jednego miesiąca od dnia dowiedzenia się o wydanej decyzji. Mając na uwadze, że zarówno moment, treść, jak i sposób załatwienia wniesionej do organów skargi wskazują, że jest to skarga tzw. obywatelska w trybie Działu VIII Kpa – skargę sądowoadministracyjną na sposób jej załatwienia należało odrzucić jako wniesioną w sprawie pozostającej poza kognicją sądów administracyjnych. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.