IV Pa 44/17

<p>Sygn. akt IV Pa 44/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 14 grudnia 2017r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący : SSO Jacek Witkowski (spr.)</p> <p>Sędziowie : SO Jerzy Zalasiński</p> <p>SO Elżbieta Wojtczuk</p> <p>Protokolant : st.sekr.sądowy Marzena Mazurek</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. w Siedlcach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. Ś.</span> </p> <p>przeciwko Zespołowi Szkół Publicznych w <span class="anon-block">M.</span> </p> <p>o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 29 marca 2017r. sygn. akt IV P 47/17</p> <p> <strong> <!-- -->I. oddala apelację,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->II. odstępuje od obciążania powódki <span class="anon-block">M. Ś.</span> kosztami zastępstwa procesowego za drugą instancję.</strong> </p> <p> <span class="anon-block">J. Z.</span> <span class="anon-block">J. W.</span> <span class="anon-block">E. W.</span> </p> <p>Sygn. akt IV Pa 44/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">M. Ś.</span> w pozwie z dnia 17.02.2017 r. skierowanym przeciwko Zespołowi Szkół Publicznych w <span class="anon-block">M.</span> domagała się zasądzenia na jej rzecz kwoty 3.813,40 zł. wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w okresie od 1.11.2016 r. do 10.03.2017 r. Powódka twierdziła, że jej wymiar czasu pracy w tygodniu wynosił 18 godzin, a pracodawca zwiększył ten wymiar od listopada 2016 r. do 25 godzin tygodniowo.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie pozwany Zespół Szkół Publicznych w <span class="anon-block">M.</span> wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Sąd Rejonowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 29.03.2017 r. oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 692 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach faktycznych.</p> <p>Powódka <span class="anon-block">M. Ś.</span> zatrudniona była w Zespole Szkół Publicznych w <span class="anon-block">M.</span> jako nauczyciel wspomagający na podstawie umowy o pracę na czas określony od 1.09.2014 r. do 31.08.2017 r. W umowie o pracę zapisano, iż jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy. Wymiar ten wynosił początkowo 18 godzin tygodniowo, a od 1.11.2016 r. 25 godzin tygodniowo. Zamiana ta była następstwem uchwały Rady Miejskiej w <span class="anon-block">M.</span>, jako organu prowadzącego szkołę, wydanej w dniu 16.09.2016 r., która określiła pensum nauczycieli wspomagających zatrudnionych na terenie gminy na 25 godzin tygodniowo. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego i weszła w życie z dniem 12.10.2016 r. Pozwany pracodawca poinformował powódkę, iż od dnia 1.11.2016 r., zgodnie z uchwałą, będzie wykonywała pracę dydaktyczną w wymiarze 25 godzin tygodniowo. Sąd Rejonowy w dalszej części uzasadnienia skoncentrował się na kwestiach prawnych. Mianowicie, przytoczył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 42;art. 42 ust. 1;art. 42 ust. 2)">art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.01.1982 r. Karta Nauczyciela</a> (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1379), wskazując, iż czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. Następnie, Sąd przywołał treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 42;art. 42 ust. 7;art. 42 ust. 7 pkt. 3)">art. 42 ust. 7 pkt 3</a> KN i jednocześnie przytoczył tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.10.2013 r. sygn. akt OSK 1300/13, w którym to orzeczeniu NSA wypowiedział się w sprawie charakteru pracy nauczyciela edukacyjnego i wspomagającego, z której wynikało, iż praca nauczycieli wspomagających nie może być utożsamiania z pracą nauczyciela edukacyjnego, których pensum ustalane jest na podstawie danych zawartych w tabeli z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 42;art. 42 ust. 3)">art. 42 ust. 3</a> KN. Sąd Rejonowy ustalił, iż powódka pracowała na pełnym etacie od początku zatrudnienia, a zamiana dokonana uchwałą Rady Miejskiej w <span class="anon-block">M.</span> z dnia 16.09.2016 r., odnosiła się jedynie do wymiaru pensum dydaktycznego powódki jako nauczyciela wspomagającego. Wymiar etatu pozostał bez zmian. Wypowiedzenie powódce warunków pracy było w tej sytuacji zbędne. W konkluzji swoich rozważań, Sąd I instancji stwierdził, że powódka wszystkie swoje godziny dydaktyczne realizowała w ramach pensum ustalonego dla pełnego etatu nauczyciela wspomagającego i nie doszło do powstania godzin ponadwymiarowych. Dlatego też powództwo podlegało oddaleniu.</p> <p>Od wyroku tego apelację wniosła powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Strona apelująca wnosiła o zmianę w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kwoty 3.814 zł wraz z kosztami procesu za obie instancje.</p> <p>Apelujący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:</p> <p>I.  sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego;</p> <p>II.  naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu par. 3 umowy o pracę;</p> <p>III.  naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353;art. 354)">art. 353 i 354 kc</a> w zw. z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 kp</a>.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji, jej autor twierdził, iż Sąd Rejonowy wbrew treści zebranego w sprawie materiału dowodowego, przyjął, iż strony umowy o pracę nie określiły jednego z fundamentalnych elementów stosunku pracy, a mianowicie wymiaru czasu pracy, a jedynie określiły tzw. pensum. Określenie to jednak nie zostało użyte w treści umowy o pracę, a zapis „etat 18/18”, jest jednoznaczny na tyle, iż nie ma potrzeby aby dokonywać jego wykładni. W kolejnym zarzucie dotyczącym naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej interpretacji par. 3 umowy o pracę w zw. z przepisami art. 42 ust. 1 i 2 KN, Sąd doszedł do błędnej konstatacji, iż wymiar czasu pracy nie został w umowie określony, a określono jedynie tzw. pensum. Tymczasem wykładnia logiczno-językowa przepisu par. 3 umowy o pracę, prowadzi do ustalenia odmiennego, a mianowicie, że strony umowy wyraźnie określiły nie pensum, a wymiar czasu pracy etatu. W tej sytuacji, należało przyjąć, iż etat powódki wynosi 18 godzin tygodniowo. Dlatego też nastąpił wzrost wymiaru czasu pracy powódki o niemal 40 %. Ta sytuacja powinna skutkować dokonaniem wypowiedzenia zmieniającego. Odnośnie kolejnego zarzutu, naruszenia jednej z podstawowych zasad prawa cywilnego, przez Sąd Rejonowy, tj. zasady pacta sunt servanda, w realiach sprawy wywodzonej z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353;art. 354)">art. 353 i 354 kc</a>, poprzez dopuszczenie istotnej zmiany treści umowy na niekorzyść pracownika bez konieczności wypowiedzenia jej. Zdaniem apelującego, powyższe naruszenie stanowi też oczywiste naruszenie zasad współżycia społecznego, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc.</a> W związku z tym, apelujący wnosił o uwzględnienie apelacji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.</p> <p>W odpowiedzi na apelację, pełnomocnik pozwanego wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska procesowego, pełnomocnik pozwanego polemizował z zarzutami apelacji. Powołał się m. in. na zeznania powódki, w których ta wyraźnie rozróżniła pojęcia: tygodniowy wymiar czasu pracy i tygodniowy wymiar prowadzenia zajęć dydaktycznych, które są bezpośrednio prowadzone z wychowankami, czyli tzw. pensum. Powódka wskazała, że w tym pierwszym pojęciu mieści się 40-godzinny wymiar czasu pracy w tygodniu, zaś w drugim ilość godzin przeznaczonych na bezpośrednią pracę z uczniami w tygodniu. W ocenie autora odpowiedzi na apelację, powódka miała świadomość, co w rzeczywistości oznacza pojęcie etat 18/18. Dalej, pełnomocnik pozwanego argumentował, iż Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że powódka pracuje na etacie wynoszącym 40 godzin tygodniowo, a zmiana dokonana uchwałą Rady Miejskiej w <span class="anon-block">M.</span> z dnia 16.09.2016 r. odnosiła się jedynie do pensum dydaktycznego i nie zwiększała wymiaru czasu pracy powódki. Zgoda powódki na zmianę pensum nie była potrzebna, gdyż pensum w nowym wymiarze objęło ją z mocy samego prawa. W konkluzji, pełnomocnik pozwanej stwierdził, iż zasadnie Sąd Rejonowy przyjął, iż nie było potrzebne, w tej sytuacji wypowiedzenie warunków pracy.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, apelacja strony powodowej jest nie zasadna i jako taka podlegała oddaleniu. W istocie spór sprowadził się do interpretacji prawa. Wszystkie trzy zarzuty zawarte w apelacji dotyczą tego samego zagadnienia, a mianowicie wykładni treści par. 3 umowy o pracę z dnia 25.08.2014 r. zawartej pomiędzy powódką a pozwanym, tj. zapisu: „ustalony wymiar czasu pracy- etat 18/18”. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji zadanie zastosował treść art. 42 ust. 7 pkt 3 KN stanowiący, że organ prowadzący szkołę określa obowiązkowy wymiar czasu pracy również nauczycieli wspomagających. Uprawnienie to ma charakter samodzielny i władczy w stosunku do podległych szkół. Sąd Rejonowy trafnie przywołał pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 21.03.2012 r. III PZP 2/12, w której to uchwale SN stwierdził uprawnienie organu prowadzącego szkołę do kształtowania obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli, o których mowa w art. 47 ust. 7 pkt 3 KN. Przepis art. 42 ust. 1 KN określa górną granicę wymiaru zajęć nauczyciela, która nie może przekroczyć 40 godzin tygodniowo, natomiast przepis ust. 2 tego samego artykułu, posługuje się pojęciem „w wymiarze określonym w art. 42 ust. 3 ustawy lub ustalonym na podstawie art. 42 ust. 4a”. Do tego przepisu należy odnieść sytuację powódki, której wymiar pracy w realizacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, został określony uchwałami Rady Miejskiej w <span class="anon-block">M.</span>. W pierwszym okresie zatrudnienia, uchwała z 2010 r. określała ten wymiar zajęć na 18 godzin tygodniowo, zaś uchwała z dnia 16.09.2016 r. zwiększyła ten wymiar do 25 godzin tygodniowo. Wymiar ten nie narusza przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 ()">ustawy Karta Nauczyciela</a>. Zawarte w par. 3 umowy o pracę określenie „etat”, oznacza, że powódka była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 42;art. 42 ust. 1)">art. 42 ust. 1</a> KN, zaś „18/18” odnosiło się jedynie do określenia pensum zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Wymiar godzin o tym charakterze określa, jak już wyżej nadmieniono, organ prowadzący szkołę i jego zmiana nie wymaga zgody nauczyciela. W konsekwencji, trafnie Sąd Rejonowy przyjął, że nie było potrzeby dokonywania w stosunku do powódki wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy. Nie może być również mowy o naruszeniu zasad współżycia społecznego ani też naruszenia zasady pacta sunt servanda. Podkreślić należy, iż stosunek pracy nauczyciela nie należy do kategorii umów cywilnoprawnych, a jest stosunkiem pracy w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a>.</p> <p>Zatem Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy i z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> oddalił apelację. Jednocześnie Sąd, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> odstąpił od obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego za drugą instancję z uwagi na fakt, iż przedmiot sporu miał charakter ściśle prawny i powódka mogła mieć uzasadnione wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.</p> </div>