V U 700/17
Суди загальної юрисдикції2017-12-18
Номер справи
V U 700/17
Дата рішення
2017-12-18
Тип
REASONS
Судді
Urszula Sipińska-Sęk (PRESIDING_JUDGE)
Правова підстава
Текст рішення
<p>Sygn. akt VU 700/17</p>
<p>
<strong>
<!-- -->WYROK - łączny</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong>
</p>
<p>Dnia 18 grudnia 2017 roku</p>
<p>Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:</p>
<p>Przewodniczący SSO Urszula Sipińska-Sęk</p>
<p>Protokolant st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie</p>
<p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">E. K.</span> prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>i <span class="anon-block">A. K. (1)</span>
</p>
<p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span>
</p>
<p>o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne</p>
<p>na skutek odwołania <span class="anon-block">E. K.</span> prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>i <span class="anon-block">A. K. (1)</span>
</p>
<p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span>
</p>
<p>z dnia 4 kwietnia 2017 r.</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->
zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne <span class="anon-block">A. K. (1)</span> podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">E. K.</span> prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> wynosi od dnia 1 września 2016 roku 3.600,00 (trzy tysiące sześćset) złotych;</strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> na rzecz <span class="anon-block">E. K.</span> prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 900,00 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt V U 700/17</strong>
</p>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Zaskarżoną decyzją z dnia 4 kwietnia 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie <span class="anon-block">A. K. (1)</span> podlegającej ubezpieczeniu jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">E. K.</span> wynosi:</p>
<p>- za wrzesień 2016 roku na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe po 1850 złotych oraz na ubezpieczenie zdrowotne 1596,36 złotych</p>
<p>- za październik 2016 roku na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe po 1850 złotych oraz na ubezpieczenie zdrowotne 1596,36 złotych;</p>
<p>- za listopad 2016 roku na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe po 1356,67 złotych oraz na ubezpieczenie zdrowotne 1649,56 złotych.</p>
<p>Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 4 maja 2017 roku złożyła <span class="anon-block">E. K.</span> prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> oraz <span class="anon-block">A. K. (1)</span>. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyjęcie jako podstawy wymiaru składek pracownika <span class="anon-block">A. K. (1)</span> za wrzesień 2016 roku, październik 2016 roku i listopad 2016 roku w przeliczeniu na okres miesiąca kwoty 3600 zł zgodnie z aneksem do umowy o pracę zawartym w dniu 1 września 2016 roku. Sprawa z odwołania <span class="anon-block">E. K.</span> została zarejestrowana pod sygnaturą akt V U 700/17, a sprawa z odwołania <span class="anon-block">A. K. (1)</span> pod sygnaturą akt V U 701/17.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2017 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 219)">art. 219 k.p.c.</a> połączył sprawę sygn. akt V U 701/17 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą sygn. akt VU 700/17 z odwołania <span class="anon-block">E. K.</span> prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> o wysokość podstawy wymiaru składek ubezpieczenie społeczne i prowadzić je pod wspólnym numerem VU 700/17.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o ich oddalenie i zasądzenie od odwołujących na rzecz organu rentowego kosztów procesu według norm przepisanych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">E. K.</span> od 1 maja 2007 roku prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> Usługi (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> Firma zajmuje się wykonywaniem usług geologicznych tj. przygotowywaniem opracowań z zakresu geologii złóż, hydrogeologii, geotechniki, gospodarki wodnej oraz ochrony środowiska. <span class="anon-block">E. K.</span> posiada uprawnienia geologiczne potwierdzone egzaminem Ministra Środowiska z zakresu opracowań geologii złóż, hydrogeologii, geotechniki.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód:, oświadczenie <span class="anon-block">E. K.</span> protokół audio-video z dnia 3 października 2017 roku 5 minuta 38 sekunda- 9 minuty k.40-41, zeznania <span class="anon-block">E. K.</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k.51-52)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">A. K. (1)</span>, jest córką <span class="anon-block">E. K.</span>. W 2008 roku ukończyła studia magisterskie na Wydziale <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> na kierunku <span class="anon-block">(...)</span>. W 2011 roku ukończyła studia podyplomowe na Wydziale <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> na kierunku <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: dyplom ukończenia studiów wyższych k.31, dyplom ukończenia studiów podyplomowych k.26)</em>
</p>
<p>W okresie od stycznia 2009 roku do czerwca 2009 roku <span class="anon-block">A. K. (2)</span> odbywała staż w firmie <span class="anon-block">(...)</span>. Od 1 czerwca 2010 roku do 19 lutego 2011 roku była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w <span class="anon-block"> PPHU (...) Spółce Jawnej</span> <span class="anon-block">W. D.</span> <span class="anon-block">Z. D.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> na stanowisku pracownika biurowego.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: świadectwo pracy z dnia 12 lutego 2011 roku k.29, cv k.30 )</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">E. K.</span> od dnia 21 lutego 2011 roku zatrudnia w swojej firmie córkę <span class="anon-block">A. K. (1)</span>. Początkowo <span class="anon-block">A. K. (1)</span> była zatrudniona na cały etat na stanowisku pracownika biurowego z wynagrodzeniem w wysokości 1386 złotych brutto.</p>
<p>Z dniem 8 sierpnia 2013 roku strony zmieniły umowę o pracę i postanowiły, że <span class="anon-block">A. K. (1)</span> będzie zatrudniona na 1/8 etatu z wynagrodzeniem w wysokości 200 złotych brutto. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> zajmowała się w firmie wykonywaniem prac biurowych, nie sporządzała projektów geologicznych.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: umowa o pracę z dnia 21 lutego 2011 roku k.27, aneks do umowy o pracę z dnia 31 lipca 2013 k. 25, zeznania <span class="anon-block">E. K.</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k.51-52) </em>
</p>
<p>Aneksem z dnia 30 sierpnia 2016 roku strony zmieniły warunki zatrudnienia <span class="anon-block">A. K. (1)</span> od dnia 1 września 2016 roku, z 1/8 etatu na cały etat z wynagrodzeniem w wysokości 3600 złotych brutto.</p>
<p>Zmiana warunków zatrudnienia była podyktowana planami <span class="anon-block">E. K.</span> przejścia w 2018 roku na emeryturę i przekazania swojej firmy córce. Niezbędnym warunkiem prowadzenia firmy świadczącej usługi geologiczne jest posiadanie uprawnień geologicznych. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> chciała zdobyć takie uprawnienia. Celem nabycia uprawnień należy legitymować się 2 letnim okresem zatrudnienia w firmie geologicznej w pełnym wymiarze czasu, odpowiednią ilością opracowań projektów geologicznych oraz egzaminem przeprowadzanym przez Ministra Środowiska. Dlatego <span class="anon-block">E. K.</span> zatrudniła <span class="anon-block">A. K. (1)</span> na cały etat i przyjęła zlecenia na wykonanie usług geodezyjnych w zakresie wiercenia studni głębinowych, które obejmują swym zakresem geologię złóż, w której to dziedzinie specjalizuje się <span class="anon-block">A. K. (1)</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- --> (dowód: aneks do umowy o pracę z dnia 30 sierpnia 2016 roku k.24, zeznania <span class="anon-block">E. K.</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k.51-52 zeznania <span class="anon-block">J. K.</span> protokół rozprawy z dnia5 grudnia 2017 roku k. 51-52, oświadczenie <span class="anon-block">E. K.</span> protokół audio-video z dnia 3 października 2017 roku 5 minuta 38 sekunda- 9 minuty k.40-41)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">A. K. (1)</span> pracowała w siedzibie firmy w <span class="anon-block">W.</span> w godzinach od 8.00 do 16.00 od poniedziałku do piątku. Do pracy dojeżdżała własnym samochodem z <span class="anon-block">P.</span>
</p>
<p>Po zmianie warunków pracy i płacy od dnia 1 września 2016 roku zmienił się charakter pracy <span class="anon-block">A. K. (1)</span>. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> zajmowała się od tego momentu nie tylko pracą biurową, ale dodatkowo sporządzaniem projektów z zakresu geologii złóż ( min. dotyczących koncesji na wydobywanie kopalin i odwiercenia studni). Projekty akceptowała swoim podpisem <span class="anon-block">E. K.</span>. Jako osoba posiadająca uprawnienia geologiczne. <span class="anon-block">E. K.</span> sporządzała opracowania dotyczące hydrologii oraz geologii inżynierskiej.</p>
<p>Wykonanie projektu dotyczącego koncesji na wydobywanie kopaliny obejmuje przygotowanie projektu na rozpoznanie złoża, nadzór w terenie na wierceniem otworów rozpoznawczych, opracowanie dokumentacji geologicznej złoża oraz przygotowanie wniosku na rozpoznanie złoża a w przypadku złóż pow. 2 ha przygotowanie wniosku do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i projektu zagospodarowania złoża.</p>
<p>Wykonanie projektu na odwiercenie studni obejmuje przygotowanie projektu, dokumentacji hydrogeologicznej oraz operatu wodnoprawnego na korzystanie z wód.</p>
<p>W okresie od 1 września do 22 listopada 2016 roku <span class="anon-block">A. K. (1)</span> wykonała projekty:</p>
<p>- robót geologicznych na rozpoznanie złoża <span class="anon-block"> (...)</span>;</p>
<p>- robót geologicznych na rozpoznanie złoża <span class="anon-block"> (...)</span>;</p>
<p>- robót geologicznych na wykonanie studni głębinowej w m. <span class="anon-block">P.</span>;</p>
<p>-wniosek koncesyjny dla złożą <span class="anon-block"> (...)</span>;</p>
<p>- operat ewidencyjny złoża <span class="anon-block"> (...)</span> na dzień 31 grudnia 2016 roku’’</p>
<p>- operat wodnoprawny dla ujęcia w m. <span class="anon-block">K.</span>;</p>
<p>- dokumentacja geologiczna złoża <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Liczba wykonanych przez <span class="anon-block"> firmę (...)</span> projektów wyniosła w: 2007r.-16, 2008r.-49, 2009r.-52, 2010r.-68, 2011r.- 74, 2012r.-71, 2013r.-66, 2014r.-64, 2015r.-77, 2016r.-90.</p>
<p>
<em>
<!-- --> (dowód: wykaz opracowań wykonanych przez <span class="anon-block">A. K. (1)</span> k.45-46, zeznania <span class="anon-block">E. K.</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k.51-52, zeznania <span class="anon-block">A. K. (1)</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k. 52, pismo <span class="anon-block">E. K.</span> z dnia 10 października 2017 roku k. 43-44)</em>
</p>
<p>W dniu 28 września 2016 roku <span class="anon-block">A. K. (1)</span> była na pierwszej wizycie u ginekologa, który stwierdził, że jest w ciąży. W okresie od dnia 23 listopada 2016 roku do dnia porodu tj. do dnia 19 kwietnia 2017 roku wnioskodawczyni przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży. <span class="anon-block">W dniu (...) urodziła</span> dziecko i do chwili obecnej przebywa na urlopie macierzyńskim. Po zakończeniu urlopu zamierza wrócić do pracy.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: karta przebiegu ciąży k.54, oświadczenie <span class="anon-block">E. K.</span> protokół audio-video z dnia 3 października 2017 roku 5 minuta 38 sekunda- 9 minuty k.40-41, zeznania <span class="anon-block">E. K.</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k.51-53 , zeznania <span class="anon-block">A. K. (1)</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k. 52 ) </em>
</p>
<p>Podczas nieobecności <span class="anon-block">A. K. (1)</span> obowiązki jej przejęła <span class="anon-block">E. K.</span>. Jednak musiała odmówić przyjęcia niektórych zleceń z uwagi na brak możliwości terminowego sporządzenia takiej ilości opracowań. Nie zatrudniła nikogo na zastępstwo za <span class="anon-block">A. K. (1)</span>, ponieważ obawia się konkurencji.</p>
<p>
<em>
<!-- --> (dowód: oświadczenie <span class="anon-block">E. K.</span> protokół audio-video z dnia 3 października 2017 roku 5 minuta 38 sekunda- 9 minuty k.40-41, zeznania <span class="anon-block">E. K.</span> protokół rozprawy z dnia 5 grudnia 2017 roku k.51-53 zeznania <span class="anon-block">J. K.</span> protokół rozprawy z dnia5 grudnia 2017 roku k. 51-52)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">E. K.</span> z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła w 2016 roku dochód w wysokości 78 734,60 złotych.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: PIT -11 k.22-23, PIT-36 k.47-49) </em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. </strong>
</p>
<p>Zgodnie z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 963), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 9)">art. 8 i 9</a> osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są miedzy innymi pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a. Osoby będące pracownikami podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 1 wskazanej ustawy). Osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 ww. ustawy). Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia (art. 36 ust. 1, 2 i 4 ww. ustawy systemowej).</p>
<p>Stosownie do art. 13 pkt 1 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy – od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.</p>
<p>Jak wynika natomiast z art. 18 ust. 1 ww. ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy z zastrzeżeniem ust. 2 (w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną). Z kolei z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 20;art. 20 ust. 1)">art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> wynika, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3.</p>
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 ()">Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych</a> (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 t.j.) w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 (art. 12;art. 12 ust. 1)">art. 12 ust. 1</a> za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.</p>
<p>Na gruncie cytowanych przepisów bezspornym pozostaje, że wynagrodzenie zasadnicze ubezpieczonych będących pracownikami stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe.</p>
<p>W ramach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 41;art. 41 ust. 12;art. 41 ust. 13)">art. 41 ust. 12 i 13</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1)">art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> Zakład Ubezpieczeń Społecznych może jednak zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało ono wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a>). W wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. III AUa 1515/12 Sąd Apelacyjny w Gdańsku potwierdził, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 86;art. 86 ust. 2)">art. 86 ust. 2</a> u.s.u.s. daje organowi rentowemu kompetencje do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak i ważności jej poszczególnych postanowień i - w ramach obowiązującej go procedury - zakwestionowania tych postanowień umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia, które pozostają w kolizji z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.</p>
<p>W niniejszej sprawie organ rentowy nie kwestionował faktu zatrudnienia <span class="anon-block">A. K. (1)</span> u płatnika, a li tylko wysokość należnego jej zgodnie z aneksem do umowy o pracę wynagrodzenia. Organ rentowy podniósł, że aneksem do umowy o pracę z dnia 30 sierpnia 2016 roku <span class="anon-block">A. K. (1)</span> została zatrudniona w firmie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">E. K.</span> w <span class="anon-block">P.</span> na pełen etat z wynagrodzeniem 3600 złotych, a od 23 listopada 2016 roku skarżąca stała się już niezdolna do pracy z powodu ciąży. Organ rentowy zarzucił, że <span class="anon-block">E. K.</span> jest matką ubezpieczonej <span class="anon-block">A. K. (1)</span>, w związku z czym doskonale znała jej sytuację osobista, w tym okoliczność zajścia w ciążę.</p>
<p>Fakty te przemawiają zdaniem ZUS za tym, że wysokość wynagrodzenia została podyktowana uzyskaniem przez odwołującą wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. O czym ma świadczyć także to, że pod nieobecność wnioskodawczyni płatnik nie zatrudnił innego pracownika na zastępstwo.</p>
<p>W ocenie organu rentowego płatnik składek nie uzasadnił wiarygodnie zmiany wynagrodzenia ubezpieczonej od września 2016 roku, w szczególności zaś nie przedstawił racjonalnych argumentów na dwukrotne zwiększenie ustalonego wynagrodzenia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Organ rentowy wskazał, że zakres obowiązków wykonywanych przez ubezpieczoną nie uległ zmianie, <span class="anon-block">A. K. (1)</span> nie była samodzielnym pracownikiem - wykonywała pracę pod całkowitym nadzorem pracodawcy, nie podpisywała żadnych dokumentów, nie miała do tego uprawnień, a od dnia 1 września 2016 roku nie wzrosły również kwalifikacje ubezpieczonej. ZUS zwrócił uwagę na fakt, że przez ponad 5 lat zatrudnienia <span class="anon-block">A. K. (1)</span> miała ustalone wynagrodzenie w kwocie minimalnego wynagrodzenia w przeliczeniu na pełny etat.</p>
<p>Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Sąd nie podzielił stanowiska organu rentowego i uznał, że ustalone przez strony wynagrodzenie za pracę nie było zawyżone w stosunku do charakteru i zakresu powierzonych wnioskodawczyni obowiązków pracowniczych i mieściło się w zakresie swobody kontraktowej stron.</p>
<p>Przypomnienia wymaga, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem powinno stanowić wynagrodzenie uzyskiwane, jeśli jest godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy, natomiast ocena godziwości tego wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji. Rozstrzygnięcia spraw, w których występują wątpliwości co do celowego zawyżania wysokości wynagrodzenia, nie można sprowadzać do schematu, w którym normą miałoby być redukowanie umownego wynagrodzenia za pracę do najniższego wynagrodzenia, jako podstawy składek i świadczeń, także w przypadku pierwszego zatrudnienia ubezpieczonego na danym stanowisku, czy nawet przy pierwszym zatrudnieniu w ogólności. Takie podejście przekracza granice weryfikacji, a decyzja organu staje się arbitralna, jeśli przy niekwestionowanym zatrudnieniu pomija podstawowe zasady ustalania wysokości wynagrodzenia wynikające z prawa pracy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11;art. 13)">art. 11 i 13 k.p.</a>). Nie wystarczy też zastosować schemat porównania zarobków uzyskiwanych na innych stanowiskach funkcjonujących w strukturze danego zakładu pracy, z zarobkami ustalonymi w badanej umowie, gdyż każdy stosunek pracy powinien mieć charakter indywidualny, a warunki płacy adekwatne do rzeczywistego zakresu i charakteru pracy wykonywanej przez pracownika.</p>
<p>Organ rentowy nie przedstawił jakichkolwiek argumentów pozwalających zanegować ustalone przez strony wynagrodzenie dla wnioskodawczyni na stanowisku pracownika biurowego. Zarówno wykształcenie <span class="anon-block">A. K. (1)</span> jak i jej doświadczenie zawodowe przemawiają za tym, że wynagrodzenie w wysokości 3600 złotych brutto odpowiada jej kwalifikacjom. Wnioskodawczyni posiada wykształcenie wyższe magisterskie z zakresu geoekologii i monitoringu środowiska oraz ukończyła studia podyplomowe na kierunku <span class="anon-block">(...)</span>. W firmie <span class="anon-block">(...)</span> była zatrudniona już od dnia 21 lutego 2011 roku, miała zatem także niezbędne doświadczenie zawodowe.</p>
<p>Zmiana warunków pracy od dnia 1 września 2016 roku była spowodowana planami <span class="anon-block">E. K.</span> przejścia w 2018 roku na emeryturę i przekazania swojej firmy córce. Niezbędnym warunkiem prowadzenia firmy zajmującej się usługami geologicznymi jest posiadanie uprawnień geologicznych. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> chce przejąć firmę matki, dlatego zdecydowała się na zrobienie wymaganych uprawnień. Nabycie uprawnień wymaga 2 letniego okresu zatrudnienia w firmie geologicznej w pełnym wymiarze czasu, opracowania odpowiedniej ilości projektów geologicznych oraz zdania egzaminu przeprowadzanego przez Ministra Środowiska. Dlatego <span class="anon-block">E. K.</span> zatrudniła <span class="anon-block">A. K. (1)</span> na cały etat i przyjęła zlecenia na wykonanie usług geodezyjnych w zakresie wiercenia studni głębinowych, które obejmują swym zakresem geologię złóż, w której to dziedzinie specjalizuje się <span class="anon-block">A. K. (1)</span>.</p>
<p>Zmiana warunków pracy <span class="anon-block">A. K. (1)</span> przez płatnika była podyktowana zatem nie chęcią wyłudzenia wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych, jak imputuje organ rentowy, ale koniecznością samodzielnego wykonywania przez <span class="anon-block">A. K. (1)</span> projektów geologicznych w celu spełnienia wymagań formalnych koniecznych do przystąpienia do egzaminu przeprowadzanego przez Ministra Środowiska. Przed 1 września 2016r. to <span class="anon-block">E. K.</span> zajmowała się wykonywaniem wszystkich zleconych firmie projektów, a <span class="anon-block">A. K. (1)</span> wykonywała jedynie prace biurowe. Od 1 września 2016 roku sytuacja się zmieniła. <span class="anon-block">E. K.</span> zleciła córce wykonywanie opracowań z zakresu geologii złóż (min. dotyczące koncesji na wydobywanie kopalin i odwiercenia studni). Okoliczność, że wszystkie projekty geologiczne także po 1 września 2016r., tak jak poprzednio, były podpisywane wyłącznie przez <span class="anon-block">E. K.</span>, nie jest dowodem na to, jak zarzuc organ rentowy, że <span class="anon-block">A. K. (1)</span> ich nie sporządzała. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> nie mogła podpisać się pod sporządzonymi przez siebie projektami z uwagi na brak wymaganych uprawnień geologicznych. Odpowiedzialność za prawidłowość sporządzonych przez <span class="anon-block">A. K. (1)</span> projektów brała na siebie <span class="anon-block">E. K.</span> legitymizując je swoim podpisem. Bo tylko ona miała wymagane uprawnienia. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> była w trakcie robienia takich uprawnień co warunkowało pracę na cały etat i sporządzanie projektów geologicznych. Z ilości sporządzonych przez firmę płatnika opracowań w 2016r. (90) w stosunku do roku 2015 ( 77) widać, że <span class="anon-block">E. K.</span> sama nie podołałaby sporządzenia takiej ilości projektów, gdyby takich opracowań nie wykonywała także jej córka. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> sporządzała projekty z zakresu geologii złóż, bo w tej dziedzinie się specjalizowała. Pozostałe projekty (dotyczące min. hydrologii oraz geologii inżynierskiej) wykonywała <span class="anon-block">E. K.</span> .</p>
<p>Również fakt nie zatrudnienia przez pracodawcę w okresie korzystania przez <span class="anon-block">A. K. (1)</span> ze zwolnienia lekarskiego innego pracownika na jej miejsce, nie świadczy że zmiana warunków pracy z dniem 1 września 2016r. przez strony miała na celu obejście przepisów ubezpieczeniowych. Należy przypomnieć, że <span class="anon-block">E. K.</span> prowadzi małą rodzinną firmę, w której nigdy nikogo, poza córką, nie zatrudniała. Jak wyjaśniła z prostej przyczyny, boi się konkurencji. Zatrudniając obcą osobę musiałaby jej przekazać swoją wiedzę i umiejętności, które później osoba ta mogłaby wykorzystać zakładając własną konkurencyjną w stosunku do niej firmę. <span class="anon-block">E. K.</span> z tej przyczyny wolała w czasie absencji <span class="anon-block">A. K. (1)</span>, przyjąć mniejszą ilość zleceń i mniej zarobić. Nie można pracodawcy stawiać zarzutu co do takiego, a nie innego prowadzenia własnej firmy i takiej a nie innej polityki zatrudniania pracowników. To czy zatrudniać pracowników, jakich i na jakich stanowiskach, jest bowiem pozostawione swobodnej decyzji pracodawcy, albowiem to on ponosi ryzyko prowadzenia zakładu pracy.</p>
<p>W sytuacji gdy doszło do zawarcia umowy o pracę, jak też do jej realizacji poprzez świadczenie umówionej pracy i przyjmowanie jej przez pracodawcę, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może być mowy o działaniu w celu obejścia prawa.</p>
<p>Oceny tej nie zmienia fakt, że <span class="anon-block">A. K. (1)</span> w chwili zamiany warunków pracy przez płatnika aneksem od dnia 1 września 2016r. była w ciąży. Obowiązujące przepisy nie zakazują świadczenia pracy przez kobiety w ciąży, a do tego w praktyce prowadzi stanowisko prezentowane przez ZUS, co byłoby dyskryminacją kobiet w ciąży. Tymczasem podstawową zasadą prawa pracy wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11(3))">art. 11<sup>
<!-- -->3 </sup>k.p.</a> jest zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w stosunkach pracy.</p>
<p>Biorąc pod uwagę wykształcenie <span class="anon-block">A. K. (1)</span>, doświadczenie zawodowe oraz zakres obowiązków pracowniczych, który oprócz prac biurowych od 1 września 2016r. obejmował także wykonywanie projektów geologicznych, wynagrodzenie w kwocie 3600 złotych należy uznać za adekwatne do powierzonych obowiązków pracowniczych.</p>
<p>Z powyższych względów Sąd Okręgowy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477<sup>
<!-- -->14 </sup>§ 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> w ten sposób, że stwierdził, iż <span class="anon-block">A. K. (1)</span> podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika <span class="anon-block">E. K.</span> z podstawą wymiaru składek za wrzesień 2016 roku, października 2016 roku oraz listopad 2016 roku w wymiarze 3600 złotych miesięcznie.</p>
<p>O kosztach postępowania orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2016r., poz.1668).</p>
</div>