II SA/Wa 895/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji: - oddala skargę. UZASADNIENIE Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. przedstawił funkcjonariuszowi Policji – I. S. zarzut popełnienia w dniu 30 maja 2007 roku w S. przestępstwa ściganego z art. 158 § 1 kk, to jest pobicia A. W., dokonanego z narażeniem pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 kk lub w art. 157 § 1 kk. Policjant dopuścił się tego czynu działając wspólnie i w porozumieniu z innym funkcjonariuszem Policji – R. S. Komendant Powiatowy Policji w S. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko I. S., uznając, iż powyższym działaniem policjant naruszył zasady etyki zawodowej, polegające na obowiązku poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania praw człowieka, tj. popełnienia czynu określonego w art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 4 "Zasad etyki zawodowej policjanta", będących załącznikiem do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, Komendant Powiatowy Policji w S. w dniu [...] sierpnia 2007 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne uznające I. S. winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę wydalenia ze służby. Wobec wniesienia przez policjanta odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w L. orzeczeniem z dnia [...] września 2007 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komendant Powiatowy Policji w S. orzeczeniem z dnia [...] września 2007 r. uznał policjanta winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę wydalenia ze służby. Komendant Wojewódzki Policji w L. orzeczeniem z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, I. S. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 25 października 2007 r., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Policjant od orzeczenia z dnia [...] października 2007 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 606/07 uchylił orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] października 2007 r. i poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...] września 2007 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał na wady procesowe dotyczące ustalenia stanu faktycznego i wady uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Wobec uprawomocnienia się wyroku, Komendant Wojewódzki Policji w L. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia ze służby w Policji I. S. i następnie, rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił własny rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w S. o zwolnieniu I. S. ze służby, przywracając tym samym policjanta do służby w Policji. Wnioskiem z dnia 17 listopada 2008 r. Komendant Powiatowy Policji w S. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. o wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia I. S. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wskazał, iż nieprawomocnym wyrokiem Sąd Rejonowy [...] Wydział Karny w L., uznał policjanta winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę pozbawienia wolności półtora roku w zawieszeniu na okres próby czterech lat, grzywnę w wysokości 2.000 zł oraz 500 zł nawiązki na rzecz Fundacji Pomocy Potrzebującym. Ponadto Komendant Powiatowy Policji w S. podniósł, że I. S. swoim postępowaniem skompromitował się jako policjant oraz naruszył dobre imię organów Policji i dlatego jego dalsze pozostawanie w służbie jest niemożliwe. Do swojego wniosku Komendant Powiatowy Policji w S. załączył 22 karty zawierające wydruki z artykułów prasowych dotyczących tejże sprawy. Komendant Wojewódzki Policji w L. zawiadomił policjanta o wszczęciu postępowania w sprawie rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Ponadto poinformował Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów w L. o wszczęciu powyższego postępowania oraz zwrócił się o wydanie opinii w trybie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. W odpowiedzi, pismem z dnia 27 listopada 2008 r. Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów w L. poinformował, że ewentualne zwolnienie I. S. na zasadzie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji bez wydania prawomocnego wyroku sądu, narusza konstytucyjną zasadę prawa karnego - domniemania niewinności i dlatego Prezydium ZW NSZZ Policjantów w L. postanawia wydać negatywną opinię o możliwości zwolnienia. Komendant Wojewódzki Policji w L. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zwolnił I. S. ze służby w Policji z dniem 19 stycznia 2009 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że przywrócenie do służby I. S. spotkało się z negatywnym oddźwiękiem w mediach oraz dezaprobatą społeczeństwa, co wynika z licznych publikacji prasowych, które ukazały się w tej sprawie, a także z treści pisma Rzecznika Praw Obywatelskich. W ocenie organu policjant utracił nieposzlakowaną opinię i jego pozostawanie w szeregach Policji szkodzi służbie. I. S. wniósł odwołanie od powyższego rozkazu personalnego do Komendanta Głównego Policji. Wskazał na naruszenie: przepisów dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie art. 10 Kpa, prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, polegającą na nieuwzględnieniu opinii ZW NSZZ Policjantów, niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez uznanie, że zwolnienie ze służby w Policji uzasadnione jest ważnym interesem, art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez zwolnienie ze służby na podstawie rozkazu personalnego, podczas gdy zgodnie z tym przepisem następuje w formie decyzji, art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa, poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz art. 108 § 1 Kpa, poprzez nadanie rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności bez przekonywującego uzasadnienia okoliczności uzasadniającej występowanie w sprawie interesu społecznego. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchylił zaskarżony rozkaz i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, co następuje: Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Zawarte w tym uregulowaniu pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało bliżej określone, jednakże w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż na podstawie tego przepisu zwalnia się ze służby policjantów, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, a nie można ich zwolnić na innej podstawie. Tymczasem w niniejszej sprawie istnieje niewyjaśniona przez organ I instancji wątpliwość czy I. S. nie można zwolnić na innej podstawie prawnej. W ocenie Komendanta Głównego Policji organ pierwszej instancji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, zwłaszcza w kontekście ustaleń wyroku z dnia [...] marca 2009 r. Sądu Okręgowego w L., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego, zwracając sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania, z uwagi na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego. Niewzięcie pod uwagę tego aspektu sprawy może doprowadzić do sytuacji, kiedy policjant, którego można zwolnić ze służby na istniejącej faktycznie podstawie obligatoryjnej, zostanie zwolniony ze służby na podstawie fakultatywnej, co jest sprzeczne z ukształtowaną dotychczas linią orzecznictwa w tego typu sprawach. I. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz nakazanie organowi II instancji ponowne rozpatrzenie sprawy. Organowi zarzucił brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu od rozkazu personalnego I instancji, pozbawienie go możliwości czynnego udziału w sprawie, niewzięcie pod uwagę opinii Związku Zawodowego oraz niewzięcie pod uwagę dotychczasowej dobrej opinii policjanta. W odpowiedzi na skargę organ wskazał na okoliczność, iż co do treści rozstrzygnięcia, zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji uwzględnia żądania zawarte w odwołaniu. Organ II instancji w takiej sytuacji ma prawo wskazywać na inne istotne aspekty sprawy, które nie zostały dotychczas podniesione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Sąd ten nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzut naruszenia przez organ drugiej instancji art. 107 § 3 Kpa, poprzez niewypowiedzenie się w uzasadnieniu decyzji co do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wobec istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy, na który właśnie powołuje się Komendant Główny Policji, nie ma obecnie żadnego znaczenia dla ostatecznego wyniku sprawy. Komendant Główny Policji uchylił decyzję organu pierwszej instancji, a zatem wydał rozstrzygnięcie o sentencji zgodnej z żądaniem skarżącego. Nadto w uzasadnieniu swojego rozkazu personalnego z dnia [...] marca 2009 r. wskazał, że przy orzekaniu bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego. Zatem rozstrzygnięcie takie spełnia wymogi art. 138 § 2 Kpa. Podkreślić tu należy, iż w sprawie niniejszej, już po wydaniu rozkazu personalnego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] stycznia 2009 r. nastąpiły istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy, zaistniała konieczność powtórzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie, w jakim określił to w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] marca 2009 r. Sąd Okręgowy w L.. Wytyczne zawarte w tym wyroku Komendant Główny Policji wskazał jako istotne dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Konieczność powtórzenia postępowania wyjaśniającego powstała zatem niezależnie od tego czy organ pierwszej instancji oceniając nieaktualny już stan faktyczny orzekł prawidłowo, czy nie. Istotą rozstrzygnięcia wydanego w drugiej instancji była bowiem zmiana stanu faktycznego. Podkreślić należy, że odnośnie właśnie tego, wskazanego w decyzji, motywu rozstrzygnięcia skarżący nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń i nie kwestionował konieczności powtórzenia postępowania wyjaśniającego. Zatem brak omówienia zarzutów odwoławczych skarżącego przez organ II instancji nie sposób w takiej sytuacji traktować jako naruszenie art. 107 § 3 Kpa, zważywszy, że ocena prawna i faktyczna organu pierwszej instancji dotyczyła nieaktualnego już stanu faktycznego i rozpatrywanie merytorycznych zarzutów skarżącego, a w szczególności szczegółowe badanie prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej przez Komendanta Głównego Policji miałoby charakter wyłącznie abstrakcyjny i nie prowadziłoby do rozstrzygnięcia sprawy, albowiem jej istota tkwiła już w czym innym - w ocenie prawidłowości zastosowania instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy pragmatycznej w zbiegu z innymi ewentualnymi obligatoryjnymi przesłankami, skutkującymi zwolnieniem policjanta ze służby, które mają tu pierwszeństwo. Trafnie Komendant Główny Policji wskazuje w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że zawarte w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone, jednakże w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż na podstawie tego przepisu zwalnia się ze służby policjantów, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, a nie można ich zwolnić na innej podstawie. W niniejszej sprawie właśnie tego aspektu sprawy nie uwzględnił organ I instancji. Nie można także podzielić poglądu, iż zaskarżone rozstrzygnięcie, podjęte w takim konkretnie stanie faktycznym, narusza zasadę reformationis in peius, albowiem co do istoty postępowania sprawa pozostaje otwarta, zaś organ pierwszej instancji, zgodnie z wytycznymi Komendanta Głównego Policji, powinien sprawę rozpatrzyć biorąc pod uwagę szersze spektrum ewentualnych rozstrzygnięć skutkujących zwolnieniem policjanta ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby organ II instancji pozbawił skarżącego czynnego udziału w sprawie, zaś skarga w tym zakresie jest mało precyzyjna. Z powyżej wskazanych względów skarga jest chybiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się także aby zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji był dotknięty wadami mogącymi stanowić o nieważności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.