II Ca 573/17

<p>Sygn. akt II Ca 573/17</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 21 grudnia 2017 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy</strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Wojciech Vogt (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSO Janusz Roszewski</p> <p>SSO Barbara Mokras</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. E.Wajgielt</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017r. w Kaliszu</p> <p> <strong> <!-- -->na rozprawie</strong> </p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">N. Z.</span> , <span class="anon-block">A. Z. (1)</span> i <span class="anon-block">L. Z.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block"> (...) SA</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> oraz <span class="anon-block">M. Z.</span> </p> <p>o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawczyń <span class="anon-block">N. Z.</span> i <span class="anon-block">A. Z. (1)</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu</p> <p>z dnia 22 maja 2017r. sygn. akt I Ns 313/17</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a: </strong> </p> <p>1.  oddalić apelację,</p> <p>2.  zasądzić od <span class="anon-block">N. Z.</span> i <span class="anon-block">A. Z. (1)</span> na rzecz uczestnika postępowania <span class="anon-block"> (...) spółka akcyjna</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> kwotę po 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>SSO Janusz Roszewski SSO Wojciech Vogt SSO Barbara Mokras</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawczynie <span class="anon-block">N. Z.</span>, <span class="anon-block">A. Z. (1)</span> i <span class="anon-block">L. Z.</span>, reprezentowane przez pełnomocnika złożyły wniosek o przyjęcie i zatwierdzenie oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">P. Z.</span> zmarłym 26 kwietnia 2013r.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block"> (...) S.A</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> wniósł o oddalenie wniosku i zasądzenie od wnioskodawczyń na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>Dla uczestnika postępowania <span class="anon-block">M. Z.</span> ustanowiono kuratora w osobie matki <span class="anon-block">L. Z.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Kaliszu</strong> postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. oddalił wniosek i orzekł o kosztach postępowania.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację</strong> od powyższego rozstrzygnięcia złożyły uczestniczki postępowania <span class="anon-block">N. Z.</span> i <span class="anon-block">A. Z. (1)</span> zaskarżając postanowienie w całości. Zarzuciły:</p> <p>1.  naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art.1019 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art.84 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 par. 2 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc.</a> poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawczynie <span class="anon-block">N. Z.</span> i <span class="anon-block">A. Z. (2)</span> nie spełniły przesłanek do skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu i jego zatwierdzenia przez Sąd, a w szczególności przyjęcie, że wnioskodawczynie nie nie zachowały rocznego terminu na złożenie 3Świadczenia uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 26 kwietnia 2013 r. <span class="anon-block">P. Z.</span> oraz, że niezłożenie oświadczenia woli przez uczestników nie było skutkiem błędu prawnie istotnego co do przedmiotu spadku, lecz jedynie brakiem należytej staranności, podczas gdy uczestnicy pozostawali w istotnym błędzie co do składu spadku.</p> <p>2.  naruszenia przepisów postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów pozostającą w sprzeczności z doświadczeniem życiowym, polegającą na wadliwej ocenie stanu faktycznego sprawy i przyjęciu, iż uczestnicy dowiedzieli się o długach spadkowych po <span class="anon-block">P. Z.</span> na skutek otrzymania wniosku o stwierdzenia nabycia spadku sporządzonego przez wierzyciela <span class="anon-block"> (...) spółka akcyjna</span> z siedzi we <span class="anon-block">W.</span>,</p> <p>3.  naruszenia przepisów postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a> poprzez uznanie za niewiarygodne zeznań wnioskodawczyń w zakresie, w którym wskazały one że wnioskodawczyni <span class="anon-block">L. Z.</span> przekazana im, że to ona będzie dziedziczyć po mężu, gdyż taki wniosek został skierowany do Sądu przez wierzyciela <span class="anon-block"> (...) spółka akcyjna</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span>,</p> <p>4.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętym za podstawę zaskarżonego orzeczenia poprzez nieprawidłowe ustalenie, że przyczyną niezłożenia przez uczestników oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym Pawie <span class="anon-block">Z.</span> było ich lekkomyślne zachowanie objawiające się niedołożeniem należytej staranności w ustaleniu rzeczywistej wartości spadku, podczas gdy w rzeczywistości zaniechanie ułożenia takiego oświadczenia wynikało z błędu co do rzeczywistego stanu spadku, w szczególności faktu, że w skład masy spadkowej wchodzą długi spadkowe.</p> <p>W oparciu o te zarzuty wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez zatwierdzeniu uchylenia się przez <span class="anon-block">A. Z. (1)</span> i <span class="anon-block">N. Z.</span> od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 26 kwietnia 2013 r. <span class="anon-block">P. Z.</span>.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> we <span class="anon-block">W.</span> wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje</strong>:</p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania dokonane przez Sąd Rejonowy i uznaje je za własne. W takiej sytuacji gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji i aprobuje dotychczasowe ustalenia, nie musi ich powtarzać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 18/07, Lex nr 966804; orzeczenie Sadu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/34. Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r., C II 21172/37, Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 19 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05).</p> <p>Skarżący podnosi w swojej apelacji zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Zarzut ten nie jest uzasadniony.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według swego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Sąd Rejonowy dokonując tej oceny nie naruszył reguł oznaczonych w powołanym tu unormowaniu, dającym wyraz obowiązywaniu zasady swobodnej oceny dowodów.</p> <p>Cechą istotną swobodnej oceny dowodów jest ich bezstronna ocena (por. np. K. Piasecki, w: <em> <!-- -->Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do artykułów 1 – 505</em> , pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006, t. I, s. 1026). Takiej właśnie – tj. bezstronnej oceny – dokonał Sąd I instancji. Wszechstronne rozważenie zebranego materiału oznacza uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (por. W. Siedlecki, <em> <!-- -->Realizacja zasady swobodnej oceny dowodów w polskim procesie cywilnym,</em> NP. 1966, nr 4, s. 20). Sąd Rejonowy wszechstronnie rozważył zebrany w tej sprawie materiał. Swoje twierdzenia Sąd I instancji przekonująco i należycie uzasadnił.</p> <p>Sąd Rejonowy również prawidłowo wskazał jakie okoliczności na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> są okolicznościami istotnymi. Należy zgodzić się z poglądem, że podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może <strong> <!-- -->stanowić błąd prawnie doniosły</strong> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2</a> w wz. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1;art. 84 § 1 zd. 1;art. 84 § 2)">art. 84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c.</a>). Błędem taki nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (por. postanowienie SN z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, OSNC 2006, nr 5, poz. 94, z glosą W. Borysiaka, Palestra 2009, z. 5-6, s. 285). Nie będzie też błędem prawnie doniosłym złożenie oświadczenia pod wpływem wadliwych, błędnych pobudek czy motywów (J. Kremis, E. Gniewek /w/ E. Gniewek, Komentarz, s. 1642), czy z tego samego powodu brak odpowiedniego oświadczenia w terminie (por. E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. Redakcja Andrzej Kidyba, Tom IV Spadki, Warszawa 2011, s. 248).</p> <p>Subiektywne przekonanie wnioskodawczyń, że po ojcu dziedziczy wyłącznie jego żona nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż zgodnie ze wskazanymi przepisami chodzi w nich o staranność obiektywną, a takiej staranności – jak trafnie ustalił Sąd I instancji - wnioskodawczynie nie zachowały.</p> <p>Mając powyższe na uwadze należało, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520)">art. 520 k.p.c.</a> </p> </div>