III FZ 682/22

SENTENCJA Dnia 19 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. E. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 436/21 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 436/21 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi B. E. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1.1. Postanowieniem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 436/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie B. E. N. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 436/21, odrzucające skargę kasacyjną, w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 lutego 2021 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną skarżącej, sporządzoną przez nią osobiście. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła, sporządzone osobiście, zażalenie. Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. 1.2. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2.2. Stosownie do art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a") zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, winien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie takowe może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. 2.3. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Zgodnie z treścią przytoczonej regulacji art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza nie tylko fizyczne sporządzenie przez osobę z kręgu wskazanego w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., ale również jego podpisanie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a., co oznacza jego nieusuwalność (przykładowo: postanowienie NSA z 20 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 169/12, postanowienie NSA z 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 713/04, postanowienie NSA z 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12; postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 318/11). 2.4. Przenosząc powyższe rozważania, na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, że odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 14 września 2022 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej z uzasadnieniem doręczono skarżącej wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W szczególności wskazano, że zażalenie od rzeczonego postanowienia winno być sporządzone przez adwokata albo radcę prawnego. Pomimo skierowanego do skarżącej prawidłowego pouczenia zażalenie nie czyniło zadość wymogowi przymusu adwokacko-radcowskiego. Trafnie bowiem wskazał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, że z akt sprawy nie wynika, aby podpisana osoba należała do kręgu podmiotów wymienionych w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. W tej sytuacji jako prawidłowe należy ocenić działanie Sądu pierwszej instancji, który odrzucił zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. 2.5. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, należy zauważyć, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem z dnia 8 października 2021 r. doręczono skarżącej wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej (k. 48 akt sądowych). Co więcej, błędna jest również interpretacja skarżącej przepisu art. 175 p.p.s.a. Słowo "powinna" użyte w art. 175 § 1 p.p.s.a. oznacza, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika jakim niewątpliwie jest adwokat lub radca prawny, ale są od tej zasady wyjątki – skarga kasacyjna może być również sporządzona przez osoby wymienione w § 2, to jest sędzię, prokuratora, notariusza, radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesora lub doktora habilitowany nauk prawnych, którzy w danym postępowaniu sądowym są stroną, przedstawicielem strony lub jej pełnomocnikiem. Skargę kasacyjną może złożyć również prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy. Zgodnie z powyższym, strona postępowania, która nie posiada wysokich kwalifikacji prawniczych, nie jest uprawniona do samodzielnego sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej. 2.6. Zarówno skarga kasacyjna, jak i zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, zostały sporządzone przez osobę, która nie należała do kręgu osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 września 2022 r. 2.7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.