Ppolska.starec← UrzadnikУвійти

V ACa 881/16

Суди загальної юрисдикції2017-12-28
Номер справи
V ACa 881/16
Дата рішення
2017-12-28
Тип
SENTENCE

Судді

Anna Daniszewska (PRESIDING_JUDGE)Artur LesiakTeresa Karczyńska-Szumilas

Правова підстава

Текст рішення

<p>Sygn. akt V ACa 881/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 28 grudnia 2017r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku , V Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="492"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Anna Daniszewska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Teresa Karczyńska - Szumilas (spr.)</p> <p>SA Artur Lesiak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Małgorzata Naróg</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017r. w Gdańsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa <span class="anon-block"> (...) Zarządowi (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powódki i pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt VIII GC 10/16</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok w punktach : 1.(pierwszym), 3.(trzecim), 4.(czwartym) i 5.(piątym) oraz w punkcie 2.( drugim) w zakresie oddalenia powództwa ponad kwotę 1.431,12 zł ( (jeden tysiąc czterysta trzydzieści jeden złotych dwanaście groszy) zł i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w <span class="anon-block">(...)</span> do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p> <em> <!-- -->Na oryginale właściwe podpisy.</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt V ACa 881/16 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwo (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">B.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - <span class="anon-block"> (...) Zarządu (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> kwoty 102.934,60 zł. z odsetkami ustawowymi od dnia 12.01.2015 r. tytułem należności za dostarczone pozwanemu, w ramach realizacji umowy stron, krzesła i fotele oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Powód wskazał, że nie dochodzi całej niezapłaconej przez pozwanego z tytułu umowy stron kwoty 137 520,78 zł. uznając, że pozwany miał podstawy do potrącenia wierzytelności z tytułu kar umownych za odstąpienie od umowy, która powinna być miarkowana do kwoty 34.586,18 zł, co stanowi 10 % wartości nie wykonanej części dostaw.</p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu, wskazując, że był uprawniony do potrącenia z wynagrodzenia powoda należności z tytułu kary umownej za zwłokę w wykonaniu części umowy przez powoda oraz za odstąpienia od niewykonanej przez powoda części umowy.</p> <p>Wyrokiem z 22 września 2016r. Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">(...)</span> zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 66.917,30 zł wraz z odsetkami z tytułu opóźnienia od dnia 12 stycznia 2015r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany w ramach zamówienia publicznego zawarł z powodem w dniu 23 czerwca 2014 r. umowę dostawy nr <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, zgodnie z którą powódka zobowiązała się dostarczyć pozwanemu 4.355 sztuk krzeseł i foteli według określonej w umowie specyfikacji; z tytułu wykonania umowy powód jako miał otrzymać wynagrodzenie w kwocie 654.861,84 zł.</p> <p>Realizacja dostaw została ustalona na okres do 120 dni od daty podpisania umowy – 21 października 2014 r., zaś powód rozpoczął dostawy krzeseł i foteli w listopadzie 2014 r.</p> <p>Pozwany nie wyraził zgody na zmianę terminu realizacji umowy; wzywając powoda do wykonania umowy pozwany wyznaczył ostateczny termin do jej wykonania do dnia 28 listopada 2014 r., a następnie do dnia 15 grudnia 2014r., pod rygorem odstąpienia od umowy</p> <p>Pismem z 16 grudnia 2016r. działający w imieniu pozwanego <span class="anon-block">G. H.</span> odstąpił od umowy.</p> <p>Z dalszych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że do chwili złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy została zrealizowana część dostaw w ilości 900 krzeseł obrotowych, 600 krzeseł biurowych oraz 361 krzeseł z pulpitem. Z tytułu wykonania umowy strona powodowa wystawiła faktury sprzedaży na łączną kwotę 309.925,56 zł odpowiadającą wartości zrealizowanej części dostaw.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">notą księgową nr (...)</span> z dnia 23 grudnia 2014 r. obciążył powoda karami umownymi za nieterminowe wykonanie umowy w łącznej kwocie 137.520,72 zł, na którą składały się kara umowna za dostarczenie przedmiotu umowy po terminie określonym w harmonogramie dostaw (§ 7 pkt 3 ppkt b umowy) w wysokości 72.034,60 zł oraz kary umowne za odstąpienie od umowy z przyczyn niezależnych od zamawiającego (§ 7 pkt 3 ppkt a umowy) w wysokości 65 488,18 zł.</p> <p>Działając w imieniu pozwanego, <span class="anon-block">M. P.</span> w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. złożył oświadczenie w którym wskazał, że naliczył kary ujęte w nocie i wartość przedmiotowej noty potrącił z <span class="anon-block">fakturą (...)</span>. Po zawiśnięciu sporu, pozwany uznając oświadczenie z dnia 30 grudnia 2014 r. za nieskuteczne złożył w dniu 11 kwietnia 2016 r. ponownie oświadczenie o potrąceniu o identycznej treści. Oświadczenie to zostało poprzedzone wezwaniem powoda do zapłaty kwoty 137 520,78 zł. tytułem kar umownych z dnia 21 marca 2016 r.</p> <p>Pozwany nie zapłacił powodowi części wynagrodzenia w kwocie 137.520,78 zł.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił także, że zgodnie ze Statutem <span class="anon-block"> (...) Zarządu (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> Zarząd reprezentuje na zewnątrz oraz kieruje nim przy pomocy zastępcy, głównego księgowego, szefów i kierowników komórek wewnętrznych Szef.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Sąd Okręgowy wskazując na treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 104)">art 104 k. c.</a> zważył, że <span class="anon-block">G. H.</span> nie był wskazany w <span class="anon-block">(...)</span>, a więc nie był osobą uprawnioną do reprezentacji pozwanego. W dniu złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy zgodnie z <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>taką osobą był <span class="anon-block">M. P.</span>. Podobnie w dniu 11 kwietnia 2016 r., zgodnie z <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> osobą uprawnioną do reprezentacji pozwanego był <span class="anon-block">J. Ś.</span>. Zarówno <span class="anon-block">M. P.</span> jak i <span class="anon-block">J. Ś.</span> zgodnie z powoływanymi <span class="anon-block">(...)</span>byli Zastępcami Szefa a pomimo tego w przypadku nieobecności Szefa stosownymi <span class="anon-block">(...)</span>uzyskiwali umocowania do reprezentacji pozwanego. W przypadku <span class="anon-block">G. H.</span>, który nie był nawet Zastępcą Szefa, brak <span class="anon-block">(...)</span> wskazuje, że osoba ta przekroczyła umocowanie a w szczególności nie była uprawniona do reprezentacji pozwanego w zakresie odstąpienia od umowy.</p> <p>Powód nie wiedział, że <span class="anon-block">G. H.</span> nie ma umocowania do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy i nie wyraził zgody na jego działanie, co skutkuje uznaniem, że czynność prawna w zakresie odstąpienia od umowy pozostaje nieważna.</p> <p>Fakt nieważności jednostronnej czynności sprawia, że pozwany nieskutecznie odstąpił od umowy, a w konsekwencji brak jest podstaw do naliczenia kary umownej z tego tytułu. Z tego też względu zbędne było, w ocenie Sądu Okręgowego, ocenianie zarzutu powoda w zakresie niedopuszczalności kumulacji kar umownych. W tym zakresie Sąd Okręgowy poczynił jedynie zastrzeżenie, że w przypadku skutecznego odstąpienia od umowy za podstawę naliczenia kary umownej powinna być brana pod uwagę nie kwota całkowitej wartości umowy (654.861,84 zł), lecz kwota będąca wartością umowy w części, w której powód jej nie wykonał (338.755,53).</p> <p>Sąd Okręgowy stwierdził, że przedmiotem potrącenia mogły być jedynie kary umowne z tytułu opóźnienia w dostawie, które według wyliczeń pozwanego wynoszą 72.034,60 zł. Pozwany pierwsze oświadczenie o potrąceniu wierzytelności z tytułu kar umownych przedstawił powodowi w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r., a więc w czasie, gdy wierzytelność ta nie była jeszcze wymagalna albowiem wcześniej pozwany nie wzywał powoda do uiszczenia tych kar a w szczególności w nocie księgowej nie wyznaczył termin do ich uiszczenia. Jednakże w dniu 11 kwietnia 2016 r. pozwany złożył drugie oświadczenie o potrąceniu, które pozostawało skuteczne bowiem w dniu jego złożenia wierzytelność przedstawiona do potrącenia była wymagalna, co wynika z wezwania do zapłaty z dnia 21 marca 2016 r.</p> <p>Mając jednak na uwadze obliczoną ostatecznie wysokość kary umownej z tytułu opóźnienia wykonaniu części umowy Sąd Okręgowy, w okolicznościach niniejszej sprawy, uznał za zasadne jej miarkowanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 § 2 k.c.</a> </p> <p>W realiach niniejszej sprawy istotne było to, że pozwany faktycznie przyjmował realizowane po terminie dostawy, nadto przedłużył powodowi w sposób nie formalny (bez zmiany umowy) termin jej realizacji do 15 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że biorąc pod uwagę wskazane okoliczności nie będzie nadmierną ingerencją w treść stosunku zobowiązaniowego pomiędzy stronami określenie wysokości należnej kary umownej na poziomie ok. 1/2 kwoty wynikającej z wyliczenia tej kary na podstawie postanowień § 7 pkt 3 ppkt a umowy stron (72.034,60 zł / 2 = 36.017,30 zł.); tak określona kara umowna, w ocenie Sądu Okręgowego, spełnia swoje funkcje.</p> <p>Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 66.917,30 zł z tytułu reszty należności za dostarczone krzesła i fotele stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 355)">art. 355 kc.</a>, jednocześnie uznając, że pozostała należność stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498 § k.c.</a> uległa morzeniu na skutek skutecznego potrącenia wierzytelności z tytułu zmiarkowanej kary umownej w kwocie 36.017,30 zł. Podstawę rozstrzygnięcia o należnych odsetkach ustawowych za czas opóźnienia (za opóźnienie – po zmianie dokonanej w dniu 1 stycznia 2016 r. art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 pkt 1 i art. 56 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2015, poz. 1830) w spełnieniu zasądzonego świadczenia stanowił przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 2)">art. 481 § 2 k.c.</a> O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> stosując zasadę stosunkowego ich rozdziału, biorąc pod uwagę fakt, że powód wygrał sprawę w 65 %, a pozwany w 35 %. O ściągnięciu brakującej opłaty sądowej Sąd Okręgowy orzekł stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113)">art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>.</p> <p>Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">(...)</span> wywiodły obie strony.</p> <p>Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">(...)</span> w części uwzględniającej powództwo, zarzucając:</p> <p>1.  naruszenie przepisów postępowania:</p> <p>a)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez błędną oraz wewnętrznie sprzeczną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r., <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, a także zeznań świadka <span class="anon-block">G. H.</span>, przejawiającą się w ustaleniu, że <span class="anon-block">G. H.</span> nie był w dniu 16 grudnia 2014 r. uprawniony do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy w imieniu pozwanego, w sytuacji gdy prawidłowa analiza wskazanych dowodów prowadzi do przeciwnego wniosku;</p> <p>b)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229)">art. 229 k.p.c.</a> przez dokonanie wykładni umowy łączącej strony, zgodnie z którą w przypadku odstąpienia od umowy jedynie w jej części, kary umowne powinny zostać naliczone tylko od części wynagrodzenia umownego obejmującego niewykonaną cześć umowy, w sytuacji gdy pogląd przeciwny nie stanowił przedmiotu sporu pomiędzy stronami;</p> <p>2. naruszenie przepisów prawa materialnego:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 § 2 k.c.</a> przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie było podstaw do miarkowania kary umownej naliczonej powodowi przez pozwanego w związku ze zwłoką w wykonaniu umowy łączącej strony.</p> <p>Skarżący domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej części i oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu apelacji skarżący podkreślił nadto, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy zostało podpisane przez <span class="anon-block">G. H.</span>, który na podstawie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> zajmował stanowisko <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Zarządu (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>, natomiast zgodnie z <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. był uprawniony do podpisywania wszelkich dokumentów dotyczących realizowanych umów (w tym oświadczeń o odstąpieniu), w przypadku jednoczesnej nieobecności w siedzibie pozwanego jego Szefa oraz Zastępcy Szefa. Według <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> w dniach <span class="anon-block">(...)</span> Szef pozwanego miał być nieobecny w pracy, a zastępować miał go jego Zastępca. Przesłuchany na rozprawie w dniu 8 września 2016 r., w charakterze świadka <span class="anon-block">G. H.</span> zeznał, że w dniu 16 grudnia 2016 r. nie było w siedzibie pozwanego Szefa Zarządu ani jego Zastępcy, tak więc podpisał on w imieniu pozwanego oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Podkreślił skarżący, że pozwany jako <span class="anon-block">(...)</span> ma dość specyficzny sposób funkcjonowania i organizacji; stanowiska oraz zakres kompetencji poszczególnych pracowników określane są w formie <span class="anon-block">(...)</span>, które mają dwojaki charakter. Jedne z nich określają stanowiska i kompetencje poszczególnych pracowników, w tym zakres obowiązków, uprawnień oraz wskazują kto ich zastępuje w razie nieobecności, lub kogo sami zastępują, zaś drugie stanowią stwierdzenie pewnego stanu rzeczy i jego następstw mając charakter porządkowy — np. w przypadku nieobecności w pracy danej osoby wydawany jest <span class="anon-block">(...)</span>, który informuje o takiej sytuacji oraz wskazuje osobę zastępującą osobę nieobecną, pomimo że inne wcześniejsze <span class="anon-block">(...)</span> mogły rozstrzygać tę kwestię.</p> <p> <span class="anon-block">G. H.</span> posiadał uprawnienia do podpisania oświadczenia o odstąpieniu od urnowy na podstawie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>, który zabezpieczał ciągłość działania pozwanego, albowiem takie <span class="anon-block">(...)</span> jak <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> mogą dotyczyć jedynie zaplanowanej nieobecności osób funkcyjnych. Szef pozwanego wydając <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> nie wiedział, że w dniu 16 grudnia 2014 r. jego Zastępca będzie nieobecny w pracy, więc nie mógł wydać stosowanego <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>W rozpatrywanym okresie <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> obowiązywał i nie został zmieniony żadnym innym <span class="anon-block">(...)</span>, w szczególności <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Skarżący wskazał także, że gdy kary umowne zastrzeżone są na wypadek zwłoki w wykonaniu zobowiązania, fakt realizacji zobowiązania w całości lub w znacznej części nie może być przesłanką ich miarkowania. Naliczone kary umowne stanowiły znacznie mniej niż ¼ umownego wynagrodzenia, zaś ich zmiarkowanie w sytuacji, gdy zwłoka w wykonaniu umowy była zawiniona tylko i wyłącznie przez powoda prowadzi do faktycznego anulowania, a przynajmniej osłabienia funkcji i celów kar. Pozwany kupując od powoda krzesła i fotele zakładał, że poszczególne <span class="anon-block">(...)</span> otrzymają je w określonym czasie, co nie nastąpiło. Funkcjonowanie tych jednostek nie było oczywiście zagrożone, jednakże zwłoka powódki stanowiła okoliczność utrudniającą ich funkcjonowanie.</p> <p>Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">(...)</span> w zakresie rozstrzygnięcia oddalającego powództwo co do kwoty 34.586,18 zł oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu.</p> <p>Skarżący zarzucił wyrokowi:</p> <p>1.naruszenia prawa materialnego wobec błędnej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do przepisów regulujących zasady miarkowania kary umownej i niezastosowania przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 § 2 k.c.</a>;</p> <p>2.naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> polegające na braku wszechstronnej oceny zebranego materiału skutkującej wewnętrzną sprzecznością uzasadnienia na skutek pominięcia tej okoliczności, że powód ograniczył żądanie pozwu o kwotę 34.586,18 zł, co powinno skutkować oddaleniem powództwa jedynie w odniesieniu do kwoty 1.431,12 zł.</p> <p>Skarżący domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej części i uwzględnienia powództwa poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda ponad kwotę zasądzoną dotychczas dodatkowo kwoty 34.586,18 zł z odsetkami z tytułu opóźnienia od dnia 12 stycznia 2015 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał, że z treści uzasadnienia orzeczenia wynika, że skutkiem złożenia oświadczenia o potrąceniu wzajemnych wierzytelności pozwanego (z tytułu kary umownej) oraz powoda (z tytułu wynagrodzenia umownego) umorzeniu uległa wierzytelność powoda w kwocie 36.017,30 zł. Zamiarem Sądu Okręgowego było przyznanie powodowi prawa do wynagrodzenia za wykonanie umowy w kwocie wynikającej z umowy (137.520,70 zł) pomniejszonej wyłączenie o kwotę 36.017,30 zł z tytułu miarkowanej kary umownej za opóźnienie, a zatem w kwocie 101.503,48 zł. Wobec tego, że powód dochodził zasądzenia kwoty 102.934,60 zł na skutek uznania w części kary umownej zasądzona powinna być od pozwanego na jego rzecz kwota 101.503,48 zł z odsetkami za zwłokę; oddaleniu powinno podlegać powództwo jedynie w zakresie kwoty 1.431,12 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje : </strong> </p> <p>Zarówno apelacja pozwanego, jak i apelacja powoda zasługują na uwzględnienie.</p> <p>Wskazując na ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów skarżący wywodzi, że ocena ta w odniesieniu do <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r., <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, a także zeznań <span class="anon-block">G. H.</span> pozostawała wewnętrznie sprzeczna, zaś prawidłowa ocena tych dowodów winna skutkować wnioskiem, że <span class="anon-block">G. H.</span> był osobą upoważnioną do złożenia w imieniu pozwanego oświadczenia o odstąpieniu od umowy.</p> <p>W odniesieniu do twierdzeń skarżącego ocenie podlegały fakty ujęcia w treści <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> na rok 2014 nr <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">G. H.</span> jako osoby upoważnionej do podpisywania w roku 2014 w imieniu pozwanego wszystkich dokumentów, w dniach jednoczesnej nieobecności Szefa i Zastępcy Szefa pozwanego oraz wskazaniu w treści <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> z 12 grudnia 2014r., że w dniach 15 grudnia 2014r. – 17 grudnia 2014r. Szefa zastępować będzie jego Zastępca, a jednocześnie wynikający z zeznań świadka <span class="anon-block">G. H.</span> fakt, że w dniu 16 grudnia 2014r. w siedzibie pozwanego nie był obecny ani Szef, ani jego Zastępca.</p> <p>Analiza wskazanych dowodów i faktów z nich wynikających prowadzi do wniosku, że konkluzja Sądu I instancji dotycząca braku umocowania <span class="anon-block">G. H.</span> oparta jedynie na stwierdzeniu, że nie został on podobnie jak Zastępca Szefa ujęty <span class="anon-block">(...)</span> pozostaje dowolna. <span class="anon-block">(...)</span> w ogóle nie odnosił się do <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, w żaden sposób nie odwoływał umocowania ujętego w <span class="anon-block">(...)</span>; logiczne pozostają także wyjaśnienia pozwanego, że celem wydania <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> było zapewnienie ciągłości działania pozwanego i dotyczył on właśnie sytuacji łącznej nieobecności Szefa i Zastępcy Szefa pozwanego, a zatem osób, które mogły reprezentować pozwanego lub udzielić w tym zakresie pełnomocnictwa.</p> <p>Jednocześnie pełna treść <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> na rok 2014 nr <span class="anon-block"> (...)</span> wskazuje, że obok upoważnień poszczególnych osób funkcyjnych do występowania w imieniu pozwanego z określeniem rodzaju oświadczenia, zawartych w Dziale XIII pkt 1 i 2 (k.418 –420), zawierał on także dodatkowe generalne upoważnienie dla <span class="anon-block">G. H.</span> celem zagwarantowania ciągłości kierowania działalnością pozwanego (pkt 2 – k.424), a nadto wskazuje, że wcześniejsze wpisanie do <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> Szefa, celem umożliwienia reprezentacji pozwanego, konieczne było jedynie w odniesieniu do osób zastępujących nieobecne osoby funkcyjne (np. Zastępca Szefa był osobą zastępującą Szefa wedle treści <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> z 12 grudnia 2014r.).</p> <p>Jednocześnie pkt 7 Działu XIII (k. 422) <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> na rok 2014 nr <span class="anon-block"> (...)</span> zawiera wskazanie, że osoby funkcyjne podpisując oświadczenia składane w imieniu pozwanego używają skrótu ,, z upoważnienia” , podczas gdy oświadczenie o odstąpieniu od umowy zostało podpisane przez <span class="anon-block">G. H.</span> ze stwierdzeniem w skrócie ,,w zastępstwie”.</p> <p>Jedynie na marginesie zauważyć należy, że istnieje pewna niespójność oznaczeń poszczególnych postanowień <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> na rok 2014 nr <span class="anon-block"> (...)</span> (w Dziale XIII dwukrotnie wskazano na pkt 2 i 3), jednakże zawiera się on na kolejno ponumerowanych stronach, zaś powód nie kwestionował jego treści.</p> <p>Zgodna z wymogami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 223;art. 223 § 2)">art. 223 § 2 k.p.c.</a> ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie winna zatem prowadzić do stwierdzenia, że <span class="anon-block">G. H.</span> był umocowany do złożenia oświadczenia woli z dnia 16 grudnia 2014r. o odstąpieniu przez pozwanego od umowy łączącej strony.</p> <p>Skoro <span class="anon-block">G. H.</span>, składając oświadczenie o odstąpieniu od umowy, posiadał umocowanie do działania w imieniu pozwanego, to Sąd Okręgowy nie dokonując oceny skuteczności tego oświadczenia, a co za tym idzie podstaw do dokonania przez pozwanego skuteczności potrącenia kary umownej związanej z odstąpieniem od umowy zaniechał rozpoznania istoty sprawy.</p> <p>Wobec powyższych okoliczności konieczne pozostawało uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w <span class="anon-block">(...)</span> z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> Zakres zaskarżenia wyroku, a zatem i rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego, wyznaczały przy tym granice zaskarżenia apelacji wywiedzionej przez pozwanego, która dotyczyła całej zasądzonej na rzecz powoda kwoty oraz granice apelacji powoda, obejmujące rozstrzygniecie o oddaleniu powództwa w pozostałym zakresie, ponad kwotę 1.431,12 zł.</p> <p>Zarzuty podnoszone przez powoda dotyczą w istocie nie uwzględnienia przez Sąd I instancji okoliczności, że powód już w treści pozwu ograniczył żądanie o kwotę należnej, w jego ocenie, pozwanemu zmiarkowanej kary umownej w kwocie 34.586,18 zł. Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia zasługuje na częściowe uwzględnienie, po jego zmniejszeniu o skutecznie potrącone przez pozwanego roszczenie o zapłatę kary umownej związanej z opóźnieniem, która po zmiarkowaniu jej przez Sąd I instancji wyniosła 36.017,30 zł i zasądził na rzecz powoda dochodzoną przez niego kwotę części wynagrodzenia zmniejszoną o ustaloną karę umowną związaną z opóźnieniem, pomijając jednak okoliczność, że powód w pozwie dochodził już wynagrodzenia w zmniejszonej wysokości.</p> <p>Wskazać jednak także należy, że ze stanowiska powoda wynika, że zmniejszył on dochodzone roszczenie o część kary umownej związanej z odstąpieniem od umowy przez pozwanego; w odniesieniu do kary umownej żądanej przez pozwanego z tytułu opóźnienia powód wskazywał na brak podstaw do jej naliczania. O ile w toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy oceni roszczenie pozwanego o zapłatę kary umownej związanej z odstąpieniem od umowy jako zasadne, wyjaśni do jakiej wartości kwota tej kary winna być odniesiona, a także rozważy kwestię możliwości kumulatywnego obciążenia powoda karą zastrzeżoną za opóźnienie w wykonaniu umowy oraz związaną z odstąpieniem przez pozwanego od umowy. Rozpoznanie istoty sprawy wyrazić się także winno w ponownej ocenie wniosku powoda dotyczącego konieczności miarkowania kary umownej; wniosek ten oceniony być musi w odniesieniu do ostatecznie uznanej za zasadną wysokości kary lub kar umownych, przy uwzględnieniu charakteru przyczyny skutkującej obciążeniem powoda karami umownymi.</p> <p>Odniesienie się do pozostałych zarzutów sformułowanych przez pozwanego musi być poprzedzone rozpoznaniem przez Sąd Okręgowy istoty sprawy we wskazanym zakresie.</p> <p>Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni również fakt, że dochodzona przez powoda część wynagrodzenia została już zmniejszona o kwotę 34.586,18 zł, przy czym rozważy także, czy i jakie znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że powód dochodząc niepełnego nieuiszczonego na jego rzecz wynagrodzenia, zmniejszył je o część kary umownej zastrzeżonej dla pozwanego z tytułu odstąpienia od umowy, a nie z tytułu odstąpienia od umowy przez pozwanego. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art.108 § 2 k.p.c.</a> </p> </div>