I OZ 1043/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/GI 385/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. z urzędu sprostować oczywistą omyłkę w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/GI 385/09 w ten sposób, że zamiast nazwiska "B." wpisać "B.". UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/GI 385/09, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, odmówił J. B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia J. B. wniósł sprzeciw, wskazując, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Złożony w terminie sprzeciw wywołał skutek określony art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną, synem oraz matką i ojcem. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wspólny dochód jego rodziny kształtuje się na poziome 4 547,81 zł miesięcznie. Rozważając możliwość przyznania prawa pomocy, należy kierować się nie tylko aktualną sytuacją dochodową samego wnioskodawcy, lecz również oceniać stan rodzinny oraz majątek i dochody osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem tak jak w sprawie niniejszej również dochody członków jego rodziny pozostającej z nim w wspólnym gospodarstwie domowym. Przy uwzględnieniu dochodu tych osób nie można uznać, że uiszczenie przez skarżącego wpisu sądowego w kwocie 200 zł, spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego zarówno dla wymienionego jak i jego rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. B., domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia podał, iż prawdopodobnie Sąd podając wysokość jego dochodów, zsumował dochody wszystkich osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, co w jego ocenie jest niedopuszczalne. Podniósł również, iż na jego utrzymaniu pozostaje żona i małoletnie dziecko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód i środki finansowe z innych źródeł. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy, we wnioskowanym zakresie, spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Zważywszy na ustaloną przez Sąd sytuację majątkową skarżącego uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd I instancji właściwie ocenił sytuację rodzinną i majątkową J. B. na podstawie złożonego przez niego oświadczenia majątkowego oraz akt sprawy. Z akt tych wynika zaś, iż skarżący mieszka wspólnie z matką, ojcem oraz żoną i małoletnim synem, a ponadto iż jego ojciec otrzymuje rentę strukturalną w kwocie 1.755,26 zł miesięcznie, natomiast matka rentę w wysokości 706, 62 zł. Nadto skarżący wskazał, iż jego dochód miesięczny wynosi 1.600 zł miesięcznie. Dokumenty dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują również, iż skarżący otrzymał płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w wysokości 5.831,16 zł rocznie, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 485,93 zł. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Sąd I instancji trafnie przyjął, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, aby uiszczenie wpisu w wysokości 200 zł. rzeczywiście mogło spowodować znaczny uszczerbek w utrzymaniu jego rodziny. Dodać trzeba, iż zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o przyznanie należnych kosztów należy zgłosić najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 P.p.s.a.). Wobec powyższego uiszczenie wpisu sądowego, nie musi wcale oznaczać, utraty kwoty uiszczonej na poczet postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji. W pkt 2 orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 156 § 1 i 2 P.p.s.a. sprostować oczywistą omyłkę pisarską zaistniałą w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/GI 385/09, bowiem w zaskarżonym postanowieniu błędnie wskazano nazwisko skarżącego, podając B. zamiast B.