I GZ 448/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 361/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 361/17, odmówił B. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że o istnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2017 r. dowiedziała się w dniu 25 kwietnia 2018 r. z pisma ZUS zatytułowanego: "postanowienie" z dnia [...] kwietnia 2018 r. i niezwłocznie po ustaniu przyczyny w uchybieniu terminu nie z własnej winy, złożyła wniosek o przywrócenie terminu czynności procesowej. Skarżąca podniosła, że nie została skutecznie zawiadomiona o terminie rozprawy w dniu 30 sierpnia 2017 r. Ponadto zaznaczyła, że nawet gdyby została zawiadomiona o terminie rozprawy, to nie mogłaby w niej uczestniczyć z powodu pogorszenia się jej stanu zdrowia od lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku, stwierdzając, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, bowiem wiedząc, iż na dzień 30 sierpnia 2017 r. został wyznaczony termin rozprawy, powinna w terminie 7 dni od tego dnia zwrócić się do Sądu z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Natomiast skarżąca złożyła ten wniosek dopiero po upływie ośmiu miesięcy. Przez kilka miesięcy skarżąca nie wykazała żadnego zainteresowania sprawą, choć wiedziała, że odbyła się rozprawa. Sąd wskazał, że – wbrew twierdzeniom skarżącej – została ona prawidłowo i w stosownym terminie zawiadomiona o terminie rozprawy w dniu 30 sierpnia 2017 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. zawiadomienie skarżąca odebrała w dniu 31 lipca 2017 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Nie jest zatem zgodne z prawdą twierdzenie skarżącej, że nie została skutecznie zawiadomiona o terminie rozprawy w dniu 30 sierpnia 2017 r. Zdaniem WSA, skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek nagłe wypadki losowe, które by udaremniły podjęcie działań, aby w terminie dokonać czynności procesowej. Natomiast z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nie wynika, że z powodu obłożnej choroby nie była w stanie wykonywać żadnych codziennych czynności przez kilka miesięcy, jak również nie wskazano w nim, że skarżąca w wyżej wymienionym okresie była hospitalizowana, co uniemożliwiłoby jej podjęcie czynności procesowych. W zaświadczeniu tym lekarz podał, że skarżąca cierpi na astmę oskrzelową, przewlekły nieżyt nosa i przewlekłe zapalenie spojówek na tle alergicznym, a – jak wynika z doświadczenia życiowego – nie są to dolegliwości, które udaremniają normalne funkcjonowanie chorego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła: - naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez pozbawienie strony możności obrony swoich praw wyrażające się w przedwczesnym wydaniu postanowienia z dnia 25 października 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, z pozbawieniem możliwości skonsultowania się przez skarżącą z pełnomocnikiem w sprawie, w tym przede wszystkim w kwestii ewentualnego uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, co stanowi podstawę do stwierdzenia , iż zachodzi nieważność postępowania w tym zakresie; - naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, podczas gdy z treści wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wynika, iż strona uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącej wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma pełnomocnika do skarżącej z 19 października 2018 r. wraz z dowodem nadania oraz wydruku z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej S.A. – na okoliczność braku możliwości konsultacji skarżącej B. B. z pełnomocnikiem, braku możliwości obrony swoich praw przez skarżącą na skutek przedwczesnego wydania zaskarżonego postanowienia przez WSA w Szczecinie. Wniósł także o przyznanie mu zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 183 § 2 p.p.s.a. jako najdalej idącego, bo skutkującego nieważnością postępowania. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zauważyć w tym miejscu należy, że pełnomocnik skarżącej został ustanowiony z urzędu na mocy postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 28 września 2018 r., czyli ponad rok po wydaniu wyroku w sprawie (30 sierpnia 2017 r.). Wniosek z 2 maja 2018 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku skarżąca złożyła osobiście, do czego była uprawniona, gdyż w tym zakresie ustawa p.p.s.a. nie przewiduje przymusu adwokacko-radcowskiego. Wniosek ten Sąd rozpoznał postanowieniem z 25 października 2018 r., na które zażalenie złożył – w przepisanym terminie – ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej. Zatem niezrozumiałe jest twierdzenie pełnomocnika, że skarżąca została w tej sprawie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej zostało wydane po pozytywnym dla strony zakończeniu postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy, co skutkowało możliwością zaskarżenia spornego postanowienia przez profesjonalnego pełnomocnika, z której to możliwości strona skorzystała. Bez znaczenia jest przy tym podniesiona w zażaleniu okoliczność trudności w nawiązaniu przez pełnomocnika kontaktu ze skarżącą, skoro nie miało to wpływu na terminowość wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego postanowienia, wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazała, że nie została skutecznie zawiadomiona o terminie rozprawy w dniu 30 sierpnia 2017 r. Ponadto, nawet gdyby została zawiadomiona o terminie rozprawy, to nie mogłaby w niej uczestniczyć z powodu pogorszenia się jej stanu zdrowia od lipca 2017 r. Na dowód złego stanu zdrowia przedłożyła zaświadczenie lekarskie z 29 sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone skarżącej w dniu 31 lipca 2017 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 65). Zatem twierdzenia skarżącej o nieotrzymaniu tego zawiadomienia są zupełnie bezpodstawne i nie mają oparcia w aktach sprawy. W ocenie NSA, niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie nastąpiło bez winy strony. Jak sama przyznała we wniosku o przywrócenie terminu, "wnioskująca odbiera wszystkie przesyłki z poczty i nigdy nie uchybiła terminom sądowym (...), zawsze odpowiada na wezwania Sądu i uzupełnia ewentualne braki formalne", zatem nie sposób przyjąć, że choroba uniemożliwia jej dbanie o swoje sprawy – przynajmniej w zakresie odbierania i nadawania przesyłek pocztowych. Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że wskazane okoliczności nie mogą zostać uznane za spełnienie przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy zawierało wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 93 p.p.s.a. Zatem skoro skarżąca wiedziała o terminie rozprawy (30 sierpnia 2017 r.) oraz zasadach składania wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, to niepodjęcie próby uzyskania informacji o zapadłym w jej sprawie rozstrzygnięciu należy uznać za przejaw nienależytej staranności w dbaniu o swoje interesy, co z kolei świadczy o winie, a nie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Tym samym odmowa przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o jego przywrócenie ma oparcie w art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.