II OZ 1317/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2248/17 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2248/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, odrzucił skargę kasacyjną P.S. oraz orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Wyrokiem z dnia 6 lutego 2018 r. wydanym w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.S., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego. Pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. P.S., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. wezwano pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, przez złożenie odpisu skargi kasacyjnej wraz z załącznikami oraz złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z dwoma odpisami tego wniosku (oświadczenia). Jak wynika z akt sprawy, powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną w dniu 29 czerwca 2018 r. Ostatni dzień terminu do uzupełnienia braków formalnych przypadł zatem na dzień 6 lipca 2018 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną nadesłał przy piśmie z dnia 5 lipca 2018 r. wniosek o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym zawierający oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (wraz z jego dwoma odpisami), a także kopię skargi kasacyjnej z dnia 4 kwietnia 2018 r., która nie została podpisana. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedmiotowa skarga kasacyjna podgalała odrzuceniu, gdyż jej braki formalne nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną wprawdzie udzielił w zakreślonym terminie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, jednakże wezwanie nie zostało wykonane w sposób prawidłowy. Z akt sprawy wynika bowiem, że przy piśmie z dnia 5 lipca 2018 r. nie został nadesłany odpis skargi kasacyjnej, lecz jej niepodpisana kserokopia. Podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej stanowił przepis art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie szeregu przepisów, tj.: 1/ art. 7 w zw. z art. 234 § 1 p.p.s.a. poprzez niecelowe wydłużenie postępowania, wbrew zasadom ekonomiki procesowej, tj. niewykonanie odpisu egzemplarza skargi kasacyjnej i obciążenia kosztami kancelaryjnymi skarżącego, co miało ten wpływ na wynik spawy, że Sąd skargę kasacyjną odrzucił; 2/ art. 49 § 1 w zw. z art. 7 i 178 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wyłącznie nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi kasacyjnej umożliwi nadanie sprawie dalszego biegu, podczas gdy w aktach znajdował się wcześniejszy oryginał i odpis, a Sąd mógł samodzielnie wykonać kopię kierując się zasadami ekonomiki procesowej, bowiem jedynie przeszkoda uniemożliwiająca dalsze procedowanie mogłaby uzasadniać zastosowanie art. 178 p.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo odrzucił skargę kasacyjną; oraz alternatywnie w przypadku nieuznania powyższego, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 3/ art. 178 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie doszło do usunięcia braków formalnych skargi, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd nieprawidłowo skargę odrzucił; 4/ art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nieczytelne i niejednoznczne sformułowanie wezwania do usunięcia braków formalnych w zakresie złożenia jednego egzemplarza skargi kasacyjnej wraz z załącznikami wezwania, co miało ten wpływ na wynik sprawy, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo skargę kasacyjną odrzucił; 5/ art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez nieumieszczenie w treści wezwania do usunięcia braków formalnych w zakresie złożenia jednego egzemplarza skargi kasacyjnej wraz z załącznikami wezwania, do złożenia uwierzytelnionego egzemplarza skargi ani pouczenia w tym zakresie; 6/ art. 178 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a.. poprzez ich błędne zastosowanie i niewezwanie do uzupełnienia innego, niż stanowiący podstawę pierwszego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi (brak egzemplarza skargi kasacyjnej), który to brak może być traktowany tożsamo jak "nie nadesłanie brakującego odpisu skargi" jak uznał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu, co miało ten wpływ na wynik sprawy, że Sąd pierwszej instancji automatycznie skargę kasacyjną odrzucił bez względu na specyficzne okoliczności sprawy niniejszej; 7/ art. 163 § 2 i 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie, tj. brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozważań prawnych na temat konieczności ponownego wezwania skarżącego do ponownego uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez poprawienie skargi kasacyjnej (jej podpisanie) lub nadesłanie uwierzytelnionych odpisów skargi kasacyjnej, a także braku uzasadnienia Sądu w zakresie motywów uznania zasadności odrzucenia skargi kasacyjnej, co miało ten wpływ na wynik sprawy, że Sąd nieprawidłowo skargę odrzucił; 8/ art. 163 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie w treści uzasadnienia wadliwego założenia, że niepodpisanie egzemplarza skargi – gdy treść wezwania była wadliwie skonstruowana, skutkuje przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji założenia, że "pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną nie nadesłał brakującego odpisu skargi, wobec czego skarga kasacyjna podlega odrzuceniu", co miało ten wpływ na wynik sprawy, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo skargę kasacyjną odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, co do zasady, podlegało uwzględnieniu. W sprawie nie jest sporne, że wnoszący skargę kasacyjną został wezwany do uzupełnienia jej braków formalnych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia, w postaci odpisu skargi kasacyjnej wraz z załącznikami oraz złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z dwoma odpisami tego wniosku (oświadczenia). W trakcie biegu terminu skarżący kasacyjnie złożył oświadczenie oraz kopię skargi kasacyjnej z dnia 4 kwietnia 2018 r., która nie została podpisana ani uwierzytelniona. Mając zatem na uwadze powyższe Sąd uznał, że braki formalne skargi kasacyjnej nie zostały usunięte, gdyż została złożona tylko kopia tego pisma. W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że sąd nie może za stronę usuwać braków formalnych pism i wykonywać jej odpisów, co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, powołując się na pogląd zawarty w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 18 grudnia 2013 r. I OPS 13/13. Zatem zarzuty w tym zakresie należy uznać za całkowicie chybione. Niemniej jednak należało rozważyć, czy niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych, realiach tej sprawy, skutkować musiało odrzuceniem skargi kasacyjnej W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozróżnienia wymaga sytuacja, w której braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w ogóle, od sytuacji gdy pełnomocnik w terminie 7 dni – na wezwanie Sądu – uzupełnia braki, jednakże częściowo czyni to w ten sposób, że składa wydruk czy kopię egzemplarza skargi kasacyjnej bez podpisania go czy poświadczenia za zgodność z oryginałem. W tym miejscu wskazać należy, że odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Istotą bowiem odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np. wydruk komputerowy (zob. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 927/09; wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 774/06). Niejednolite są natomiast w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądy w przedmiocie konieczności uwierzytelnienia odpisów pisma procesowego. Aktualnie jednak za dominujące w orzecznictwie należy uznać stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 177a w zw. z art. 176 w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg. Podzielając ten pogląd stwierdzić należy, iż jego prawidłowości nie zmienia stanowisko przyjęte w powołanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków (por. postanowienia NSA z dnia: 21.06.2018 r. II OZ 619/18; 23.03.2017 r. II OZ 669/17; 6.09.2017 r., sygn. II OZ 857/17). W sytuacji zatem gdy okaże się, że przedłożony przez pełnomocnika egzemplarz skargi kasacyjnej jest zgodny z oryginałem, to nie ma podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.