III SA/Łd 774/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w Wydziale III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Syndyka masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 19 października 2017 r. orzekającego o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 (dwa tysiące) zł. w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty paliwowej za poszczególne miesiące 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. a.l. UZASADNIENIE Syndyk masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] wydaną w przedmiocie określenia opłaty paliwowej za poszczególne miesiące 2015 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 22 sierpnia 2017 r. strona skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 5. 863 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca wystąpiła w dniu 31 sierpnia 2017 r., na urzędowym formularzu PPPr z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając strona skarżąca wskazała, iż na dzień złożenia wniosku spółka nie posiada żadnego majątku, który został zbyty w toku prowadzonego postępowania upadłościowego. Wszystkie znajdujące się na rachunkach bankowych środki finansowe zostały rozdysponowane przez Syndyka, który sporządził plan podziału funduszy masy upadłości oraz określił pozostałe koszty ponoszone przez masę do czasu zakończenia postępowania upadłościowego, na które składają się: plan podziału na kwotę 157.750 zł, wynagrodzenie syndyka 55.455,20 zł, wydatki na księgowość 1.500 zł miesięcznie , koszty najmu lokalu 72,57 zł miesięcznie oraz obwieszczenia związane z upadłością około 1.900 zł. Aktualnie przedłożony plan podziału oczekuje na zatwierdzenie wyznaczonego Sędziego komisarza. Z zawartego w złożonym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach strony skarżącej wynika, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosiła 10.684,03 zł, a nadto, że w ostatnim roku obrotowym spółka wygenerowała stratę w wysokości 49.829,99 zł. Ze złożonego oświadczenia wynika również, że na dwóch rachunkach bankowych spółki zgromadzone są środki pieniężne w kwotach odpowiednio 214.630,46 zł oraz 6.652,30 zł. W kasie znajduje się kwota 293, 40 zł. Ponadto pismem procesowym z dnia 2 października 2017 r., stanowiącym odpowiedź na zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 12 września 2017 r., Syndyk masy upadłości wyjaśnił, że złożone w dniu 5 lipca 2017 r. plan podziału funduszy masy upadłości oraz wniosek o ustalenie ostatecznego wynagrodzenia nie zostały rozpatrzone i zatwierdzone przez sąd. Wyjaśnił także, że na bieżące koszty związane z funkcjonowaniem spółki składają się obsługa księgowa 1.500 zł miesięcznie, koszt najmu lokalu 72,57 zł miesięcznie oraz opłata za prowadzenie rachunku bankowego 25 zł miesięcznie. Do kosztów związanych z funkcjonowaniem spółki należy doliczyć kwotę 1.900 zł przeznaczoną na obwieszczenia związane z upadłością. Wskazał, że na dzień 30 sierpnia 2017 r. (data otrzymania odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego) na rachunkach bankowych spółki pozostawała kwota 206. 840, 70 zł, w tym 157.750 zł kwota przeznaczona dla wierzycieli, zgodnie ze sporządzonym planem podziału, 6.814,32 przewidziane koszty funkcjonowania spółki, 42.658,28 zł wynagrodzenie Syndyka. Postanowieniem z dnia 19 października 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad 2.000 zł. W uzasadnieniu wskazał, że realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego skargą postępowania sądowoadministracyjnego. W niniejszej sprawie zdaniem referendarza, fakt zgromadzenia przez stronę skarżącą na rachunkach bankowych kwoty około 220.000 zł świadczy, iż dysponuje ona środkami pieniężnymi, pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych choćby w określonej części. Kwestionując prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia Syndyk masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. wniósł sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie: - art. 347 w zw. z art. 352 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 2171) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że środki zgromadzone na koncie bankowym spółki, a ujęte w planie podziału, mogą być swobodnie dysponowane przez spółkę, na jej bieżące wydatki, w tym koszty postępowania sądowoadministracyjnego; - art. 246 § 2 pkt 2 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, mimo, iż treść wniosku oraz złożona dokumentacja finansowa, uzasadnia uwzględnienie tego wniosku w całości; - art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego bezzasadne niezastosowanie w sytuacji gdy skarżący wykazał, że spółka nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając wniesiony sprzeciw Syndyk wskazał, iż wykazane w oświadczeniu majątkowym spółki środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, zostały w całości ujęte w sporządzonym i przedstawionym Sędziemu komisarzowi, planie podziału funduszów masy upadłości. Rozdysponowanie tych środków na inne cele, w tym koszty postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, stanowiłoby pokrzywdzenie wierzycieli, zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej określa przepis art. 246 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w powołanym wyżej art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przypomnieć także należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, co do zasadności przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności ze złożonego przez stronę skarżącą oświadczenia o majątkach i dochodach spółki, zawartego w urzędowym formularzu PPPr oraz pisma procesowego strony skarżącej z dnia 2 października 2017r., na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, na rachunkach bankowych spółki pozostawała kwota około 220.000 zł. Powyższe czyni zasadnym stwierdzenie referendarza, że strona skarżąca dysponuje środkami pieniężnymi, które pozwalają choćby na częściową partycypację w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego wniesioną skargą. Bez wpływu na zasadność powyższego twierdzenia pozostaje natomiast fakt, iż w stosunku do skarżącej spółki jest prowadzone postępowanie upadłościowe, a wykazane środki finansowe ujęte zostały w sporządzonym i przedstawionym przez Syndyka Sędziemu komisarzowi, planie podziału funduszów masy upadłości. W ocenie Sądu rację należy przyznać referendarzowi, który wskazał, że koszty postępowania likwidacyjnego nie są wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został bowiem pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo, że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka. Koszty te są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., I FZ 431/12; z dnia 17 listopada 2015 r., I GZ 740/15; www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, co istotne wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy wszystkich podmiotów, w tym syndyka, który na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest traktowany tak samo, jakby stroną postępowania był sam upadły, co oznacza, iż ma takie same uprawnienia procesowe, jak i podlega tym samym obowiązkom. Za nietrafną Sąd uznał także argumentację strony skarżącej, zgodnie z którą pokrycie należności postępowania sądowego odbyłoby się z pokrzywdzeniem wierzycieli, zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu upadłościowym. Nie sposób jest bowiem uznać, iż zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest zatem ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008r., I FZ 204/08; z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13; www.cbois.nsa.gov.pl). Podkreślić w tym miejscu wymaga także, iż jak wynika z załączonych akt administracyjnych sprawy postępowanie administracyjne w sprawie określenia opłaty paliwowej za poszczególne miesiące 2015 r., zarówno przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym, zakończone zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 27 czerwca 2017 r., toczyło się z udziałem Syndyka. Tym samym sporządzając plan podziału funduszów masy upadłości, złożony Sędziemu komisarzowi w dniu 5 lipca 2017 r., a więc już po powzięciu wiadomości o niekorzystnej dla strony decyzji, która została doręczona Syndykowi w dniu 4 lipca 2017 r., strona skarżąca szacując koszty związane z funkcjonowaniem spółki, winna przewidzieć środki na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Za niezasadny uznać również należy zarzut, co do naruszenia art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Powołany przepis reguluje przesłankę przyznania osobie prawnej bądź innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Tymczasem ze złożonego w dniu 31 sierpnia 2017 r. do akt sprawy urzędowego formularza PPPr wynika, że strona skarżąca wnioskowała jedynie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Reasumując w ocenie Sądu już sam fakt posiadania na rachunkach bankowych wskazanej kwoty pieniędzy przeczy twierdzeniom Syndyka, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania., a co za tym idzie, że w sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Niemniej jednak mając na uwadze wysokość należnego wpisu od skargi, jak i fakt sporządzenia plan podziału funduszów masy upadłości, który został przedstawiony do zatwierdzenia wyznaczonemu Sędziemu komisarzowi, zasadnym jest ograniczenie kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł. Obciążenie taką kwotą nie będzie stanowiło bariery utrudniającej dostęp do sądu. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. a.l.