II SA/Gl 626/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Wnioskiem z daty wpływu do organu I instancji w dniu 30 grudnia 2019 r. skarżąca E. K. wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla małoletniego syna K. M. Do wniosku dołączyła orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r. i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. oraz wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...], uchylający oba orzeczenia i zaliczający syna do osób niepełnosprawnych do dnia [...] r. ze stwierdzeniem, że wymaga konieczności stałego współudziału na codzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powyższy wyrok ze stwierdzeniem jego prawomocności z dniem [...] r. wysłano skarżącej w dniu [...] r. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. przyznał zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie za okres od dnia 1 grudnia 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 16 ust. 2 pkt 1, art. 20 ust. 3 i 4, art. 24 ust. 2 i 4 oraz art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.). W odwołaniu od decyzji skarżąca zakwestionowała przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego dopiero od daty złożenia wniosku, domagając się wyrównania zasiłku od dnia złożenia wniosku o zaliczenie syna do osób niepełnosprawnych. Skarżąca wyjaśniła, że nie była obecna przy ogłoszeniu wyroku Sądu, a jego odpis doręczono jej na wniosek z dnia [...] r. Zgodnie z pouczeniem pracownika MOPS, dopiero po uzyskaniu wyroku, który uprawomocnił się w dniu [...] r., złożyła więc wniosek o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Kolegium po zacytowaniu treści art. 24 ust. 2 i ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdziło bowiem, że w przypadku rozstrzygnięcia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, termin 3-miesięcy do złożenia wniosku należy liczyć od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu. W niniejszej sprawie wyrok Sądu uprawomocnił się z dniem [...] r. Wniosek o zasiłek złożono zaś w dniu 30 grudnia 2019 r., zatem nie został zachowany termin z art. 24 ust. 2a ustawy. Stąd też prawo do zasiłku należało przyznać dopiero od miesiąca złożenia wniosku o zasiłek, a nie – od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 30 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu poparła jej osobistą skargę, domagając się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie 14 dni. Zdaniem pełnomocnika, należy uwzględnić fakt doręczenia skarżącej wyroku Sądu dopiero po upływie 3 miesięcy od jego prawomocności. Dopiero wówczas skarżąca mogła złożyć skutecznie wniosek o przyznanie świadczenia. Dla poparcia stanowiska przywołała wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1526/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem z naruszeniem art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1111) oraz art. 69 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Błędny jest bowiem pogląd organów administracji, że w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, termin określony w tym przepisie, należy liczyć od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu. Przepis ten przewiduje, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego należy ustalić od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, jeżeli wniosek o zasiłek zostanie złożony w okresie trzech miesięcy, licząc od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Bez przedłożenia takiego orzeczenia strona nie może bowiem skutecznie ubiegać się o świadczenie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. Ustawa ta nie przewiduje wprost przypadku, gdy ustalenie niepełnosprawności nastąpiło na mocy wyroku sądu powszechnego, wydanego wskutek odwołania od decyzji (orzeczenia) zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, co dotyczy niniejszej sprawy. Wyrok sądu powszechnego nie jest doręczany z urzędu. Strona nie ma żadnej wiedzy co do daty jego uprawomocnienia, która dopiero rodzi skutek prawny w postaci ustalenia niepełnosprawności. Podjęcie działań wymaga zatem aktywności i wiedzy strony o przysługujących jej uprawnieniach. Istotne jest też, że strona nie ma żadnego wpływu na terminowość czynności sądowych w postaci doręczenia wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Kwestie te nie mogą zatem skutkować pokrzywdzeniem osoby uprawnionej, która w rozsądnym terminie po doręczeniu prawomocnego wyroku Sądu, złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia. W takiej bowiem sytuacji termin z art. 24 ust. 2a ustawy należy uznać za zachowany, mając na uwadze walor celowościowy normy prawnej, a także wieloznaczność i nieprecyzyjność zwrotu "w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15, LEX nr 2304039). W niniejszej sprawie skarżącej wysłano odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności w dniu [...] r. (vide: pismo Sądu z tej daty), stąd też zdaniem sądu administracyjnego brak podstaw do przyjęcia, aby skarżąca składając wniosek wraz z kompletem dokumentów w dniu 30 grudnia 2019 r., uchybiła terminowi z art. 24 ust. 2a ustawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym nastąpiło na podstawie zarządzenia nr 31 Prezesa WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2020 r. oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno zatem orzec o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. mr