II SA/Gd 77/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu G. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 77/17 w sprawie ze skargi G. W. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 5 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Skarżąca G. W., reprezentowana przez adwokata M. D., wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2016 r. nr SKO [..]. Po wystosowanym przez Sąd do skarżącej wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w dniu 16 lutego 2017 r., skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2828,78 zł netto miesięcznie. Wydatki na swoje utrzymanie skarżąca określiła na kwotę 2829 zł miesięcznie, wskazując, że składają się na nie: spłata kredytu mieszkaniowego za mieszkanie w L. (500 zł), koszt najmu mieszkania w G. (500 zł), opłata czynszu do wspólnoty mieszkaniowej (335,73 zł), opłata za internet (58 zł), opłata za telefon (35,29 zł), opłata za prąd (500 zł), wyżywienie (750 zł), odzież i obuwie (150 zł), środki czystości i kosmetyki (100 zł), komunikacja i dojazdy na rehabilitację (100 zł), koszt rehabilitacji (200 zł), prasa, kultura i rozrywka (50 zł). Skarżąca oświadczyła także, że jest właścicielką mieszkania o powierzchni 90 m2 w L.a obecnie przebywa na urlopie zdrowotnym i mieszka w G. w mieszkaniu, które wynajmuje. Referendarz sądowy - uznając, że oświadczenia złożone przez skarżącą we wniosku są niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 24 lutego 2016 r., wezwał skarżącą do przedłożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych dokumentów i oświadczeń (w tym zwłaszcza: wyciągów z kont bankowych oraz kopii dokumentów obrazujących ponoszone wydatki, na kwotę określoną w formularzu jako 2829 zł). W odpowiedzi - piśmie z dnia 15 marca 2017 r., pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca posiada konto oszczędnościowo – rozliczeniowe, na które wpływa jej wynagrodzenie za pracę i przedłożył potwierdzenia przelewów wynagrodzeń za pracę w miesiącach od września 2016 r. do lutego 2017 r. Jednocześnie oświadczył, że skarżąca spłaca kredyt za mieszkanie w L., którego rata w skali miesiąca kształtuje się na poziomie 500 zł. Skarżąca na czas urlopu zdrowotnego zamieszkuje w G., co jest związane z jej potrzebami dotyczącymi poratowania zdrowia. Opłaca czynsz najmu w kwocie 500 zł, a także opłaty związane z użytkowaniem mieszkania, takie jak czynsz do wspólnoty w wysokości 335,73 zł, rachunek za internet – 58 zł, opłata za prąd – 50 zł. W tym czasie nie wynajmuje swojego mieszkania w miejscowości L., które stoi puste i nie przynosi żadnych zysków. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie przedstawiła ona w sposób nie budzący wątpliwość informacji na temat tego jaka jest relacja jej dochodów do ciążących na niej wydatków przez co nie można było zweryfikować, czy spełnia ona przesłankę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 77/17, wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 marca 2017 r., stwierdzając, że sprzeciw nie zawiera uzasadnionych podstaw a orzekający w sprawie referendarz sądowy ocenił sytuację majątkową skarżącej na podstawie pełnego, dostępnego w dniu orzekania materiału dowodowego, który jednakże nie pozwalał na przyjęcie, że sytuacja majątkowa strony jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Po wystosowanym przez Sąd do skarżącej wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem, w dniu 12 września 2017 r., skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie czesiowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej. We wniosku tym skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2828,78 zł netto miesięcznie. Wydatki na swoje utrzymanie skarżąca określiła na kwotę 2829 zł miesięcznie, wskazując, że składają się na nie: koszt najmu mieszkania w G. (500 zł), opłata czynszu do wspólnoty mieszkaniowej (335,73 zł), opłata za internet (58 zł), opłata za telefon (35,29 zł), opłata za prąd (100 zł), wyżywienie (800 zł), odzież i obuwie (200 zł), środki czystości i kosmetyki (200 zł), komunikacja i dojazdy na rehabilitację (150 zł), koszt rehabilitacji, leki i suplementy diety (250 zł), prasa, kultura, rozrywka i prezenty dla bliskich (80 zł), koszty związane z utrzymaniem mieszkania (120 zł). Skarżąca oświadczyła także, że jest właścicielką mieszkania o powierzchni 90 m2 w L. Referendarz sądowy uznając, że oświadczenia złożone przez skarżącą we wniosku są niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 19 września 2017 r., wezwał skarżącą do przedłożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 9 października 2017 r., pełnomocnik skarżącej oświadczył, że wszelkie dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy znajdują się już w aktach sprawy, gdzie zostały złożone w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy w zakresie wniosku o zwolnienie od opłaty od skargi. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 77/17, wydanym na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych, wskazując, że skarżąca nie realizując wezwania o dodatkowe dokumenty i oświadczenia nie dała szansy orzekającemu na weryfikację jej sytuacji materialnej i ewentualną zmianę postanowienia z 29 marca 2017 r. W obecnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie przywołała zaś okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącej w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wydanego wyroku. Od postanowienie starszego referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw, stwierdzając, że jest ono bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż złożony wniosek dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie opłaty od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku z dnia 24 sierpnia 2017 r., który to wyrok, wraz z uzasadnieniem, został już skarżącej doręczony w dniu 11 października 2017 r. Powyższe, w ocenie skarżącej, powoduje, że zarówno złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i postanowienie referendarza z dnia 11 października 2017 r. są bezprzedmiotowe. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez G. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na skutek złożonego wniosku - nie zasługiwał na pozytywne rozpoznanie. Zauważyć na wstępie należy, że podlegający w niniejszej sprawie rozpoznaniu wniosek skarżącej jest kolejnym wnioskiem złożonym w tej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 77/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 16 lutego 2017 r., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 77/17, mocą którego odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym wniosek skarżącej z dnia 12 września 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na skutek złożonego wniosku podlegał ocenie w trybie art. 165 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te okoliczności są bowiem decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała aby od czasu wydania postanowienia z dnia 18 maja 2017 r. nastąpiła zmiana jej sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie złożonego przez nią w dniu 12 września 2017 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego przez skarżącą wniosku, jak i pisma z dnia 9 października 2017 r., nie wynika aby taka zmiana nastąpiła. Skarżąca, jak wskazała, nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2828,78 zł netto miesięcznie a stałe miesięczne wydatki określa na kwotę 2829 zł, nie przedstawiając przy tym rachunków obrazujących potrzebę dokonywania takich wydatków. Ponadto, skarżąca nadal jest właścicielką mieszkania o powierzchni 90 m2 w L. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżąca, pomimo wystosowanego do niej przez referendarza sądowego wezwania, nie przedstawiła dokumentów źródłowych, które umożliwiałby precyzyjne ustalenie sytuacji majątkowej i rodzinnej, w jakiej skarżąca aktualnie się znajduje. Dlatego też Sąd podtrzymuje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 18 maja 2017 r., zgodnie z którym przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd wskazuje przy tym, że art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto, przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa zaś na stronie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 733/10, Legalis). Strona żądająca przyznania prawa pomocy powinna w tym celu złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa, który zgodnie z dyspozycją art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto, zgodnie z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezastosowanie się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 ustawy wyklucza zaś przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 227/11, Legalis). Należy dodać, że brak jest podstaw aby uznać złożony przez skarżącą w dniu 12 września 2017 r. wniosek, jak i wydane przez referendarza sądowego postanowienie z dnia 11 października 2017 r. za bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem z art. 234 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie zostanie uiszczona, przewodniczący zarządza ściągniecie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 tej ustawy nie stosuje się. Strona składająca wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie jest zatem zobowiązana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w momencie złożenia takiego wniosku. Jeżeli jej nie uiści, nie może zostać wezwana do wpłacenia jej na podstawie art. 220 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a jej wniosek nie może zostać pozostawiony bez rozpoznania. Jednocześnie Sąd, pomimo nieuiszczenia należnej opłaty kancelaryjnej przez stronę na podstawie art. 234 § 2 ww. ustawy, nie może zaniechać sporządzenia uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 89/08, Legalis). Jeżeli strona nie uiściła należnej opłaty kancelaryjnej w okolicznościach, o których mowa w przywołanym powyżej art. 234 § 2 cyt. ustawy, przewodniczący obligatoryjnie zarządza ściągnięcie tej opłaty od strony (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 427/09, Legalis). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał sprzeciw skarżącej za niezasadny i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.