I FNP 12/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi N. z siedzibą w B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1323/11 oddalającego skargę kasacyjną N. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 91/11 w sprawie ze skargi N. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2011 r., nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług postanawia odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 30 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1323/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną N. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 91/11 oddalającego skargę N. w B. na postanowienie Ministra Finansów z 31 stycznia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług. 2. W piśmie z 31 sierpnia 2012 r. strona złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego wyroku NSA, wnosząc o stwierdzenie jego niezgodności z art. 1, art. 9, art. 131, art. 132 ust. 1 lit. b, art. 203 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L Nr 347 poz. 1 ze zm.) i art. 10 Traktatu UE i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie strona wskazując, że jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdzi rażącego naruszenia art. 1, art. 131, art. 132 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE i art. 249 TWE, wniosła o: - zawieszenie postępowania i wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w zakresie wykładni art. 132 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE, ewentualnie - uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o ile w sprawie wystąpiły zarzucane w skardze uchybienia przepisom postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Zdaniem autora skargi sprzeczność orzeczenia NSA z Traktatem UE i Dyrektywą 2006/112/WE naraża stronę na stratę kwot nienależnie zapłaconych w wysokości ok. 600000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1323/11 podlega odrzuceniu. 3. W art. 285e § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270; dalej p.p.s.a.) ustawodawca określił szczególne wymogi, jakie powinna spełniać skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wymogi te są elementami konstrukcyjnymi tej skargi, a zatem w przypadku ich niespełnienia skarga nie może podlegać sanacji poprzez ewentualne wezwanie strony do uzupełnienia powstałych w tym zakresie braków. Jednym z tych wymogów jest, stosownie do art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a., uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Wymóg ten dotyczy również przypadku wskazanego w art. 285a § 3 p.p.s.a., na podstawie którego wniesiono rozpoznawaną skargę. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I FNP 5/11, stwierdzając, że element konstrukcyjny skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jakim jest wymieniony w art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a. wymóg uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, nie został ograniczony do skarg, o których mowa w art. 285a § 1 i 2 p.p.s.a. (a więc skarg dotyczących prawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych). Brak bezpośredniego wskazania na wyrządzenie szkody w art. 285a § 3 p.p.s.a. nie może prowadzić do odmiennych wniosków, gdyż wykładnia tego przepisu wyraźnie wskazuje, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako co do zasady niedopuszczalna, podlega zaostrzonym (a nie złagodzonym) wymogom względem takiej skargi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Na to, że wymóg wyrządzenia stronie szkody przez wydanie skarżonego orzeczenia obejmuje również skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazuje także art. 285d p.p.s.a., który jednoznacznie i bez różnicowania skarg ze względu na podstawę prawną ich składania (art. 285a § 1, 2 lub 3 p.p.s.a.), zawiera wymóg wyrządzenia stronie wydaniem orzeczenia szkody. 4.1. Sprawa niniejsza dotyczy następującej sytuacji: Strona wnosiła o udzielenie interpretacji indywidualnej, zadając jednakowoż pytanie odnoszące się do innych podmiotów. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego wniosku, bowiem nie dotyczył on zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie wnioskodawcy, lecz sfery opodatkowania u odrębnego podmiotu, tj. dostawcy towarów i dostawcy usług nabywanych przez wnioskodawcę. Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi podatkowemu – co zaaprobował Sąd kasacyjny - że strona nie jest uprawniona do zadawania postawionego pytania, bowiem nie dotyczy ono jej sfery praw i obowiązków podatkowych. Interpretacja prawa podatkowego udzielana jest zaś w indywidualnej sprawie pytającego. Innymi słowy, pytanie musi bezpośrednio dotyczyć sfery praw i obowiązków podmiotu, który składa wniosek o jej udzielenie. WSA podkreślił przy tym, że to dostawca jest stroną transakcji, która ponosi ewentualne konsekwencje rozliczenia podatku należnego lub możliwości skorzystania z preferencji lub zwolnień w zakresie tego podatku, a więc jedynie on jest podmiotem zainteresowanym, uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w tej sprawie. 4.2. Niemniej, w takich okolicznościach strona uznała, że to ona poniesie stratę w wysokości ok. 600000 zł. 4.3. Stwierdzenia takiego nie sposób uznać za skuteczne spełnienie przesłanki z art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a. (brak taki może wynikać wszak nie tylko z całkowitego pominięcia tej przesłanki), a to z następujących powodów: Po pierwsze, strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła (tj. nie przekonała Sądu o prawdopodobieństwie powstania szkody), że poniosła czy też poniesie szkodę w tej wysokości, a jedynie podała jej szacunkową kwotę, nie wskazując zresztą, na jakiej podstawie spodziewa się takiej straty. Szkoda w rozumieniu art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a. dotyczy obu jej postaci damnum emergens (szkoda rzeczywista) oraz lucrum cessans (utracone korzyści). Nie spełnia zaś omawianego wymogu odwołanie się do szkody hipotetycznej (ewentualnej), która jeszcze nie wystąpiła, bowiem skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie służy zapobieganiu szkodzie mogącej powstać wskutek wydania orzeczenia (vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, LEX) Po drugie, nawet jeśli strona byłaby zobowiązana do uiszczenia jakiejkolwiek kwoty, to podstawą tego zobowiązania nie byłby skarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, tymczasem z art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że chodzi o uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Oznacza to, że strona winna wskazać, że pomiędzy skarżonym orzeczeniem a szkodą istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Po trzecie, trudno przyjąć, aby sprawa dotycząca odmowy udzielenia pisemnej interpretacji w ogóle mogła wyrządzić szkodę, zarówno w zakresie damnum emergens, jak i lucrum cessans. Z natury rzeczy wynika bowiem, że sprawa sądowoadministracyjna dotycząca kontroli interpretacji indywidualnej czy też odmowy jej udzielenia nie może bezpośrednio wyrządzić wymiernej szkody, nawet gdyby wydane orzeczenie było niezgodne z prawem. Mając bowiem na uwadze charakter prawnopodatkowy interpretacji indywidualnych oraz implikacji związanych ze stosowaniem się do ich treści (a przede wszystkim brak wiążącego wnioskodawcę charakteru interpretacji) nie będzie możliwe co do zasady uprawdopodobnienie szkody, o której mowa w art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FNP 3/11). Analogicznie pogląd ten należy odnieść do odmowy udzielenia interpretacji. Brak udzielenia interpretacji w niniejszej sprawie - po pierwsze, nie generuje wobec strony żadnego nienależnego zobowiązania podatkowego, a po drugie nie stoi na przeszkodzie, co zresztą sugerował już Sąd pierwszej instancji, aby strona złożyła ponownie wniosek o jej udzielenie, ale formułując pytanie w taki sposób, aby odnosiło się ono w istocie do jej indywidualnej sprawy w zakresie jej praw i obowiązków podatkowych. 4.4. Na marginesie należy dodać, że zobowiązanie strony do uiszczenia podatku, niezgodnie z jej własną oceną sytuacji prawnopodatkowej, mogłoby nastąpić w drodze decyzji właściwego organu administracji publicznej. Decyzja ta podlegałaby zaś weryfikacji w postępowaniu podatkowym, jak również kontroli sądowoadministracyjnej w zupełnie odrębnym postępowaniu, na co w żaden sposób nie wpływa orzeczenie NSA dotyczące sprawy w zakresie odmowy udzielenia interpretacji indywidualnej. 5. Mając powyższe na względzie, należy uznać, że badana skarga nie spełnia wymogu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, brak w niej bowiem elementu konstrukcyjnego, jakim jest uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, a więc wymogu z art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a., co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi stosownie do art. 285h § 1 p.p.s.a., jako niespełniającej wymagań określonych w art. 285e § 1 tej ustawy. 6. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 285h § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.