II GZ 1284/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w K. na punkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1436/16 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: uchylić zaskarżony wyrok w punkcie 3 i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 1436/16, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy (w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2016 r. o sygn. akt II GSK 1347/14, uchylającym wyrok WSA z dnia 12 lutego 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2457/13 i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji) ze skargi [A.] Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z dnia [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w punkcie 1 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2012 r., w punkcie 2 umorzył postępowanie administracyjne, a w punkcie 3 zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia podjętego w pkt 3 Sąd I instancji wskazał, że na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Spółka, reprezentowana przez Prezesa Zarządu, wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie Sądu o kosztach, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub jego zmiany i zasądzenia od organu na rzecz Spółki 1237 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca wniosła też o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego; zarzuciła naruszenie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 15 w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) w zw. z § 2 zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.) poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej w niniejszej sprawie zwrotu kosztów postępowania w niewłaściwej wysokości przez nieobjęcie obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej kwoty: a) 500 zł tytułem wpisu od skargi, b) 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za rozpoznanie sprawy po raz pierwszy przez WSA, c) 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za ponowne rozpoznanie sprawy przez WSA, d) 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi. W uzasadnieniu zażalenia wskazano na orzecznictwo sądowe i wyjaśniono, że skarżąca zarówno przy pierwszym, jak i drugim rozpoznawaniu sprawy przez WSA była reprezentowana przez adwokata i składała wniosek o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a Sąd przyznał koszty tylko jednokrotnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skarżącej są trafne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora z dnia [...] lipca 2013 r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2012 r. o stwierdzeniu wygaśnięcia, w części jednego punktu gier, zezwolenia z dnia [...] czerwca 2008 r. na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Wpis od skargi na taką decyzję wynosi 200 zł i jest wpisem stałym stosownie do przepisu § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł, o czym NSA już orzekał (zob. postanowienie NSA z dnia 31 października 2014 r. o sygn. akt II GZ 712/14, dostępne w CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca uiściła 500 zł tytułem wpisu, więc nadpłaconą kwotę 300 zł Sąd skarżącej zwrócił (patrz: zarządzenie z dnia 15 października 2013 r., k. 24 akt sądowych i potwierdzenie zwrotu k. 114). Brak zatem podstaw do rozliczenia kwoty 500 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi w orzeczeniu Sądu o kosztach postępowania. W tym zakresie zażalenie jest nieusprawiedliwione. Nawiązując do istoty sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca spółka [A.] była w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na wspomnianą wyżej decyzję reprezentowana przez ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika procesowego – adwokata, który podejmował na rzecz skarżącej określone czynności w tym postępowaniu, m.in. sporządził i wniósł skargę. Zwrócenia uwagi wymaga, że Sąd I instancji wyrokował w tej sprawie dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. oddalając skargę, a po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2016 r., po raz drugi wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. uwzględniając skargę. Za każdym razem Spółkę reprezentował ten sam adwokat. W tej sytuacji podstawę prawną zasądzenia przez Sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego stanowią przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz właściwe regulacje aktu wykonawczego, zawierające stawkę wynagrodzenia adwokackiego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym [patrz: punkt 28 komentarza do art. 205 p.p.s.a., pod redakcją Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, wyd. C.H.Beck, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, Warszawa 2015, s. 769; oraz postanowienie NSA z dnia 8 września 2016 r. o sygn. akt I GZ 509/16, dostępne w CBOSA], gdy orzeczenie sądu pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Zatem stronie reprezentowanej przez adwokata przysługuje zwrot kosztów postępowania za dwukrotne postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie należy zapominać, że sąd ma prawo miarkować koszty na podstawie art. 206 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości może budzić wysokość wynagrodzenia (stawki minimalnej) należnego stronie reprezentowanej przez adwokata, gdyż w dacie pierwszego wyrokowania przez WSA (12 lutego 2014 r.) stawka ta wynosiła 240 zł i znajdowała podstawę w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zaś w dacie drugiego wyrokowania przez WSA (8 września 2016 r.) stawka ta wynosiła 480 zł i znajdowała podstawę w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W "nowym" rozporządzeniu prawodawca zawarł regulację przejściową, zgodnie z którą (patrz: § 21) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. NSA podkreśla w tym miejscu, że w praktycznie nieistniejącym uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia o kosztach (Sąd zupełnie zignorował przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i podał w uzasadnieniu postanowienia jedynie jednostki redakcyjne art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. jako podstawy zwrotu kosztów) Sąd I instancji nie wypowiedział się co do wykładni i stosowania § 21 cyt. rozporządzenia, a to – z uwagi na stan niniejszej sprawy tj. zmianę rozporządzenia o kosztach – powinien był uczynić. Powyższe pozwala przyjąć, że ponownie rozstrzygając o kosztach postępowania należnych skarżącej Spółce od przegrywającego spór organu, rozliczając koszty, WSA uwzględni: uiszczony wpis od skargi (200 zł), dwie stawki minimalne należne stronie reprezentowanej przez adwokata za dwukrotne rozpoznanie sprawy w I instancji (w tym zakresie Sąd dokona wykładni § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach WSA będzie miał na uwadze treść przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. i precyzyjnie wyjaśni stronie skarżącej, jakie konkretnie kwoty i dlaczego złożyły się na łączną sumę zasądzonego zwrotu kosztów postępowania tak, aby rozwiać wszelkie wątpliwości w tym zakresie. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA uchylił postanowienie o kosztach postępowania zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 1436/16 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania zażaleniowego NSA nie rozstrzygnął z powodu braku podstawy prawnej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania takiego orzeczenia.