II OZ 963/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1050/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1050/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką uczących się dzieci. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu osiąganego przez małżonkę z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 3.000 zł oraz prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej w wysokości 3.000 zł. Comiesięczne zaś koszty utrzymania czteroosobowej rodziny oraz domu kształtują się w granicach 5.500 – 6.000 zł. Strona wskazała nadto, że posiada majątek w formie domu jednorodzinnego o pow. 203 m2, działkę, mieszkanie o pow. 42 m2 oraz lokal handlowo-usługowy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż znajduje się w takiej sytuacji majątkowej, która nie pozwala bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiada bowiem stałe źródło dochodu, prowadząc zarejestrowaną działalność gospodarczą przynoszącą dochody w wysokości 3.000 zł, zaś małżonka strony jest zatrudniona i otrzymuje stałe wynagrodzenie w kwocie 3.000 zł. Wskazując jedynie, iż wydatki kształtują się na poziomie 5.500-6.000 zł miesięcznie (utrzymanie nieruchomości, samochodu, utrzymanie dzieci), wliczając w to dodatkowe zajęcia dzieci oraz ich wakacje, nie potwierdzono żadnych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego. Sąd stwierdził nadto, że skarżący posiada majątek, który może posłużyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, czy też przynosić pożytki, szczególnie w sytuacji, gdy nie jest on obciążony prawami osób trzecich, a jego właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. B., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż skarżący jest w stanie pokryć w całości koszty postępowania, w tym w szczególności koszty adwokackie, mimo że uzyskiwane przez rodzinę skarżącego dochody wystarczają jedynie na bieżące wydatki; - art. 255 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niewezwanie skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, mimo iż w przypadku powzięcia wątpliwości co do jego stanu majątkowego sąd zgodnie z powołanym przepisem winien to uczynić. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Skarżący wskazał, że nie dysponuje żadnymi dodatkowymi środkami finansowymi poza tymi, które wystarczają na bieżące wydatki rodziny. Starając się natomiast o kredyt na pokrycie kosztów postępowania i pomocy adwokackiej, skarżący musiałby liczyć się z dodatkowymi obciążeniami co naraziłoby go na dodatkowe straty. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu; w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił poza oświadczeniem zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy żadnych "dodatkowych dokumentów" świadczących o trudnej sytuacji materialnej, Sąd I instancji mógł rozpoznać jego wniosek wyłącznie w oparciu o dane przedstawione przez skarżącego we wniosku. Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem zażalenia, że Sąd I instancji miał obowiązek wezwać wnioskującego o nadesłanie dodatkowych dokumentów, bowiem jak już wyżej wskazano, z treści przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wezwanie strony o nadesłanie dodatkowych dokumentów pozostaje w wyłącznej dyspozycji Sądu I instancji. Zgodnie bowiem z treścią art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie wezwał wnioskującego na podstawie powyższego przepisu do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego czy dochodów, ponieważ zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje były wystarczające i nie budziły wątpliwości w zakresie oceny zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy możliwości płatniczych skarżącego, biorąc pod rozwagę wysokość wydatków finansowych strony i możliwość ich poniesienia. Zasadnie zwrócono uwagę, że skarżący wraz żoną posiada stałe źródło dochodów oraz znaczny majątek nieruchomy w postaci domu jednorodzinnego, działki, mieszkania oraz lokalu handlowo – usługowego. W tych okolicznościach nie sposób przyjąć, by konieczność uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata stanowiły dla skarżącego barierę w dostępie do sądu. Brak zatem podstaw do przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.