II GSK 450/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1744/07 w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu statku do rejestru statków rybackich oraz wydania licencji połowowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r. o sygn. akt IV SA/Wa 1744/07 oddalił skargę P. F. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2007 r. w przedmiocie odmowy dokonania wpisu statku [...] do rejestru statków rybackich i wydania licencji połowowej na wykonywanie rybołówstwa morskiego przy użyciu tego statku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dacie rozstrzygania przez organ podstawę prawną orzeczenia w przedmiocie wpisu statków do rejestru statków rybackich stanowił art. 3 pkt (o) i (p) oraz art. 13 ust. 1 pkt (a) rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybackiej (Dz. Urz. WE L 358 z 31.12.2002), zgodnie z którym każde państwo członkowskie Unii Europejskiej jest zobowiązane zarządzać wpisywaniem i wykreślaniem statków z prowadzonego przez to państwo rejestru statków rybackich w taki sposób, żeby wprowadzenie bez pomocy publicznej nowej zdolności połowowej do floty rybackiej tego państwa członkowskiego było zrównoważone uprzednim wycofaniem, bez pomocy publicznej, co najmniej takiej samej zdolności połowowej. Organ wskazał, że P. F., właściciel statku [...], wnosząc o wpisanie statku do rejestru statków rybackich, nie dokonał wycofania statku (lub statków) z rejestru statków rybackich, bez finansowej pomocy publicznej, o zdolności połowowej co najmniej równej zdolności [...], przez co nie został spełniony warunek niezbędny do wpisania ww. statku do rejestru statków rybackich. Zgodnie natomiast z art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) odmawia się wydania licencji, jeżeli statek rybacki, którego dotyczy wniosek armatora o wydanie licencji nie jest wpisany do rejestru statków rybackich. Sąd stwierdził, że w sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, iż przed złożeniem przez skarżącego wniosku o dokonanie wpisu statku do rejestru nie dokonał on wycofania statku lub statków z rejestru statków rybackich, bez finansowej pomocy publicznej, o zdolności połowowej co najmniej równej zdolności należącego do niego statku [...]. Skarżący podnosił natomiast, że niespełnienie przez niego powyższych przesłanek nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem sporny statek powinien być wpisany do niniejszego rejestru jeszcze na podstawie przepisów nieobowiązującej obecnie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U Nr 129, poz. 1441 ze zm.), na skutek przekazania przez Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w G. - zgodnie z art. 57 ust. 3 tej ustawy - danych łodzi będących w ewidencji, w terminie 7 dni, do właściwego Ministra. Sąd wskazał, że zarówno w uzasadnieniu decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił stronie skarżącej jakie były przyczyny niewpisania należącej do niego łodzi do spornego rejestru. Przede wszystkim podniesiono, że poprzedni właściciel łodzi (skarżący jest jej właścicielem od 24 kwietnia 2006 r.), w ocenie organu, nie był uprawniony do wykonywania rybołówstwa morskiego ww. łodzią, ponieważ nie znajdowała się ona w nakładzie połowowym polskiej floty rybackiej. Potwierdzeniem tego jest fakt, że na wskazaną wyżej łódź o ówczesnym oznaczeniu [...] nie była wydana licencja połowowa ani specjalne zezwolenie połowowe uprawniające do prowadzenia połowów. Przedmiotowa łódź, wpisana do ewidencji pod numerem [...], nie została ujęta w wykazie łodzi wpisanych do ewidencji statków rybackich Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G., których armatorzy posiadali licencje połowowe (stan na dzień 23 maja 2001). Należała do grupy jednostek pływających spełniających funkcje pomocnicze, głównie transportowe (transport sprzętu rybackiego, ryb), przy wykonywaniu rybołówstwa przez jednostki do tego uprawnione, tzn. posiadające licencję połowową. Wskazane jednostki, nazywane "łodziami pomocniczymi", były w praktyce traktowane jako jednostki związane z rybołówstwem, jednak nie były uprawnione do wykonywania rybołówstwa w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim i ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie. Znajdowały się one w ewidencji prowadzonej do dnia 30 kwietnia 2004 r. przez Okręgowych Inspektorów Rybołówstwa Morskiego. Organ zauważył również, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim, w celu dostosowania prawa krajowego do przepisów UE i realizacji zadań Wspólnej Polityki Rybackiej, ustanowiła prowadzenie przez ministra właściwego do spraw rolnictwa rejestru statków rybackich, będącego częścią rejestru floty rybackiej Wspólnoty. W przeciwieństwie do ewidencji obejmującej wszystkie jednostki rybackie, uprawnione i nieuprawnione do wykonywania rybołówstwa morskiego, wpisowi do rejestru podlegały wyłącznie statki znajdujące się w nakładzie połowowym polskiej floty rybackiej, a ponieważ sporna jednostka nie znajdowała się w nakładzie połowowym polskiej floty rybackiej, nie została wpisana - na podstawie art. 57 ust. 3 ustawy dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim - do rejestru. Wobec odmowy dokonania wpisu statku [...] do rejestru statków rybackich, zgodnie z art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie, organ zobowiązany był odmówić skarżącemu wydania licencji. Przepis ten stanowi bowiem, że odmawia się wydania licencji, jeżeli statek rybacki, którego dotyczy wniosek armatora o wydanie licencji nie jest wpisany do rejestru statków rybackich. W skardze kasacyjnej P. F. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie przez Sąd przepisów postępowania polegające na uznaniu, że Minister Gospodarki Morskiej nie był zobowiązany do dokonania wpisu statku [...] do rejestru statków rybackich, to jest naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w związku z art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie, 2) naruszenie przez Sąd art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu przepisu art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim, który winien być zastosowany w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że Sąd przede wszystkim błędnie ocenił stan faktyczny w sprawie. Skarżący posiadał statek, który był zarejestrowany w ewidencji w Urzędzie Morskim w G. od 1992 r., a następnie w dniu 30 listopada 2000 r. został wpisany do ewidencji w Okręgowym Inspektoracie Rybołówstwa Morskiego w G. Skoro statek był wpisany do ewidencji, to zgodnie z przepisami był zaliczany do nakładu połowowego (§ 17a rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 12 marca 1997 r. w sprawie gospodarowania żywymi zasobami morza i ich ochrony - Dz. U. Nr 39, poz. 247 ze zm. w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 maja 1999 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie gospodarowania żywymi zasobami morza i ich ochrony - Dz. U. Nr 57, poz. 607). Po wejściu w życie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim ustawodawca, na mocy art. 57 ust. 3 tej ustawy, zobowiązał Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w G. do przekazania danych łodzi będących w ewidencji, w terminie 7 dni, do właściwego Ministra. Okręgowy Inspektorat, pomimo że statek [...] był wpisany do ewidencji, nie przekazał danych statku w celu wpisania go do rejestru prowadzonego przez Ministra. P. F. nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu i organu, że w dacie orzekania organ był zobowiązany odmówić mu wydania licencji, ponieważ statek nie był wpisany do rejestru statków rybackich. Skarżący posiadając wpis statku w poprzedniej ewidencji spełniał bowiem wszelkie wymogi, aby jego statek został przepisany do nowo powstałego rejestru tworzonego przy Ministrze. Uprawnienia tego nie niweczy niewykonanie przez Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w G. obowiązku przekazania danych o statku. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że Sąd w uzasadnieniu powołał się też na okoliczność, że dokonanie wpisu statku do rejestru może nastąpić po uprzednim wycofaniu statku z rejestru statków rybackich. Zdaniem strony skarżącej, powoływanie tej okoliczności przez Sąd jest oczywiście bezcelowe. Sprawa dotyczy bowiem statku, który wcześniej był w odpowiednich ewidencjach i powinien zostać wpisany do nowo powstałego rejestru. Kwestia wycofania statku z rejestru i wpisania w jego miejsce innego to uregulowania, które obowiązują obecnie, a nie w dacie kiedy statek miał zostać wpisany do rejestru prowadzonego przez Ministra Gospodarki Morskiej. Nieuzasadnione, zdaniem skarżącego, jest też twierdzenie Sądu, że łódź należała do grupy jednostek pływających spełniających wyłącznie funkcje pomocnicze, głównie transportowe, przy wykonywaniu rybołówstwa przez jednostki do tego uprawnione, tzn. posiadające licencję połowową. W ocenie strony brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych, które uzasadniałyby dokonywanie podziału statków na jednostki uprawnione, które posiadają licencje połowowe i na jednostki pływające spełniające funkcje pomocnicze. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że Sąd naruszył w sposób rażący przepisy postępowania poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wydanie orzeczenia, i dlatego - zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a. - zaskarżone orzeczenie należy uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W sprawie złożono dwie odpowiedzi na skargę kasacyjną. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że przesłanki uzasadniające dokonanie wpisu do rejestru statków rybackich są określone w art. 6 i 7 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie, natomiast zgodnie z art. 70 tej ustawy wpisy do rejestru statków rybackich dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych, z dniem wejścia w życie ustawy stały się wpisami do rejestru w rozumieniu tej ustawy. Statek [...] nie był wpisany do rejestru statków rybackich prowadzonego na podstawie art. 57 ustawy z dnia 6 września 2001 o rybołówstwie morskim, a więc nie ma do niego zastosowania wskazany wyżej art. 70. Oznacza to, że nie mógł z mocy prawa przejść do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie. Tym samym wpis statku do rejestru statków rybackich mógł nastąpić jedynie zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002, pod warunkiem określonym w art. 7 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie, tzn. jeżeli jego rejestracja nie spowodowałaby przekroczenia potencjału połowowego floty lub segmentu tej floty określonych przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa. Ponieważ warunek ten nie został w rozpatrywanej sprawie spełniony, Minister Gospodarki Morskiej wydał decyzję w przedmiocie odmowy wpisu statku do rejestru. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie, na statek nie mogła zostać wydana licencja połowowa. Organ podkreślił, że skarżący w skardze kasacyjnej dokonał analizy zasadności niewpisania statku [...] do rejestru statków rybackich na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r., co jest w rozpatrywanej sprawie bezprzedmiotowe, gdyż opiera się na nieobowiązujących już przepisach. Uczestnik postępowania - S. R. - wniosło o uwzględnienie skargi, w całości podzielając zaprezentowane w niej stanowisko. W uzasadnieniu wskazano, że Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w G. miał obowiązek przekazać dane łodzi [...] w terminie 7 dni w celu wpisania jej do rejestru, czego nie zrobił, a o fakcie tym nie zawiadomił właściciela łodzi. Zdaniem Stowarzyszenia, wskazany wyżej statek spełniał wszystkie wymagania, aby zostać wpisanym do nowo powstałego rejestru. W związku z powyższym powinien być ujęty w rejestrze statków rybackich prowadzonych przez Ministra Gospodarki Morskiej (obecnie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) i powinien mieć wydaną licencję połowową. Uczestnik postępowania w całości podzielił również zarzut skarżącego dotyczący rzekomego podziału statków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty tej skargi nie są trafne. Skarżący oparł swoją skargę kasacyjną w zasadzie na jednej podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574), zwanej dalej ustawą o rybołówstwie, oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. Nr 129, poz. 1441), który winien być zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie zastosowany. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania nie zachodzi. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie zauważyć, że skarżący w zasadzie nie kwestionuje ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i podstawowej przesłanki zastosowania przepisów prawa materialnego art. 14 pkt 1 ustawy o rybołówstwie w związku z art. 13 ust. 1 pkt a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U.UE L z dnia 31 grudnia 2002 r.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) w sprawie ochrony rybołówstwa, a mianowicie niewpisania jego statku do rejestru statków rybackich. Najistotniejsze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miał fakt niewpisania przedmiotowego statku do rejestru statków rybackich przewidzianego w wyżej wskazanych przepisach art. 14 pkt 1 ustawy o rybołówstwie i rozporządzeniu Rady (WE) nr 2371/2002 oraz art. 57 ust. 1-3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. Nr 129, poz. 1441). Skarżący sam przyznał, że jego statek rybacki nie został wpisany do rejestru statków rybackich, natomiast zarzucał, że z faktu wpisania jego kutra rybackiego do ewidencji i nadania mu oznaki rybackiej na podstawie dawnych przepisów art. 28-30 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. Nr 34, poz. 145) płynął obowiązek dla właściwego organu wynikający z przepisów art. 57 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim wpisania z urzędu jego statku rybackiego do rejestru z mocy ustawy. Ten zarzut nie mógł być uznany za trafny, gdyż z treści przepisu art. 57 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim jedynie wynikało, że Okręgowy inspektor rybołówstwa morskiego w terminie 7 dni po dokonaniu wpisu statku rybackiego do ewidencji statków rybackich oraz nadaniu oznaki rybackiej przekazuje dane, o których mowa w art. 50 ust. 3 pkt 1-15, 17 i 18, ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa w celu wpisania statku do rejestru. Przepis ten nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż po pierwsze nie obowiązywał już w czasie składania przez skarżącego przedmiotowego wniosku z dnia [...] kwietnia 2007 r. o wpis statku rybackiego do rejestru statków rybackich, a po drugie również w dacie wejścia w życie tego przepisu brak było podstaw do wpisania tegoż statku do rejestru z urzędu, bowiem nie były spełnione inne przesłanki wynikające z przepisów ustawy o rybołówstwie morskim do dokonania takiego wpisu do rejestru. Wprawdzie przedmiotowy statek niewątpliwie wpisany był do ewidencji statków na podstawie przepisów ustawy z 18 stycznia 1996 r. o rybołówstwie morskim oraz rozporządzenia MRiRW z dnia 25 lutego 2000 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji oraz zasad oznakowania statków rybackich, wzoru zaświadczenia o wpisie do ewidencji i nadania oznaki rybackiej oraz wysokości pobieranych opłat za wpis do ewidencji i wydania zaświadczenia o wpisie (Dz. U. Nr 15, poz. 193), ale nie było podstaw automatycznego z mocy ustawy przeniesienia tego wpisu do rejestru statków wprowadzonego ustawą z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie. Przepisy tej ustawy bowiem nawiązywały do wcześniejszych dotyczących obowiązku objęcia danego statku nakładem połowowym (§ 17a rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 maja 1999 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie gospodarowania żywymi zasobami morza i ich ochrony - Dz. U. Nr 57, poz. 607, wydanego na podstawie art. 7 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o rybołówstwie morskim) i tylko statki objęte tym nakładem połowowym znajdujące się w ewidencji statków rybackich mogły być wpisane do nowego rejestru statków, ustanowionego ustawą z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim. Należy zaznaczyć, że ta ustawa z 6 września 2001 r. w art. 5 potwierdziła obowiązek uzyskiwania licencji, a także specjalnego zezwolenia połowowego na wykonywanie rybołówstwa morskiego przez armatorów, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy. Niespornym jest, że statek skarżącego nie był objęty nakładem połowowym, co sam przyznał na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i nigdy ten statek nie uzyskał licencji połowowej. Zatem nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim i dlatego zarzut naruszenia tego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przez jego niezastosowanie nie jest trafny. W konsekwencji również zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. nie mógł być uwzględniony, gdyż sprawa została rozstrzygnięta przez Sąd I instancji w jej granicach i Sąd nie czując się związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozważył wszystkie aspekty tej sprawy również co do ewentualnego zastosowania czy też braku podstaw do zastosowania przepisu art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o rybołówstwie morskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopuścił się również naruszenia przepisów art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku spełnia wszystkie wymagania co do jego poprawności i zostały rozważone wszechstronnie wszystkie istotne okoliczności dotyczące stanu faktycznego będącego podstawą zaskarżonej decyzji, jak również aspekty prawne zmieniających się w przeciągu ostatnich kilkunastu lat przepisów prawa regulujących wykonywanie rybołówstwa morskiego. Skoro Sąd I instancji nie znalazł uzasadnionych podstaw skargi, to prawidłowo ją oddalił zgodnie z przepisem art. 151 p.p.s.a. Natomiast zastosowanie w niniejszej sprawie art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie było ze wszech miar uzasadnione, gdyż dla Ministra odmawiającego skarżącemu wydania licencji połowowej na przedmiotowy statek rybacki decydujące znaczenie musiał mieć fakt niewpisania tego statku do rejestru statków, zaś przyczyny niewpisania tego statku do rejestru miały wprawdzie pewne znaczenie dla rozważań Sądu, ale nie decydujące. Obecnie wpisanie tego statku do rejestru może odbywać się tylko na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 (art. 13 ust. 1) i musi być połączone z wycofaniem innego statku, a w tej sprawie nie zaistniały takie przesłanki. Reasumując powyższe rozważania jeszcze raz należy podkreślić, że obecnie statek skarżącego nie mógł być wpisany do rejestru na podstawie art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ani na podstawie art. 14 pkt 1 w zw. z art. 70 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie i przepisów art. 11 i 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002. Z tych wszystkich względów należało skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.