II OZ 1020/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, , , po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. [...] Spółka Komandytowa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 871/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. [...] Spółka Komandytowa na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 871/09, po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. [...] Spółka Komandytowa o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że wedle bilansu obejmującego okres od 1 stycznia 2009 r. do końca lipca 2009 r., zobowiązania Spółki na koniec tego okresu wyniosły 698 256,75 zł. Z tej kwoty 672 347,85 zł stanowią inne zobowiązania krótkoterminowe wobec jednostek powiązanych. Podobnie, w bilansie obejmującym okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r., wykazano kwotę 666 347,85 zł, jako kwotę innych zobowiązań krótkoterminowych wobec jednostek powiązanych. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej (k. nr 52), wskazana kwota krótkoterminowych zobowiązań dotyczy pożyczek i odsetek od pożyczek udzielonych [...] sp. z o.o. [...] sp. k. przez komandytariuszy tej spółki, to jest W. K. i A. M. Jak wynika z odpisu z załączonego do akt Krajowego Rejestru Sądowego, wymienieni komandytariusze są jednocześnie wspólnikami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która jest komplementariuszem skarżącej. Z dołączonych kopii umów pożyczek wynika, że od 18 marca 2008 r. do 17 listopada 2008 r., udzielili oni skarżącej pożyczek na łączną kwotę 700 000 zł. Sąd pierwszej instancji przytoczył powszechnie uznany pogląd doktryny, że ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania, osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponieważ koszty postępowania (wpis w wysokości 500 zł) razem z postępowaniem kasacyjnym mogą wynieść 850 zł, środki zgromadzone na rachunku bieżącym Spółki oraz zdeponowane na lokatach terminowych wielokrotnie przekraczają wysokość opisanych opłat. Nie ma przy tym znaczenia, że jak wskazała skarżąca, środki te pochodzą z pożyczki na finansowanie prac architektonicznych, ponieważ udzielenie pożyczki nie następuje w określonym celu, a przeznaczenie otrzymanych pieniędzy zależne jest od woli pożyczkobiorcy. W zażaleniu z 16 października 2009 r., [...] sp. z o.o. [...] sp. k. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie wskazano, iż pożyczka przeznaczona jest na finansowanie prac architektonicznych a wspólnicy nie wyrażają zgody na inne wykorzystanie tych pieniędzy, co oznacza, że spółka "musi się z tego wywiązać". Ponadto, jako Spółka czysto deweloperska, skarżąca oczekuje na rozpoczęcie inwestycji budowlanej i na razie nie ma jeszcze żadnych przychodów ze sprzedaży mieszkań, które pojawią się dopiero po zakończeniu planowanych inwestycji budowlanych. Z tego względu Spółka nie mogła podjąć kroków, aby zdobyć fundusze na opłacenie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Obowiązkiem ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (tak NSA w postanowieniu z 29 października 2009 r., sygn. akt II OZ 942/09). Analiza załączonych do akt odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 9- 14) pozwala na uznanie, że [...] sp. z o.o. ma 4 wspólników: A. M., W. K. (który udzielili skarżącej [...] sp. z o.o. [...] sp. k. pożyczek), L. K. oraz R. M. R. M. oraz W. K. są ponadto członkami zarządu [...] sp. z o.o. uprawnionymi do wspólnej reprezentacji spółki. Wspólnikami [...] sp. z o.o. [...] sp. k. oprócz [...] sp. z o.o. są W. K. oraz A. M., a do reprezentacji uprawniona jest [...] sp. z o.o. lub dwóch członków zarządu łącznie. Ze względu na niewielką liczbę wspólników [...] sp. z o.o. [...] sp. k. oraz wykazane zależności pomiędzy obiema Spółkami, uznać trzeba że uzyskanie zgody wspólników na wykorzystanie pożyczki w inny sposób (tym bardziej że znajdujące się w aktach sprawy umowy nie precyzują przeznaczenia pożyczki) nie będzie łączyło się nadmiernymi przeszkodami. Ponieważ realizacja planowanej przez skarżącą Spółkę inwestycji zależy od wyniku toczącego się obecnie postępowania sądowego, to wspólnicy nie wyrażając zgody na odpowiednie przeznaczenie posiadanych środków finansowych, muszą liczyć się z negatywnymi skutkami swoich decyzji. Wobec odmowy pokrycia kosztów wniesienia skargi należy stwierdzić, że skarżąca Spółka nie wykorzystała przewidzianych prawnie możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych i dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania. Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłowe rozumowanie, co do przesłanek udzielenia prawa pomocy skarżącej Spółce, a w zażaleniu nie wykazano, iż rozstrzygnięcie w tej sprawie jest wadliwe. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi