I OW 117/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Zadzim o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Zadzim a Prezydentem Miasta Głogowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. o udzielenie pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu w Domu Samotnej Matki w I. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Głogowa jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. UZASADNIENIE Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu wnioskiem z dnia 15 maja 2009 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową między Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie w zakresie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. W. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie pokrycia kosztów pobytu w Domu Samotnej Matki w I. na terenie gminy Zadzim. Jak podano we wniosku, postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie przekazał według właściwości, na podstawie art. 65 § 1 kpa, wniosek A. W., ostatnio zameldowanej w Głogowie przy ul. [...] (skąd została wymeldowana decyzją administracyjną z [...] czerwca 2005 r.), a przebywającej w Domu Samotnej Matki w I., o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie pokrycia kosztów pobytu w Domu Samotnej Matki, Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, powołując się na przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.), że do końca czerwca 2009 r. miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest Gmina Zadzim, gdzie wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna oraz gdzie pobrała świadczenia rodzinne, gdzie planuje prowadzić wszystkie swoje sprawy życiowe, mieszkaniowe i zawodowe. Jak jednak zauważa wnioskujący Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu, pobyt A. W. w Domu Samotnej Matki ma charakter wyłącznie tymczasowy. Jest to dom wynajęty Monarowi przez gminę za symboliczną złotówkę, w którym przebywają samotne matki z całego terenu Polski, za które Gminny Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu nie pokrywa kosztów pobytu. Z wywiadu środowiskowego wynika, że A. W. swoja przyszłość wiąże z miejscem dotychczasowego zamieszkania, czyli Głogowem, gdzie w 2006 r. złożyła podanie o przydzielenie mieszkania socjalnego i gdzie po jego uzyskaniu zamierza osiąść na stałe wraz ze swoimi dziećmi. Zdaniem wnioskującego organu nie budzi wątpliwości, że A. W. jest osobą bezdomną, a w takim wypadku na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwą do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest gmina ostatniego zameldowania wnioskodawczyni, a więc Gmina Głogów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu domagał się rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwoma niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia organami jednostek samorządu terytorialnego. Wnioskodawca błędnie zatem określił charakter tego sporu. Jego wniosek dotyczył w istocie nie sporu kompetencyjnego, w rozumieniu art. 22 § 2 kpa, lecz sporu o właściwość, o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt 1 kpa. Spór o właściwość miejscową pomiędzy Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zadzimiu a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku A. W. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie pokrycia kosztów pobytu w Domu Samotnej Matki w I. zlokalizowanym na terenie gminy Zadzim. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni posiadała zameldowanie w Głogowie przy ul. [...], skąd została wymeldowana decyzją administracyjną z dnia [...] czerwca 2005 r. W dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy zamieszkiwała wraz z dziećmi i konkubentem w Domu Samotnej Matki w I. w gminie Zadzim. W aktach sprawy znajduje się jednak pismo Urzędu Gminy w Zadzimiu z dnia [...] sierpnia 2009 r., z którego wynika, że A. W. wymeldowała się z pobytu czasowego w I. z dniem [...] sierpnia 2009 r. Nowego miejsca zamieszkania nie wskazała. Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Na użytek ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej, wskazując w art. 6 pkt 8 tej ustawy, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Natomiast zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (j. t. z 2005 r. Dz. U. Nr 31, poz. 266, ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem "lokal mieszkalny" rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że A. W. spełnia przesłanki uzasadniające uznanie jej za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle powyższych okoliczności, właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania A. W. był Głogów ul. [...], to organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.