II SAB/Bk 108/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku M. K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 362,20 (słownie: trzysta sześćdziesiąt dwa 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skarżąca M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia 6 lipca 2017 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, zwanej dalej: "u.d.i.p."), przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 złotych, stosownie do przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu, co potwierdza wydruk z Urzędowego Poświadczenie Przedłożenia. Skarżąca, powołując się na ugruntowane orzecznictwo podniosła, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, albowiem tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma [..] doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Dalej podkreśliła, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnia. Wskazała, że umowy zawierane pomiędzy organem samorządu terytorialnego (wójtem) a podmiotem świadczącym na rzecz wójta samej gminy obsługę prawną stanowią informację publiczną i analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa (staniones fisci), czy też samorządu, gdyż te rodzaje podmiotów gospodarują majątkiem publicznym i wydatkują środki publiczne. Cytując przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Skarżąca stwierdziła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jak też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 u.d.i.p., więc złożony wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. Odnotowała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Wobec tego uznała, że nie ulega wątpliwości, iż organ pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, stąd skarga była konieczna i zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że wniosek o udzielenie informacji publicznej został przekazany na platformę elektroniczną PUAP, która nie jest adresem email SPSPZOZ w S. W tej sytuacji Zakład powziął wiadomość o złożonym wniosku dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, czyli 4 września 2017 r. i od tej daty należy liczyć 14 dni na udzielenie informacji zgodnie z art. 13 u.d.i.p. Podniósł, że po otrzymaniu wniosku przy skardze, udzielił odpowiedzi. Do skargi organ dołączył pismo z dnia 7 września 2017 r. informujące Skarżącą, iż w latach 2014-2016 Specjalistyczny Psychiatryczny Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. nie zawierał umów z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 17 października 2017 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na udzielenie żądanej informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania na zasadzie art. 201 p.p.s.a. Pismem z dnia 3 listopada 2017 r. organ przychylił się do wniosku strony skarżącej o umorzenie postępowania oraz wniósł o oddalenie wniosku o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania i kosztów zastępstwa prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz analogicznie dla instytucji przewlekłości postępowania - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 zwanej p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym należy dodać, że Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. W niniejszej sprawie adresatem wniosku Skarżąca uczyniła Specjalistyczny Psychiatryczny Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S., domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Specjalistyczny Psychiatryczny Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jak wynika z powyższego organ zobowiązany był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ przekonywał, że udzielił informacji na wniosek w ustawowym terminie. Wyjaśnił, że w sytuacji, gdy powziął wiadomość o wniosku o udostępnieniu informacji publicznej, dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność- 4 września 2017 r., to od tej daty należy liczyć 14 dni na udzielenie informacji zgodnie z art. 13 u.d.i.p. Podniósł, że po otrzymaniu wniosku przy skardze, udzielił odpowiedzi. Wyjaśnił również, że wniosek o udzielenie informacji publicznej został przekazany na platformę elektroniczną ePUAP, na którą Szpital może, ale nie ma obowiązku się logować. Kwestią sporną w sprawie było zatem rozstrzygnięcie, czy wniosek Skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r. został skutecznie doręczony adresatowi. Należy przede wszystkim mieć na uwadze, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Nie budzi również żadnych wątpliwości, że za wniosek pisemny uznać trzeba także przesłane zapytanie pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA). Nadto w orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej oraz innych podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej oficjalnej poczty elektronicznej - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15 - CBOSA). Ponadto, organ powinien zapewnić takie funkcjonowanie przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym, aby zagwarantować sobie możliwość odbioru wiadomości znajdujących się na obsługującym go serwerze. Jeżeli zatem podmiot skarżący udowodni, że wniosek został wysłany drogą elektroniczną, to ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony na serwer odbiorcy obciąża organ administracji (podmiot zobowiązany do udzielania informacji publicznej), na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., I OSK 1924/16). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że Skarżąca przedłożyła do akt sprawy wydruk wniosku skierowanego na prawidłowy adres e-mail ZOZ z którego wynika, że przedmiotowy wniosek został wysłany w dniu [...] lipca 2017 r. Poza tym załączyła również wydruk Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia wniosku od Specjalistycznego Psychiatrycznego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. Dlatego też, w ocenie Sądu, Skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła fakt skutecznego doręczenia wniosku stronie zobowiązanej do udzielenia informacji publicznej Tym samym w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze Skarżącą, że w chwili wnoszenia do Sądu przedmiotowej skargi organ pozostawał w bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt 2 niniejszego wyroku. Bezczynność ta ustała w momencie doręczenia Skarżącej pisma zawierającego żądane informacje wraz z odpowiedzią na skargę, czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo załatwił wniosek skarżącej, udzielając jej informacji pismem z dnia 7 września 2017 r. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec udzielenia Skarżącej w całości żądanej informacji po wniesieniu skargi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do udzielenia informacji, uznając iż w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Przy czym, podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd nie stwierdził bowiem, by organ pozostawał bierny, a ocenę tę Sąd wyprowadza z faktu, biorąc pod uwagę z jednej strony datę wpływu do organu wniosku skarżącej o udostępnienie określonej informacji, czyli [...] lipca 2017 r., z drugiej zaś strony - dzień, w którym organ przekazał Skarżącej żądane informacje, tj. 7 września 2017 r. Zdaniem Sądu, rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując w tym kontekście oceny postępowania organu, Sąd wziął pod uwagę fakt, że organ ten po otrzymaniu skargi z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącej, pozostając w przekonaniu o prawidłowości podjętych działań i trafności dokonanej wykładni przepisów prawa. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność należy traktować jako jej uwzględnienie przez organ dlatego w badanej sprawie miał zastosowanie art. 201 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie 4 wyroku, wynikało ponadto z treści art. 205 § 2 u.p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), przy jednoczesnym uwzględnieniu dyspozycji z art. 206 p.p.s.a., gdyż uznano że zachodziły okoliczności uzasadniające miarkowanie o połowę wynagrodzenia pełnomocnika strony z uwagi na powtarzalność tych spraw prowadzonych przez tego samego pełnomocnika przed wieloma sądami administracyjnymi, a tym samym mniejszy nakład pracy przy formułowaniu skargi. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że Skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach w sprawach sygn. akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Należy też wskazać, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 99/17, rozpoznawanej jako pierwsza spośród skarg wniesionych przez Skarżącą, tutejszy Sąd zasądził koszty postępowania sądowego w kwocie 602,20 zł, w tym koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie do kosztów zaliczono wpis sądowy (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), koszty korespondencji (5,20 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (240 zł)