II SA/Łd 534/19

SENTENCJA Dnia 22 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 roku sprawy ze sprzeciwu K. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala sprzeciw; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. R. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A. P. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019r., poz. 670 ze zm. – dalej jako: ustawa), po rozpoznaniu odwołania K.W., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynika, iż wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2019 r. K.W. zwrócił się do MOPR w S. o umorzenie zaległości alimentacyjnych w części lub w całości. Uzasadniając wnioskodawca powołał się na trudną sytuację spowodowaną brakiem środków finansowych z uwagi na brak zatrudnienia oraz przebywaniem w zakładzie karnym do 12 lutego 2020 r. Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., z upoważnienia Wójta Gminy L., na podstawie art. 30 ustawy odmówił umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu K. W. w całości lub w części zaległości powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka W. W.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji zacytował przepisy będące podstawą prawną wydanej decyzji wskazując, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do łożenia alimentów na swojego syna w wysokości 500 zł miesięcznie. Z obowiązku alimentacyjnego dłużnik nie wywiązywał się, wobec czego wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. W celu ustalenia sytuacji dochodowej dłużnika wystosowano pismo do Zakładu Karnego w Ł.. Z uzyskanych informacji wynika, że zainteresowany aktualnie nie pracuje zarobkowo, zaś przewidywany koniec odbywania kary pozbawienia wolności przypada na dzień 11 luty 2020 r. W ocenie organu I instancji pobyt w zakładzie karnym oraz brak pracy zarobkowej w okresie odbywania kary nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości. Dłużnik po wyjściu na wolność będzie mógł podjąć starania o zatrudnienie, albowiem jest osobą młodą, w pełni zdolną do podjęcia pracy. Umorzenie zaległości następuje w sytuacjach wyjątkowych, zaś w takiej sytuacji nie znajduje się wnioskodawca. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci mają charakter obligatoryjny, gdyż to na nich w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek dostarczania środków na utrzymanie dzieci. W odwołaniu od powyższej decyzji K.W. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na niewyjaśnieniu jego sytuacji zdrowotnej, która ma wpływ na możliwość podjęcia pracy zarobkowej po wyjściu z zakładu karnego. Odwołujący się wskazał, że wskutek poprzecinanych ścięgien ma niepełnosprawne dwie ręce. Wyjaśnił, że zdarzenie to miało miejsce w B. i obecnie toczy się postępowanie o wypłatę odszkodowania, które zostało przyznane w wysokości 20 tys. euro. Podkreślił, że uczęszczał do szkoły w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w S., co świadczy o jego upośledzeniu umysłowym. Na wolności będzie mógł potwierdzić swoją niepełnosprawność, jednakże do tego czasu zadłużenie będzie cały czas rosło. Końcowo odwołujący się wniósł prośbę o ustalenie stopnia niepełnosprawności oraz przesłanie tego wniosku do odpowiedniego organu. Wskazał, że stan jego zdrowia może potwierdzić szpital w B., w którym znajduje się pełna dokumentacja z wypadku. Pozostała dokumentacja medyczna, o którą organ może się ubiegać znajduje się u lekarza rodzinnego w Przychodni "A" w S.. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium, wskazując na podstawowe zasady postępowania administracyjnego oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podkreśliło, iż zastosowanie ulgi, w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, nie jest obligatoryjne, nawet wówczas gdy organ stwierdzi, że zostały spełnione przez wnioskodawcę wszystkie przesłanki warunkujące podstawę udzielenia ulgi. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jednak, że organ może całkowicie swobodnie z pominięciem podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego podjąć decyzję w sposób zupełnie dowolny. Organ jest w szczególności związany treścią art. 7, art. 77 § 1, art. 80, dotyczących prawidłowych ustaleń faktycznych, wyważenia interesu dłużnika i interesu społecznego, a następnie zobowiązany jest do szczegółowego uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium zaznaczyło, iż procedowanie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy powinno być poprzedzone ustaleniem wysokości należności podlegających zwrotowi oraz przesłanek wynikających z tego przepisu w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej, a następnie poddanie ich szczegółowej analizie. Pod pojęciem sytuacji dochodowej dłużnika należy rozumieć wszelkie środki finansowe otrzymywane z różnych tytułów, stan majątkowy, a także inne okoliczności takie jak wiek, stan zdrowia, kwalifikacje zawodowe, które stwarzają możliwości uzyskania dochodu. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie, czy prowadzi on samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz oraz jakie ponosi wydatki bieżące. Kolegium dostrzegło, iż w rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie przeprowadził z K. W. wywiadu alimentacyjnego, aby na jego podstawie ocenić aktualną sytuację rodzinną i dochodową wnioskodawcy. Organ ustalił jedynie, że dłużnik alimentacyjny aktualnie przebywa w zakładzie karnym i nie pracuje zarobkowo. Przeprowadzone dowody, aczkolwiek istotne, nie odzwierciedlają w pełni sytuacji dłużnika w kontekście wszystkich przesłanek zawartych w art. 30 ust. 2 ustawy. Brak jest w szczególności oświadczenia o stanie majątkowym dłużnika, na podstawie którego organ dokonuje oceny, czy posiadany majątek pozwala na ewentualne zaspokojenie należności. Organ odwoławczy dodał, że sytuację dochodową dłużnika kształtuje nie tylko wielkość bieżących dochodów, ale również cały posiadany przez niego majątek. W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie nie została również dokładnie wyjaśniona i oceniona sytuacja zawodowa dłużnika. W tym aspekcie niezbędne jest ustalenie jakie uprawnienia i kwalifikacje zawodowe posiada zainteresowany, które mogą przyczynić się do podjęcia pracy zarobkowej. Poza swoimi rozważaniami organ I instancji pozostawił także kwestie podnoszone w odwołaniu odnoszące się sytuacji zdrowotnej zainteresowanego. Kolegium podsumowało, iż uznanie administracyjne, o jakim mowa w art. 30 ust. 2 ustawy pojawia się dopiero w ostatniej fazie stosowania prawa, tj. przy wyborze rozstrzygnięcia, ale pierwotnym jego warunkiem jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy dostrzegł również inne uchybienia, które mają wpływ na wynik sprawy. Jak wynika bowiem z treści wniosku strony zainteresowany prosił o "zamrożenie" zadłużenia na czas odbywania kary pozbawienia wolności. Okoliczność ta zobowiązywała organ I instancji do sprecyzowania treści żądania w aspekcie pozostałych ulg przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy. Ta kwestia nie została uwzględniona w toku rozpatrywania sprawy. Na opisaną decyzję K.W. złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o pozytywne załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie sprzeciwu. Dniu [...] wpłynęła do Sądu nadesłana przez skarżącego decyzja Wójta Gminy L. z dnia [...] z informacją, iż strona od niniejszej decyzji złożyła odwołanie do organu II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie jest zasadny. W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Tytułem wstępu wyjaśnić wypada, iż z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935 - dalej jako: ustawa nowelizującą), która wprowadziła zmiany między innymi do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c. § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1). Według nowego brzmienia przepisów p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151 a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151 a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...]– dostępny, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia [...], sygn. akt [...]). Decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.z dnia [...], sygn. akt [...]). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a." (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...], sygn. akt [...]). Podsumowując powyższe uwagi, zdaniem Sądu, z całą stanowczością podkreślić trzeba, iż rozpoznając sprzeciw sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, jak również nie bada jej prawidłowości w kontekście mających zastosowanie przepisów prawa materialnego. Po wtóre wskazać trzeba, iż w myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...]). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...]). Z powyższego wywieść trzeba, iż wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powyższe obowiązki, ciążą na organach administracji publicznej obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą te same, co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ I instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył w żadnym zakresie regulacji zawartej w art. 138 § 2 k.p.a. i trafnie ocenił wadliwość postępowania przed organem I instancji jako istotną. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż w sprawie z wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wywiad środowiskowy jest nieodzownym elementem postępowania wyjaśniającego prowadzącego do wydania decyzji. Wydanie decyzji merytorycznej, niepoprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, ocenić trzeba co najmniej jako przedwczesne. Ustawodawca w przepisie art. 30 ust. 2 ustawy wskazał wprost, iż organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Skoro organ obowiązany jest uwzględnić sytuację dochodową i rodzinną wnioskodawcy to obowiązany jest podjąć czynności wyjaśniające tę sytuację. Uzyskaniu aktualnego obrazu służy bezsprzecznie wywiad środowiskowy, od przeprowadzenia którego organ I instancji zupełnie odstąpił, co za tym nie poczynił ustaleń faktycznych dotyczących głównych przesłanek, które stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy obowiązany był poddać pod rozwagę w kontekście złożonego przez skarżącego wniosku. Organ I instancji, jak trafnie dostrzegło Kolegium, poprzestał na ustaleniu, że dłużnik alimentacyjny przebywa aktualnie w zakładzie karnym, po opuszczeniu, którego będzie mógł podjąć zatrudnienie. Ustalenie to nie jest wyczerpujące. Jak wskazał organ odwoławczy brak jest oświadczenia o stanie majątkowym, sytuację dochodową strony nie kształtują bowiem wyłącznie bieżące dochody, ale i cały posiadany majątek. Nie zostało również wyjaśnione jak kształtuje się sytuacja rodzinna strony oraz zdrowotna i zawodowa, w kontekście możliwości podjęcia zatrudnienia po opuszczeniu zakładu karnego. Nadto, organ I instancji nie wyjaśnił intencji wnioskodawcy, zakresu sformułowanego żądania wniosku w kontekście wszystkich ulg przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy, co czyni rozstrzygnięcie organu I instancji dowolnym i nie mającym oparcia w żądaniu strony z inicjatywy, której postępowanie wszczęto. Brak rodzinnego wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga zaś od beneficjenta czynnego udziału, postępowanie o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej toczy się bowiem w jego interesie. Nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...]). W ocenie Sądu opisanych braków postępowania prowadzonego przez organ I instancji nie mógł konwalidować organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 k.p.a., bowiem prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, określonej w art. 15 k.p.a., gdyż wiązałoby się to z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w całości przez organ II instancji. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie uchybia normie art. 138 § 2 p.p.s.a., na podstawie art. 151 a § 2 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu sprzeciwu jako bezzasadnego. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.). Przyznana kwota obejmuje wynagrodzenie ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększone o należny podatek od towarów i usług. MR