III SA/Wa 4/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2011 r. wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące za okres od maja 2004 r. do października 2005 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - UZASADNIENIE Pełnomocnik skarżącego – r.pr. J. M. w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 4/11 zawarł wniosek o zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych w całości. Wniosek uzasadnił wskazując na trudną sytuację osobistą i materialną strony, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Ponadto w nadesłanym formularzu PPF z 6 grudnia 2011 r. wskazał, iż Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i ma zawieszoną działalność gospodarczą. Podniósł, że utrzymuje się z zasiłku przedemerytalnego żony (751,30 zł), a także korzysta z pomocy dzieci. Skarżący wskazał, iż wobec niego toczy się szereg postępowań administracyjnych i dokonano zajęcia dwóch nieruchomości, w których są wraz z żoną udziałowcami we współwłasności łącznej. Oświadczył również, iż praktycznie nie ma środków do życia i nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z wniesieniem skargi. Dodatkowo wskazał, iż posiada samochód ciężarowy [...] z 2001 r. Wykonując wezwanie Sądu, Skarżący nadesłał m.in. wyciągi z rachunków bankowych oraz zeznania roczne o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. i 2010 r., a także informacje o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty przez podatnika z prowadzonej działalności gospodarczej za lata 2009-2010. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 6.432 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać trzeba, że Skarżący z działalności gospodarczej uzyskiwał znaczne przychody. Z przedstawionych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty przez podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-36L wynika, że w 2009 r. osiągnął przychód w wysokości 5.642.511,30 zł, dochód natomiast wyniósł 198.493,92 zł. Jednocześnie wartości te w 2010 r. przedstawiały się odpowiednio: przychód - 11.850,25 zł i strata - 13.238,18 zł. Wprawdzie z oświadczeń Skarżącego wynika, iż równocześnie ponosi on znaczne koszty prowadzonej działalności i osiąga z tego tytułu straty (za 2010 r.), niemniej jednak należy pamiętać, że Skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Ponadto w oświadczeniu o majątku i dochodach wskazał, iż posiada udziały we wspówłasności działek gruntu oraz samochód ciężarowy [...]. Skarżący nie wskazał ani nie dokumentował wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (np. czynsz, energia elektryczna, gaz itp.) oraz nie wskazał form i wysokości pomocy jaką otrzymuje od dzieci. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Podkreślenia wymaga, że obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Podkreślić należy, że obowiązek spłaty zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, nie wyklucza partycypowania Skarżącego w kosztach postępowania. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi Skarżącego, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 6.432 zł nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Nie zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.