II SA/Po 176/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 16 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym skargi T. K. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Po [...] postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. /-/ E. Podrazik UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. i S.R. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] października 2004 r., nr [...] oraz zasądził od Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżących kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. W dniu [...] lutego 2019 r. T. K. wniósł do tutejszego Sądu skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyrokiem z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Po [...]. W wykonaniu zarządzenia z dnia [...] września 2019 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do wskazania podstaw wznowienia oraz ich uzasadnienie, wskazania okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi (kiedy skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia) oraz wskazanie, czy skarżący żąda uchylenia czy zmiany zaskarżonego orzeczenia sądu – pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania (k. 45 akt sąd.). W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że skarżący domaga się wznowienia postępowania sądowego, albowiem: 1) wskutek naruszenia został pozbawiony możliwości działania (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.) 2) orzeczenie sądowe zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym jakim jest dziennik budowy stanowiący materiał dowodowy w sprawie, której wznowienia skarżący się domaga (art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) 3) orzeczenie sądowe zostało oparte na stanie faktycznym wynikającym z decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., [...], która następnie została uchylona jako wydana z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczności wynikające z tej uchylonej decyzji zdeterminowały wynik postępowania sądowego objętego skargą o wznowienie (art. 273 § 3 P.p.s.a.). Uzasadniając pierwszą z podstaw wznowieniowych skarżący wyjaśnił, że nie doręczano mu żadnej korespondencji ani na etapie postępowania przed organami administracyjnymi, ani na etapie postępowania sądowego. Dopiero w lutym 2019 r. dowiedział się, że były do niego kierowane pisma w sprawie i w związku z tym nie mógł usunąć tej wadliwości przez wniesienie zwykłego środka zaskarżenia. Dodał, że dopiero z pisma Wydziału Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2019 r. dowiedział się, że można żądać wznowienia postępowania, co ma znaczenie w sprawie, gdyż skarżący jest nieobeznany w prawie i nieporadny w działaniach. O możliwych przyczynach wznowienia wskazanych w pkt 2 i 3 skarżący dowiedział się w lutym 2019 r. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że gdyby Sąd uznał, że doszło do uchybienia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, skarżący wskazuje, że jest osobą nieporadną, nieobeznaną w prawie i schorowaną, dlatego wnosi o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, z powołaniem na dokumentację medyczną skarżącego oraz szczególną sytuację życiową wynikającą z dotychczas zgromadzonych w sprawie pism skarżącego. Do ewentualnego uchybienia terminu nie doszło z winy czy niedbalstwa skarżącego, lecz z powodu okoliczności obiektywnych, za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Zgodnie z art. 278 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. W rozpoznawanej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Po [...] uprawomocnił się w dniu [...] czerwca 2006 r. Oznacza to, że na podstawie art. 273 § 1 pkt 1 i art. 273 § 3 P.p.s.a. strona mogła żądać wznowienia postępowania do dnia [...] czerwca 2011 r. Wniosek w tej sprawie został natomiast złożony w dniu [...] lutego 2019 r. Natomiast odnośnie podstawy wznowieniowej w postaci pozbawienia strony możliwości działania wskazać należy, że stosownie do art. 277 P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że T. K. w dniu [...] kwietnia 2006 r. złożył wniosek o doręczenie mu wyroku ogłoszonego w dniu [...] lutego 2006 r., w sprawie sygn. akt II SA/Po [...] (k. 20 akt sąd. sprawy II SA/Po [...]). Zdaniem Sądu już treść tego wniosku świadczy o tym, że strona wiedziała o wydaniu (ogłoszeniu) wyroku. Przesyłka zawierająca wyrok wraz z uzasadnieniem została odebrana przez dorosłego domownika – K. K., żonę skarżącego, w dniu [...] maja 2006 r. (k. 34 akt sąd. sprawy II SA/Po [...]). W dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżący złożył z kolei w Sądzie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia [...] lutego 2006 r. W jego treści wskazał, że nie był obecny na rozprawie i odczytaniu wyroku w dniu [...] lutego 2006 r., jednakże kiedy dwa dni przed rozprawą przeglądał akta sprawy, nie widział, aby w aktach była decyzja PINB z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] Nie wiadomo więc, jak wskazana decyzja znalazła się w sądzie, jednakże wiadomo dlaczego w żadnym trybie – jak w uzasadnieniu wyroku opisał sąd – nie została uchylona. Tymczasem wskazana decyzja, będąca podstawą wydania wyroku, została uchylona. Dlatego też wskazany wyrok powinien zostać uchylony (k. 60 – 61 akt sąd. sprawy II SA/Po [...]). Z treści przytoczonego wniosku wynika, że skarżący co najmniej w dniu [...] sierpnia 2014 r. posiadał wiedzę nie tylko o wydaniu wyroku i o jego treści, ale również o treści jego uzasadnienia. Nawet więc z korzyścią dla skarżącego przyjmując za początek biegu terminu datę późniejszą, tj. [...] sierpnia 2014 r., termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w oparciu o art. 271 pkt 2 P.p.s.a. upływał skarżącemu w dniu [...] listopada 2014 r. Oznacza to, że skarga o wznowienie została złożona z uchybieniem terminu. Dalej wyjaśnić należy, że o ile 3 miesięczny ustawowy termin procesowy - z art. 277 P.p.s.a., mógłby być na wniosek strony przywrócony (art. 86-88 P.p.s.a.), to naruszenie 5 letniego terminu prawa materialnego z art. 278 P.p.s.a. stanowi (bezwarunkową) negatywną przesłankę, uniemożliwiającą wznowienie postępowania. Upływ tego ostatniego terminu skutkuje prekluzją roszczenia i bezwzględną niedopuszczalnością skargi o wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazany pięcioletni termin ma charakter prekluzyjny i nie można go przywrócić. Co zaś się tyczy przekroczenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wskazanego w art. 277 P.p.s.a. wskazać należy, że na mocy art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącego – "w powołaniu na dokumentację medyczną skarżącego" i "szczególną sytuacją życiową wynikającą z dotychczas zgromadzonych w sprawie pism" – wskazał, że skarżący jest osobą nieporadną, nieobeznaną w prawie i schorowaną, a do ewentualnego uchybienia terminu nie doszło z winy czy niedbalstwa skarżącego, lecz z powodu okoliczności obiektywnych, za które nie ponosi on odpowiedzialności. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody nagłej i niespodziewanej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przywrócenie uchybionego terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W kontekście okoliczności powołanych przez pełnomocnika skarżącego wskazać więc należy, że do okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminowi do dokonania czynności co do zasady nie zalicza się długotrwałej choroby, bowiem osoba chora od długiego czasu i świadoma swojego stanu zdrowia, powinna zadbać o odpowiednią reprezentację w prowadzonym postępowaniu, tak aby uniknąć negatywnych konsekwencji ewentualnego uchybienia terminu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] września 2011 r., sygn. akt II OZ [...] – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za brakiem winy w uchybieniu terminu może przemawiać wyłącznie taka choroba, która miała nagły i obłożny charakter, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (por. postanowienie WSA [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ke [...]). Co więcej, w aktach sprawy – zarówno II SA/Po [...], jak i II SA/Po [...] oraz II SPP/Po [...] (prawo pomocy – załącznik do akt) brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o jakiejkolwiek chorobie skarżącego, a tym bardziej takiej, która przez prawie pięć lat – w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] lutego 2019 r. – uniemożliwiała skarżącemu osobiste złożenie skargi o wznowienie postępowania, lub umocowanie do tej czynności innej osoby. Ponadto, przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ [...], postanowienie NSA z [...] lutego 2014 r., sygn. akt I OZ [...]). Wobec tego należało odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Powołane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu skargi o wznowienie postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. /-/ E. Podrazik