I SA/Gd 637/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego po rozpatrzeniu zarzutów K. J. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia [...] r. wyraził pogląd o niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku, zarzutu braku wymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji na podstawie powołanego wyżej tytułu wykonawczego, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów wynikających z art. 27 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.e.a. oraz uznał, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie podlega rozpatrzeniu przez wierzyciela. W uzasadnieniu wskazano, że niedopuszczalność opisanych powyżej zarzutów wynika bezpośrednio z art. 34 § 1 a u.p.e.a., ponieważ są one aktualnie przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Dyrektora Izby Skarbowej, do którego zostało skierowane odwołanie podatnika od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., (stanowi ona podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego [...]). K. J. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Uzasadniając swe stanowisko Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że w myśl art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kpa tak stanowi. Dalej organ wywiódł, że w myśl art. 34 § 1 a u,p.e.a. jeżeli zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zarzutu. Organ uznał, że ani z tego przepisu, ani z innych zapisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika uprawnienie skarżącego do złożenia zażalenia na postanowienie wierzyciela wydane w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a. W przekonaniu organu zaskarżone przez stronę rozstrzygnięcie zostało wydane w toku jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego i jest niezaskarżalne, co stanowi podstawę do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Od powyższego rozstrzygnięcia K. J. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 kpa poprzez błędne zastosowanie oraz art. 124 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 17 i 18 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie. Skarżący wyraził w uzasadnieniu pogląd, że zaskarżone przez niego postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zostało wydane w oparciu o art. 34 § 1 u.p.e.a., a nie, jak przyjął Dyrektor Izby Skarbowej wedle art. 34 § 1a u.p.e.a. Skarżący dowodził, że konsekwencją przyjęcia proponowanej przez niego kwalifikacji prawnej jest dopuszczalność zażalenia w trybie art. 34 § 2 u.p.e.a. Skarżący zaakcentował, że przeciwna interpretacja prowadzi do zamknięcia mu drogi odwoławczej mimo oczywistych błędów wierzyciela i organu odwoławczego. Zdaniem skarżącego oba wydane w sprawie jego zarzutów postanowienia nie spełniają wymogów z art.124 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 17 § 1 i 18 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Mając na względzie tak zakreślone ramy kognicji Sądu oraz przedmiot niniejszej sprawy wskazać należy, że istotą niniejszego postępowania jest zbadanie, czy od rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zarzutów strony przysługiwał środek zaskarżenia. Rozstrzygnięcie tej kwestii stanowi zasadniczą przesłankę oceny poprawności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący wywodził, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego jest w istocie postanowieniem wydanym w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., tj. postanowieniem w sprawie zgłoszonych zarzutów, na które służy zażalenie w oparciu o art. 34 § 2 u.p.e.a. Zdaniem Sądu z zaprezentowanym przez skarżącego poglądem nie sposób się zgodzić. Organ podatkowy we wskazanym postanowieniu powołał w podstawie prawnej zawartej w sentencji art. 34 § 1a u.p.e.a., w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść tego przepisu, dokonał jego wykładni i uznał, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje dyspozycję tej normy prawnej. Okoliczność, że od decyzji będącej podstawą wystawienia opisanego na wstępie tytułu wykonawczego zostało wywiedzione odwołanie i sprawa jest przedmiotem odrębnego postępowania nie była sporna między stronami. Nie budzi także wątpliwości, że w toku postępowania podatkowego rozstrzygnięta została kwestia wstrzymania, z mocy prawa, decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. W powyższym zakresie wydane zostało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...]. Zatem, w ocenie Sądu, brak wątpliwości, że będące przedmiotem skargi rozstrzygnięcie jest, jak słusznie ocenił Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem, o którym mowa w art. 34 § 1 a u.p.e.a. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zarzutu. Należy ono, jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, do tej kategorii rozstrzygnięć, które nie rozstrzygają o istocie sprawy, nie zawierają merytorycznej oceny zgłoszonych w postępowaniu zarzutów, ich przedmiotem są wyłącznie kwestie procesowe. Powyższa konstatacja wynika wprost z konstrukcji omawianego przepisu - w art. 34 § 4 u.p.e.a. ustawodawca bowiem wyraźnie rozróżnił rozstrzygnięcie organu w sprawie zgłoszonych zarzutów zawierające ich merytoryczną ocenę od postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Gdyby ustawodawca traktował te postanowienia jako rozstrzygnięcia o tym samym charakterze, nieuzasadnione byłoby wprowadzanie w przywołanym przepisie wyraźnego ich rozróżnienia. Precyzyjne wyodrębnienie powyższych rozstrzygnięć przez ustawodawcę jest wyrazem woli ustanowienia instytucji o różnym charakterze procesowym. Powyższa konstatacja jest o tyle istotna, że przesądza o możliwości ich zaskarżenia. System środków zaskarżenia został przez ustawodawcę tak skonstruowany, że zaskarżalne są tylko takie postanowienia, których możliwość wzruszenia ustawodawca wyraźnie przewidział. Brzmienie art. 17 § 1 u.p.e.a. (o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub kpa tak stanowi. (...)) nie pozostawia w tym względzie wątpliwości. Odnosząc powyższą regułę do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skoro brak jest zastrzeżenia o przysługującym zażaleniu na postanowienie z art. 34 § 1a u.p.e.a., postanowienie to jest niezaskarżalne. Tezy o możliwości zaskarżenia tego postanowienia nie można, zdaniem Sądu, wywodzić z § 2 art. 34 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zażalenie służy na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Nie jest to bowiem, jak wywiedziono powyżej, postanowienie, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a., z którym mamy do czynienia w sprawie niniejszej, lecz postanowienie zawierające merytoryczną ocenę zarzutów. Skoro więc żaden przepis nie wprowadza możliwości zaskarżenia postanowienia o niedopuszczalności zarzutów, to Dyrektor Izby Skarbowej słusznie wywiódł, że jest to postępowania jednoinstancyjne i nie ma on kognicji do rozpatrzenia zażalenia skarżącego. Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego, który uprawnienie do złożenia zażalenia wywodzi z zasad słuszności oraz reguły kontroli instancyjnej zapadających w postępowaniu rozstrzygnięć. Wbrew poglądowi strony ustawodawca nie pozbawił bezwzględnie skarżącego możliwości ochrony prawnej. Wbrew przekonaniu skarżącego zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku niezależnie od okoliczności wskazanych przez skarżącego jako uzasadnienie zarzutu odnosi się do decyzji, która (jak skarżący sam przyznaje) jest przedmiotem rozpoznania w zwykłym toku instancji. Nawet jeśli skarżący nie będzie usatysfakcjonowany rozstrzygnięciem wydanym przez organ odwoławczy w tym trybie przysługuje mu środek w postaci złożenia skargi do sądu administracyjnego, który to sąd jest z mocy ustawy zobligowany zbadać, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Dlatego też argument skarżącego o pozbawieniu go możliwości obrony swych praw jest chybiony, bowiem równolegle toczy się postępowanie, w którym skarżący może uzyskać ochronę prawną. Na zakończenie należy podkreślić, że w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego zawarto błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia od tego postanowienia. Z błędnego pouczenia nie sposób wywodzić uprawnienia do zaskarżenia postanowienia, które może mieć swe źródło wyłącznie w normie prawnej. Artykuł 18 u.p.e.a. przewiduje, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa. Z mocy tego przepisu, poprzez odesłanie z art. 126 kpa, znajduje zastosowanie art. 112 kpa, w myśl którego błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Odnosząc powyższy przepis na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, zdaniem Sądu, że wadliwość pouczenia w niniejszej sprawie nie mogła spowodować szkody strony, skoro środek zaskarżenia w ogóle jej nie służył. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ocenił niedopuszczalność zażalenia. Zdaniem Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia w zaskarżonym postanowieniu art. 124 § 1 i § 2 kpa statuującego elementy (składniki) struktury prawnej postanowienia. Organ bowiem zawarł elementy obligatoryjne przewidziane w § 1, mianowicie oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania postanowienia, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Rozstrzygnięcie zawiera nadto niezbędne uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.