III FSK 1290/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1481/18 w sprawie ze skargi H.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 25 marca 2019 r., III SA/Wa 1481/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 17 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W skardze kasacyjnej skarżący na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił: - naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przez organy obu instancji przepisów: art. 34 § 1 i § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: u.p.e.a.), poprzez nierozpatrzenie zgłoszonych zarzutów po zajęciu stanowiska przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.; art. 31 § 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędną interpretację stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji naruszenie zasady praworządności postępowania administracyjnego; art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, naruszenie przez WSA w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, - naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 34 § 1 i § 1a u.p.e.a. polegające na stwierdzeniu, iż niemożliwe jest rozpatrzenie zarzutów skarżącego z uwagi na stanowisko wierzyciela, - naruszenie prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przez organy obu instancji przepisu art. 34 § 1 i §1a u.p.e.a., - naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie skarżonego wyroku polegające na braku oceny dwóch z trzech podnoszonych naruszeń prawa, naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarządzeniem z 27 września 2022 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia art. 34 § 1 i § 1 a u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., to jest w dacie kiedy weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Zgodnie z pierwszym z tych przepisów, w istotnym dla sprawy zakresie, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Natomiast zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nie powstał obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego nr [...], albowiem postępowanie w sprawie odpowiedzialności za zobowiązania spółki zostało wszczęte przedwcześnie. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej strona odwołuje się do argumentacji istotnej w postępowaniu o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania spółki, pozostającej natomiast bez znaczenia w niniejszej sprawie egzekucyjnej. W tej bowiem jak zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji zarzuty na temat bezskuteczności egzekucji i zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki były niedopuszczalne, z przyczyn określonych w art. 34 § 1a u.p.e.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że celem art. 34 § 1a u.p.e.a nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Przepis ten pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12). Powyższa sytuacja zachodziła w rozpatrywanej sprawie, skoro zarzuty wniesione przez stronę skarżącą – na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - były już przedmiotem kontroli organów podatkowych, a w dalszej kolejności sądu administracyjnego. W ten sposób realizowany jest cel ustawodawcy wyeliminowania sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego postępowania, wskazanego w art. 34 § 1a. Innymi słowy uregulowanie zawarte w art. 34 § 1a u.p.e.a. ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 19 lipca 2019 r., II FSK 2451/17). Niezasadność głównej podstawy kasacyjnej, czyni niezasadnymi pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, z tym zarzutem bezpośrednio powiązane, a dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego i przepisów blankietowych, stanowiących podstawę orzekania sądu administracyjnego. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia del. WSA Mirella Łent