II FZ 626/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia18 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 758/17 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 758/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił L. R. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Przedstawiając stan prawny WSA wskazał, że w skardze na powyższą decyzję pełnomocnik podatnika zamieścił wniosek o wstrzymanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że wykonanie tej decyzji może przynieść nieodwracalne negatywne skutki dla wnioskodawcy ze względu na jego złą sytuację finansową. W przypadku nieuwzględnienia wniosku przez organ, wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez WSA w Poznaniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia 08 czerwca 2017 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 21 czerwca 2017 r. oznaczonym jako zażalenie na wskazane powyżej postanowienie organu wniesiono o zmianę wskazanego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono m.in., że wykonanie wskazanej decyzji zagraża egzystencji skarżącego oraz jego rodziny. Sąd uzasadniając postanowienie o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji, wskazał, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "p.p.s.a.") nie przewiduje możliwości wnoszenia do sądu zażalenia na wydane przez organ rozstrzygnięcie w zakresie ochrony tymczasowej. Tym nie mniej uzasadnienie wniesionego pisma z dnia 21 czerwca 2017 r. zostało uwzględnione jako argumentacja mającą na celu uzasadnienie skierowanego do Sądu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpatrując wniosek Sąd wskazał, że do skargi nie dołączono żadnych dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji majątkowej oraz finansowej skarżącego i jego rodziny. Braki w powyższym zakresie nie pozwalają na ustalenie wartości środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżący, co implikuje również brak możliwości dokonania oceny czy wykonanie objętej skargą decyzji skutkować będzie uszczerbkiem zagrażającym egzystencji rodziny skarżącego, co świadczyłoby o występowaniu w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na powyższe postanowienie skarżący, działający przez pełnomocnika złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniesiono, że formułując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wskazano na złą sytuację finansową skarżącego. Zdaniem pełnomocnika w przypadku, gdyby Sąd miał wątpliwości co do wiarygodności tego oświadczenia, powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku np. poprzez przedłożenie dokumentów. Wskazano również, że należność do zapłaty określona zaskarżoną decyzją wynosi kilka milionów złotych, co samo w sobie świadczy o tym, że w przypadku natychmiastowej wykonalności decyzji, egzystencja skarżącego i jego rodziny byłaby bez wątpienia zagrożona. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego stwierdził, że Sąd wskazując na obowiązek przedstawienia stosownej dokumentacji, nie zauważył, że skarżący nie pełni już żadnej funkcji w spółce, a więc nie ma dostępu do dokumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, że brak wskazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest brakiem usuwalnym. Jak już wspomniano, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny co do zasadności udzielenia ochrony tymczasowej. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Co prawda od zasady tej dopuszczalne są wyjątki, usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami, jednakże w niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miały one miejsca (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. J. P. Tarno, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2010, str. 207). Wskazać bowiem należy, że wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia skarżący działał za pomocą profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym należało od niego wymagać wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy niż od osób niezajmujących się zawodowo prawem. Pełnomocnik powinien wiedzieć, jakie są skutki nieprzedłożenia stosownej dokumentacji. Wiedza ta z pewnością była i jest znana pełnomocnikowi strony skarżącej. W konsekwencji nieprzedstawienie przez stronę swojej pełnej sytuacji majątkowej uniemożliwia ocenę wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową strony. Wstrzymanie, wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Podkreślić należy, iż wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dla wstrzymania wykonania aktu nie jest wystarczające powoływanie się na wysoką kwotę zobowiązania podatkowego, jak chce tego skarżący. Niezrozumiałym jest argumentowanie braku przedłożenia dokumentacji uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji faktem, że skarżący od grudnia 2013 r. nie pełni w spółce, za zaległości której został pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności żadnej funkcji. Niniejsze postępowanie wpadkowe w sprawie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dotyczy skarżącego, a nie spółki. To dokumentacja wskazująca na sytuację majątkową skarżącego, a nie spółki, jest relewantna dla tego postępowania. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.