II GSK 1119/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt III SAB/Kr 64/11 w sprawie ze skargi M. Spółki z o.o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Spółki z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt III SAB/Kr 64/11, oddalił skargę M. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sprawie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W uzasadnieniu wyroku Sąd ustalił, że w dniu [...] marca 2010 r. strona skarżąca złożyła skargę na bezczynność organów – Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz Dyrektora Izby Celnej w K., zarzucając nie załatwienie w ustawowym terminie wniosków o zmianę decyzji zezwalającej na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Skargi zostały rozpatrzone odrębnie. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Wyjaśnił, że pismem z dnia 22 października 2009 r. poinformował skarżącą o przejęciu z dniem 31 października 2009 r. dotychczasowych kompetencji w zakresie gier i zakładów wzajemnych przez Dyrektora Izby Celnej. Z tej racji w dniu [...] listopada 2009 r. akta spraw wskazanych przez skarżącą w skardze, zostały przekazane do Izby Celnej w K. wraz z protokołem zdawczo – odbiorczym nr 1. Od tego dnia Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie dysponował żadnymi dokumentami dotyczącymi ww. spraw i nie był właściwy do rozpatrywania spraw dotyczących automatów o niskich wygranych. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r. sygn. akt III SAB/Kr 115/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., odwołując się do brzmienia art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) umorzył postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółki, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt II GSK 1223/11 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z braku możliwości uwzględnienia skargi na bezczynność organu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można wywodzić, że Sąd nie mógł jej rozpoznać, a postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Jednocześnie zgodził się z poglądem sądu I instancji, że Dyrektor Izby Skarbowej od dnia 31 października 2009 r., a zatem w dacie złożenia skargi na bezczynność, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, nie jest już organem właściwym do rozpatrywania spraw dotyczących automatów o niskich wygranych i nie można zobowiązać go do wydania decyzji, która nie należy do jego kompetencji. Mając na względzie powyższe, po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zaskarżonym wyrokiem z 29 grudnia 2011 r. oddalił skargę jako bezzasadną. M. Spółka z o.o. skargą kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę oparto na podstawie z art. 174 § 2 p.p.s.a., czyli naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie: art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do stwierdzenia bezczynności organu bez zobowiązywania go do wykonania czynności w określonym terminie; art. 151 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Zdaniem Spółki zmiana organu rozpatrującego skargę na bezczynność nie oznacza w żadnym wypadku automatycznego przerwania biegu jednego terminu do jej rozpoznania i rozpoczęcia biegu nowego z racji zmiany właściwości organu, ponieważ przekazanie to wywiera skutki wyłącznie po stronie organów i nie może pogarszać sytuacji obywatela. W ocenie Spółki błędne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., iż nie jest władny stwierdzić bezczynność organu, pomimo oczywistego przekroczenia terminów, jeśli sprawa została w międzyczasie przekazana innemu organowi i jej załatwienie nie należy już do jego kompetencji. W konsekwencji za błędne uznała również stanowisko Sądu, że nie jest władny stwierdzić bezczynności organu, jeśli nie może równocześnie zobowiązać organu do wydania decyzji w oznaczonym terminie. Na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny 15 spraw od sygnatury akt II GSK 1114/12 do II GSK 1128/12 połączył do wspólnego rozpoznania, jako pozostające ze sobą w związku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie jednak z art. 190 p.p.s.a sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie takową NSA wyraził w postanowieniu z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt II GSK 1223/11. W skardze kasacyjnej opartej na podstawie wyłącznie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. prezentując wykładnię celowościową i systemową wskazanych przepisów, zgodnie z którą wojewódzki sąd administracyjny jest władny stwierdzić bezczynność organu również wtedy, kiedy doszło do zmiany organu rozpatrującego wniosek. Swoje stanowisko kasator uzasadnił poglądem dotyczącym stosowania art. 149 p.p.s.a. przedstawionym w wyroku NSA z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08 oraz z 11 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 331/08. Tym samym nie zgodził się z wykładnią prawa dokonaną w zaskarżonym wyroku. Należy wskazać, że jako podstawę zaskarżonego wyroku z 29 grudnia 2011 r., sygn. akt III SAB/Kr 64/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. przyjął ustalenia stanu faktycznego, według których [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. przekazał akta sprawy administracyjnej, prowadzonej w wniosku M. sp. z o.o., organowi właściwemu – Dyrektorowi Izby Celnej w K., ponieważ z dniem 31 października 2009 r. organy celne przejęły wykonywanie zadań wynikających z ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a następnie o grach hazardowych, związanych w szczególności z udzielaniem koncesji oraz zezwoleń, zatwierdzania regulaminów oraz rejestracji urządzeń (art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej). Jak wskazano wyżej w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już w wydanym postanowieniu z 7 września 2011 r. i dokonana w nim wykładnia art. 149 p.p.s.a. jest wiążąca. Mając na względzie jednoznaczną treść powyższego artykułu, NSA uznał że skoro w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej nie jest już organem właściwym, to nie było możliwe zobowiązanie tego organu do wydania wnioskowanej decyzji i tym samym sąd I instancji nie mógł uwzględnić skargi. Jednakże z faktu, że sąd orzekający, nie mógł w okolicznościach niniejszej sprawy, przymusić organu do wydania decyzji, nie można wywodzić, że Sąd ten nie mógł rozpoznać wniesionej prawidłowo skargi na bezczynność tegoż organu. Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że zgodnie z art. 190 zdanie drugie p.p.s.a, nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Badanie zgodności podstawy kasacyjnej z treścią wykładni, zawartej w orzeczeniu sadu odwoławczego stanowi element merytorycznego rozpoznania sprawy, zatem jeśli wynik tego badania będzie negatywny skarga podlega oddaleniu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie odmówił słuszności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, gdyż zostały one sformułowane z naruszeniem art. 190 zdanie drugie p.p.s.a. i sprowadzają się w istocie do polemiki z przedstawioną wcześniej przez NSA wykładnią art. 149 p.p.s.a. Związanie wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 7 września 2011 r. oznacza, że sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, która mu została przekazana, nie może stosować postanowień z art.134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., a w skardze kasacyjnej nie powinny być sformułowane zarzuty sformułowane w oparciu o odmienną wykładnię prawa niż dokonał NSA w orzeczeniu uchylającym rozstrzygnięcie sądu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania (zobacz wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1249/11 oraz Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, Wydawnictwo C.H. BECK, 2011, str. 624). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarga kasacyjna opiera się na podstawach sprzecznych z wiążącą w sprawie wykładnią prawa (art. 149 p.p.s.a.). Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., przy ponownym rozpoznaniu sprawy, działał na podstawie i w granicach prawa, w szczególności z poszanowaniem art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., nie mógł dokonać wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów w sposób odmienny niż to wynikało ze wskazanego postanowienia NSA, a oczekiwany przez skarżącą. Zatem podstawa skargi kasacyjnej nie jest usprawiedliwiona i podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 190 zdanie drugie p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjnych zasądził na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej koszty postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.