I NSK 103/18
Верховний суд2019-11-15
Номер справи
I NSK 103/18
Суд
Sąd Najwyższy
Дата рішення
2019-11-15
Тип
Wyrok
Текст рішення
Sygn. akt I NSK 103/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 listopada 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ewa Stefańska (przewodniczący)
SSN Leszek Bosek (sprawozdawca)
SSN Jacek Widło
Protokolant Joanna Karolak
w sprawie z powództwa "K." sp. z o.o. w W.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 27 listopada 2019 r.,
skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII AGa (…),
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 540 zł (pięćset
czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Decyzją z 15 września 2015 r., o nr (…), wydaną na podstawie art. 56 ust. 1
pkt 12, art. 56 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 56 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 10 kwietnia
1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. 2012, poz. 1059 ze zm., dalej: P.e.), w
2
związku z art. 104 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w
sprawie wymierzenia przedsiębiorstwu działającemu pod firmą: „K.” Sp. z o.o. z
siedzibą w W., kary pieniężnej w związku z naruszeniem warunku 2.2.1. koncesji
na obrót paliwami ciekłymi udzielonej decyzją z dnia 14 lutego 2007 r. nr (…),
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (pozwany):
1. orzekł, że wyżej wymienione przedsiębiorstwo naruszyło warunek 2.2.1.
koncesji na obrót paliwami ciekłymi w ten sposób, że wprowadziło do obrotu olej
napędowy o jakości niezgodnej z wymogami rozporządzenia Ministra Gospodarki z
9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych paliw ciekłych (Dz.U. 2013,
poz. 1058 ze zm., dalej „rozporządzenie MG z 9 grudnia 2008 r.”);
2. za działania opisane w pkt 1 wymierzył przedsiębiorstwu karę pieniężną w
wysokości 364.800 zł, co stanowi 0,43% przychodu z działalności koncesjonowanej
osiągniętego przez nie w 2014 r.
Od tej decyzji „K.” Sp. z o.o. z siedzibą w W. (powód) wniósł odwołanie.
Wyrokiem z 15 listopada 2016 r., XVII AmE (…) Sąd Okręgowy w W.-Sąd Ochrony
Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie i zasądził od powoda na rzecz
pozwanego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd I instancji ustalił, że decyzją z 14 lutego 2007 r. nr (…) Prezes URE
udzielił „K.” Sp. z o.o. koncesji na obrót paliwami ciekłymi na okres od 15 lutego
2007 r. do 15 lutego 2017 r. Zgodnie z warunkiem 2.2.1. koncesji,
„koncesjonariuszowi nie wolno czynić przedmiotem obrotu paliw ciekłych, których
parametry jakościowe są niezgodne z parametrami wynikającymi z zawartych
umów i z norm określonych prawem. W szczególności jest on zobowiązany
posiadać ważny dokument określający parametry fizyko-chemiczne paliwa
będącego przedmiotem obrotu i wydać na jego podstawie, na żądanie odbiorcy,
oświadczenie, we własnym imieniu, o zgodności parametrów jakości dostarczonego
paliwa z parametrami wynikającymi z norm określonych prawem lub z zawartej z
tym odbiorcą umowy.”.
W dniach od 28 lutego do 11 lipca 2014 r. Urząd Celny I w Ł., Oddział Celny
w S. przeprowadził u koncesjonariusza kontrolę, w trakcie której pobrano do analizy
próby oleju napędowego z czterech środków transportu oraz ze zbiorników
podziemnych. Wyniki badań paliwa pobranego z jednego ze zbiorników
3
podziemnych wykazały przekroczenie normy zawartości siarki o 3.227,4%. W
badaniu próbki podstawowej ustalono zawartość siarki na 376 mg/kg, natomiast
wykonane na wniosek przedsiębiorcy badanie próbki kontrolnej wykazało
zawartość siarki rzędu 378 mg/kg. Między innymi za powyższe naruszenie norm
jakościowych przewidzianych dla oleju napędowego, decyzją z 16 października
2014 r. Prezes URE nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 194.239
zł.
28 sierpnia 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego I w Ł., Oddziału
Celnego w S., przeprowadzili kontrolę w miejscu prowadzenia przez „K.” Sp. z o.o.
z siedzibą w W. działalności koncesjonowanej, tj. w W. przy ul. F. Pobrane próbki
paliw zostały przekazane do Izby Celnej w B. - Wydział Laboratorium Celne
Terminal Samochodowy w K. Sprawozdanie z badań laboratoryjnych, dotyczących
próbki oleju napędowego, wykazało, że nie spełnia ona wymagań jakościowych
zawartych w rozporządzeniu MG z 9 grudnia 2008 r., ze względu na zawyżoną
zawartość siarki, która wyniosła 48,2 mg/kg (przy maksymalnej dopuszczalnej
wartości 10 mg/kg). Przekroczenie normy nastąpiło zatem o 326,5%. Badania
pozostałych próbek paliw, pobranych z dwóch zespolonych zbiorników
podziemnych oraz środków transportu znajdujących w dniu kontroli się na terenie
firmy wykazały, że paliwa spełniają wymagania jakościowe zawarte we
wspomnianym rozporządzeniu. O wynikach przeprowadzonych badań
laboratoryjnych powiadomiono przedsiębiorcę protokołem z kontroli z 21 listopada
2014 r., który został podpisany przez wiceprezesa zarządu Spółki „K.” – P. S.
Na skutek zawiadomienia przez Urząd Celny I w Ł. Prezes URE wszczął
postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia przedsiębiorcy kary
pieniężnej w związku z naruszeniem warunku 2.2.1. koncesji na obrót paliwami
ciekłymi, które zakończone zostało decyzją z 15 września 2015 r. nakładającą karę
364.800 zł, stanowiącą 0,43% przychodu z działalności koncesjonowanej w roku
2014, tj. 84.844.823,58 zł.
W ocenie Sądu I instancji odwołanie było bezzasadne. Powód nie
kwestionował ustaleń poczynionych przez Urząd Celny oraz Prezesa URE
odnośnie do wyników kontroli, przeprowadzonej u przedsiębiorcy dniach 28 sierpnia
- 21 listopada 2014 r., w tym okoliczności, iż poddany badaniu olej napędowy
4
zawarty w jednym ze zbiorników podziemnych wykazywał zawyżoną zawartość
siarki. Kwestią sporną między stronami było natomiast to, czy spółka „K.”
rzeczywiście wprowadziła do obrotu olej napędowy o jakości niezgodnej z
wymogami rozporządzenia MG z 9 grudnia 2008 r., naruszając tym samym
warunek udzielonej jej koncesji na obrót paliwami ciekłymi.
W art. 3 pkt 6 P.e. zdefiniowano pojęcie „obrotu” wskazując, że obejmuje on
działalność gospodarczą polegającą na handlu hurtowym albo detalicznym
paliwami lub energią. W orzecznictwie wyrażono przy tym pogląd, że pojęcia
„czynienia paliwa przedmiotem obrotu” lub tożsamego z nim - „wprowadzania
paliwa do obrotu” nie należy utożsamiać tylko i wyłącznie z rzeczywistą sprzedażą,
dokonaniem transakcji handlowej. Przyjmuje się bowiem za wystarczające - dla
przyjęcia naruszenia warunku koncesji o wyżej wskazanej treści - ustalenie,
że paliwo ciekłe niespełniające wymagań jakościowych, znajdowało się w zbiorniku
eksploatowanym przez koncesjonariusza, zlokalizowanym w miejscu prowadzenia
działalności gospodarczej np. na stacji paliw. Już sama potencjalna możliwość
nabycia niespełniającego wymogów jakościowych paliwa oferowanego do
sprzedaży przez przedsiębiorcę daje podstawę do przyjęcia, że doszło
do naruszenia warunków koncesji. W tym zakresie wskazuje się zatem, że Prezes
URE nie ma obowiązku badać, czy i jaka ilość paliwa została przez przedsiębiorcę
faktycznie wprowadzona do obrotu, tj. organ nie musi wykazywać faktu sprzedaży
zakwestionowanego paliwa jakiemukolwiek nabywcy, jak również przeprowadzać
badania ilości i jakości paliwa wprowadzonego do obrotu.
Zdaniem Sądu I instancji za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy należało
uznać twierdzenia powoda, iż zbiornik, w którym znajdowało się paliwo o
zakwestionowanej jakości, po kontroli 28 sierpnia 2014 r. nie był użytkowany przez
koncesjonariusza aż do listopada 2014 r., kiedy dokonano jego ponownego
płukania. Powód stwierdził przy tym, że zarówno przepisy ustawy, jak i warunki
udzielonej koncesji, nie zabraniają w żadnym razie posiadania lub przechowywania
oleju niespełniającego stosowanych norm jakościowych. Zebrany materiał
dowodowy wskazuje natomiast na to, że w dniu pobrania próbek zbiornik
podziemny był eksploatowany. W protokołach z czynności kontrolnych i pobrania
próbek nie zawarto adnotacji, że zbiornik jest wyłączony z użytkowania. Należy
5
przy tym zauważyć, że kontrola odbyła się w obecności osoby uprawionej do
reprezentowania spółki, tj. P. S. - ówczesnego wiceprezesa zarządu spółki „K.”,
który podpisał bez jakichkolwiek zastrzeżeń oba protokoły. W piśmie datowanym na
dzień 10 lutego 2015 r. przedsiębiorca poinformował Prezesa URE, że „w dniach
26/27.08.2014 r. dokonywaliśmy płukania zbiornika, a wypompowane po płukaniu
paliwo znajdowało się na autocysternach i stanowiło przedmiot kontroli UC (...)
Próby miały zostać pobrane następnego dnia z autocystern, na które po procesie
płukania zostało wlane paliwo, wprowadzone później do obrotu. (...) Badania paliwa
w autocysternach wg protokołu kontroli i wyników laboratoryjnych nie budzą
wątpliwości co do jakości, a przedmiotem badań było właśnie paliwo
wypompowane po procesie płukania, a więc to które stanowi przedmiot zapytania
pkt 5 wezwania i wprowadzone przez nas do obrotu.” [podkreślenie Sądu I
instancji]. Natomiast w piśmie z 11 marca 2015 r. powód stwierdził, że nie jest w
stanie „określić dokładnie, do którego odbiorcy trafiło paliwo, którym dokonaliśmy
płukania ze względu na znaczną ilość odbiorców jak również to, iż w większości
przypadków paliwo, które znajduje się na autocysternach nie zostaje sprzedane w
tym samym dniu i zostaje zmieszane z dostawami z dnia następnych.”
[podkreślenie Sądu I instancji]. Z wyjaśnień koncesjonariusza wynika
jednoznacznie, że po płukaniu zbiornika paliwo było zlewane do autocystern i
stanowiło przedmiot obrotu. Z wyjaśnień koncesjonariusza wynika jednoznacznie,
że po płukaniu zbiornika paliwo było zlewane do autocystern i stanowiło przedmiot
obrotu. Przedsiębiorca miał świadomość, że paliwo to może nie spełniać
powyższych wymogów, z uwagi na negatywne wyniki badań przeprowadzonych w
ramach kontroli z dnia 28 lutego - 11 lipca 2014 r. Pomimo to, koncesjonariusz nie
zutylizował danej partii paliwa, a także zwlekał z jego płukaniem. Sąd I instancji
podkreślił, że od koncesjonariusza wymaga się, aby przy wykonywaniu działalności
regulowanej dokładał staranności, jaka winna cechować profesjonalnego
uczestnika rynku. Dokonywanie przez koncesjonariusza zakupu paliwa tylko u
stałych dostawców i opieranie się wyłącznie na przedstawionych przez nich
świadectwach jakości bez przeprowadzenia odpowiednich badań jakości
dostarczanego paliwa lub bez podjęcia innych działań, mogących ustalić parametry
wprowadzonego do obrotu paliwa, skutkuje przejęciem na siebie odpowiedzialności
6
za jakość tego paliwa.
Zdaniem SOKiK obiektywny i bezsporny stan faktyczny potwierdza
wprowadzenie przez powoda do obrotu oleju napędowego o zawyżonej zawartości
siarki. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia, czy za powstanie wskazanych
nieprawidłowości odpowiadają dostawcy paliwa, czy sam powód, jak też to,
jakie działania były podejmowane przez powoda celu zapewnienia należytej jakości
paliwa, albowiem odpowiedzialność określona w art. 56 ust. 1 pkt 12 P.e. ma
charakter obiektywny. Szkodliwość czynu była znaczna, zważywszy, że parametr
zawartości siarki został przekroczony o 326,5%. Zbyt wysoka zawartość siarki w
paliwie niekorzystne wpływa na środowisko poprzez emisję do niego toksycznych
składników, powoduje również podwyższoną korozyjność spalin w stosunku do
układu wydechowego samochodu oraz bardzo niekorzystne oddziaływania na
katalityczne układy oczyszczania spalin. Przedmiotowe naruszenie godzi również w
obowiązki koncesyjne powoda, pewność obrotu paliwami oraz prawa
konsumentów, którzy nie dysponują możliwością sprawdzenia jakości oferowanego
im paliwa. Kara w wysokości 364.800 zł, orzeczona w dolnej granicy ustawowego
zagrożenia, jest adekwatna do stopnia zawinienia i szkodliwości czynu, postawy
przedsiębiorcy oraz jego sytuacji majątkowej, jak również spełni przypisywaną jej
funkcję prewencyjną i represyjną.
Od wyroku SOKiK powód wniósł apelację. Wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., VII
AGa (…) Sąd Apelacyjny w (…) zmienił częściowo zaskarżony wyrok w ten sposób,
że karę nałożoną na powoda przez Prezesa URE obniżył do kwoty 182.400 zł.
W ocenie Sądu Apelacyjnego kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia było
ustalenie, co stało się z paliwem niespełniającym wymogów jakościowych,
pochodzącym ze zbiornika poddanemu kontroli 28 sierpnia 2014 r. Procedura
płukania zastosowana przez powoda polegała na wpompowywaniu do zbiornika
paliwa o jakości spełniającej normy, a następnie wypompowywaniu do autocystern
paliwa zmieszanego. Celem było stopniowe zmniejszenie stężenia siarki.
Paliwo ponownie wpompowane do autocystern nie podlegało utylizacji, zostało więc
zużyte. Powód w toku procesu twierdził, że nie sprzedał go odbiorcom, lecz
przechowywał, na innym etapie postępowania podniósł, że zużył je do własnych
celów. Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego, w pismach
7
zacytowanych powyżej, powód wspominał o wprowadzaniu zanieczyszczonego
paliwa do obrotu. SOKiK prawidłowo stwierdził, że udowodniony został fakt
wprowadzenia przez przedsiębiorcę przedmiotowego paliwa do obrotu, a w
konsekwencji fakt naruszenia przez przedsiębiorcę warunku 2.2.1. koncesji na
obrót paliwami ciekłymi.
Zdaniem Sądu II instancji, SOKIK nie naruszył również art. 3 pkt 6 P.e.,
albowiem pojęcia „czynienia paliwa przedmiotem obrotu” lub tożsamego z nim -
„wprowadzania paliwa do obrotu” nie należy utożsamiać tylko i wyłącznie z
rzeczywistą sprzedażą czy dokonaniem transakcji handlowej. Przyjmuje się bowiem
za wystarczające dla przyjęcia naruszenia warunku koncesji ustalenie, że paliwo
ciekłe niespełniające wymagań jakościowych, znajdowało się w zbiorniku
eksploatowanym przez koncesjonariusza, zlokalizowanym w miejscu prowadzenia
działalności gospodarczej np. na stacji paliw. Już sama potencjalna możliwość
nabycia, niespełniającego wymogów jakościowych, paliwa oferowanego do
sprzedaży przez przedsiębiorcę, daje podstawę do przyjęcia, że doszło
do naruszenia warunków koncesji. Z tych względów Prezes URE nie ma obowiązku
badać, czy i jaka ilość paliwa została przez przedsiębiorcę faktycznie wprowadzona
do obrotu, tj. organ nie musi wykazywać faktu sprzedaży zakwestionowanego
paliwa jakiemukolwiek nabywcy, jak również przeprowadzać badania ilości i jakości
paliwa wprowadzonego do obrotu. W niniejszym przypadku Prezes URE udowodnił
fakt wprowadzenia przez powoda paliwa o kwestionowanej jakości do obrotu.
Powód nie przedstawił dowodów na okoliczność jego utylizacji, jak również, że
przed wprowadzeniem do obrotu dokonano jego badania, które mogłoby świadczyć
o właściwej jakości paliwa.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wysokość nałożonej kary pieniężnej jest
jednak nadmiernie wygórowana i nie spełnia warunku proporcjonalności. Ani
Prezes URE, ani SOKiK, nie uwzględnili dotychczasowego zachowania sprawcy
oraz okoliczności naruszenia. Przedmiotowy zbiornik był już przedmiotem kontroli
Urzędu Celnego I w Ł., Oddział Celny w S. w okresie od 28 lutego do 11 lipca 2014
r. W zbiorniku stwierdzono przekroczenie normy siarki o 3.227% i z tego powodu
Prezes URE nałożył na powoda karę pieniężną w wysokości 194.239 zł. Po tym
zdarzeniu powód podjął czynności mające na celu usunięcie przedmiotowego
8
paliwa ze zbiornika - usiłował je wypompować, co napotykało trudności techniczne.
Kontrola z dnia 28 sierpnia 2014 r. dotyczyła tego samego zbiornika, zawierającego
pozostałość 3.000 litrów kwestionowanego wcześniej paliwa. Jednocześnie
kontrole w środkach transportu i w drugim zbiorniku nie wykazały obecności paliwa
złej jakości. W tej sytuacji za karę adekwatną do popełnionego czynu należało
uznać karę w wysokości 182.400 zł, uznając, że spełni ona funkcję prewencyjną,
represyjną i edukacyjną.
Od tego wyroku powód wniósł skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty
naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 pkt 12 P.e., art. 3 pkt 6 P.e.
Powołując się na powyższe zarzuty, powód wniósł o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) od ponownego
rozpoznania i zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pozwany wniósł o oddalenie skargi
kasacyjnej i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Postanowieniem z 16 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną
do rozpoznania na rozprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 39813 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę
kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach
zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Sąd
Najwyższy jest przy tym związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia. W niniejszej sprawie nie ma więc wątpliwości, że Sąd
Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi zgodnie przez sądy
powszechne.
Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest to, czy warunek koncesji w części
obejmującej wyrażenie „nieczynienia przedmiotem obrotu” [paliwa] obejmuje
również obowiązek utylizacji zanieczyszczonego paliwa oraz czy Prezes URE może
nałożyć karę na przedsiębiorcę, jeśli udowodni mu przetrzymywanie w nieznanych
9
celach zanieczyszczonego paliwa, które może być zbywane innym podmiotom, bez
konieczności udowadniania, że przedsiębiorca sprzedał je konkretnym podmiotom.
Z cytowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego
wyjaśnień powoda dla URE wyraźnie wynika, że po płukaniu zbiornika, z którego
pobrano próbki, paliwo było zlewane do autocystern i wprowadzane do obrotu. Co
więcej, zbiornik był połączony z dystrybutorem. W protokołach z czynności
kontrolnych nie zgłoszono zastrzeżeń wskazujących na wyłączenie zbiornika
z użytkowania. Twierdzenie powoda, że w tej sytuacji zanieczyszczone paliwo było
tylko magazynowane, nie jest wiarygodne. Przechowywanie bezużytecznego
paliwa, które nie spełnia wymagań jakościowych, jest gospodarczo nieracjonalne.
Sąd Najwyższy podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że dla oceny, czy
powód wprowadził zanieczyszczone paliwa do obrotu nie jest niezbędne
wykazanie, że powód w istocie część tych paliw zbył, wystarczające jest,
aby paliwa te były oferowane klientom (wyroki SA w Warszawie z 6 maja 2008 r., VI
ACa 1573/07 oraz z 7 października 2016 r., VI ACa 940/15). Orzecznictwo to
pozostaje w zgodzie z przepisami prawa oraz warunkami koncesji, a w
szczególności z definicją obrotu zawartą w art. 3 pkt 6 P.e. Wskazuje on, że obrót
to „działalność gospodarczą polegająca na handlu hurtowym albo detalicznym
paliwami lub energią.”. W pojęciu tym mieści się oferowanie paliwa. Nie można
bowiem pojęcia obrotu ograniczać wyłącznie do faktycznego zawarcia umowy, a
zwłaszcza wielu umów, które są podstawą handlu. Sąd Najwyższy podziela pogląd,
iż z wymogu „nieczynienia przedmiotem obrotu” można wywieść obowiązek
przedsiębiorcy stworzenia takiego systemu dystrybucji paliw, aby prewencyjnie
wykluczyć możliwość wprowadzenia do sprzedaży paliwa jakości
nieodpowiadającej wymogom prawa (wyroki SOKiK z: 26 listopada 2009 r.,
XVII AmE 61/09; 30 listopada 2010 r., XVII AmE 186/09; 27 maja 2013 r., XVII AmE
54/11; SOKiK z 22 maja 2019 r., XVII AmE 282/18; wyrok SA w Warszawie
z 19 stycznia 2011 r., VI ACa 1031/10).
Gdyby jednak nawet podążyć za rozumowaniem skarżącego i zawężająco
interpretować pojęcie obrotu, którego to poglądu, jak wskazano, Sąd Najwyższy nie
podziela, to należałoby przyjąć, że także względny celowościowe uzasadniają
wykładnię przyjętą w orzecznictwie. Co więcej, uwzględnianie racji celowościowych
10
jest uzasadnione zwłaszcza wtedy, gdy przemawia za tym silne uzasadnienie
aksjologiczne (wyrok pełnego składu TK z 28 czerwca 2000 r., K 25/99; wyrok Sądu
Najwyższego z 31 sierpnia 2017 r., III UK 185/16; uchwała składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2006 r., I KZP 11/06; uchwały Sądu Najwyższego
z: 24 listopada 1995 r., III CZP 164/95; 20 czerwca 2000 r., I KZP 16/00; 17 maja
2000 r., I KZP 9/00; 21 marca 2007 r., I KZP 39/06; uchwała składu siedmiu
sędziów NSA z 17 listopada 2014 r., II FPS 4/14; wyrok NSA z 4 kwietnia 2019 r.,
II FSK 1420/17). Takie uzasadnienie aksjologiczne można odnaleźć przykładowo
w konstytucyjnej zasadzie sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych.
Organ regulacyjny ma prawny obowiązek zapewnienia skutecznej kontroli
jakości paliw. Nie można też zapominać o interesach konsumentów, których
pojazdy mogą zostać uszkodzone w razie zatankowania paliwa niespełniającego
wymogów jakościowych - tankując u dystrybutora posiadającego koncesję na obrót
paliwami, mają oni uzasadnione podstawy oczekiwać, że organ koncesyjny tym
samym gwarantuje jakość sprzedawanego paliwa. Należy również wziąć pod
uwagę, że długotrwałe przechowywanie przez przedsiębiorcę paliwa
niespełniającego wymogów jakościowych nie da się racjonalnie wytłumaczyć
inaczej niż przez zamiar jego sprzedaży w przyszłości, a więc jego oferowanie,
czyli uczynienie go przedmiotem obrotu. Powód w skardze kasacyjnej nie wskazał
żadnego racjonalnego powodu dla przechowywania niezdatnego do użytku paliwa
przez wiele tygodni.
Dlatego też, koncesyjny zakaz czynienia przedmiotem obrotu paliwa
niespełniającego wymagań jakościowych należy interpretować z uwzględnieniem
racji celowościowych i systemowych (konstytucyjnych), z uwzględnieniem zasady
sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych oraz zasady ochrony
zaufania kierowców do organu regulującego działalność dystrybutorów paliw.
A zatem, jeśli przedsiębiorca zaniecha działań prewencyjnych
zapobiegających wprowadzaniu do obrotu paliw zanieczyszczonych, a dodatkowo
składuje zanieczyszczone paliwo w dużych ilościach bez wyjaśnienia celu tego
składowania w zbiornikach przeznaczonych do dystrybucji paliw - czyli je oferuje
faktycznie, to narusza warunek koncesji zakazujący czynienia takich paliw
przedmiotem obrotu.
11
W tym kontekście nie jest więc zasadny zarzut naruszenia art. 56 ust. 1 pkt
12 P.e. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary na
powodową spółkę za naruszenie koncesyjnego zakazu czynienia przedmiotem
obrotu paliwa niespełniającego wymogów jakościowych. Nietrafny jest również
pokrewny zarzut naruszenia art. 3 pkt 6 P.e. poprzez jego błędną wykładnię
polegającą na uznaniu, że samo przechowywanie paliwa niespełniającego norm
w zbiorniku oznacza jego wprowadzenie do obrotu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie 398 14 k.p.c. oddalił
skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 1 w związku z art. 39821
k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych (Dz.U. 2018, poz. 265).