II SAB/Gl 309/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Majowska, , , po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w przedmiocie legalności obiektu budowlanego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia 7 czerwca 2026 r. M. H. (dalej: skarżąca) wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w sprawie dotyczącej legalności ogrodzenia działki nr [...] w B., przy ul. [...], które to ogrodzenie zdaniem skarżącej utrudnia ruch pieszy i kołowy do jej nieruchomości, położonej przy ul. [...] w B.. Z odpowiedzi na skargę i nadesłanych akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 30 marca 2025 r. skarżąca zwróciła się o kontrolę legalności w/w ogrodzenia. Przeprowadzone przez organ w dniu 17 kwietnia 2025 r. czynności kontrolne nie wykazały podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zarówno ze względu na wymiary ogrodzenia, jak również w związku z jego realizacją w latach 1993-1994. W związku z tym pismem z 22 kwietnia 2025 r., w trybie skargowym, organ udzielił skarżącej odpowiedzi na jej wniosek. Skarżąca ponownie domagała się podjęcia przez organ czynności we wskazanej sprawie, m.in. pismami z 25 lutego 2026 r. i 2 marca 2026 r. Po przeprowadzeniu kolejnych czynności w sprawie dniu 24 marca 2026 r., organ ponownie stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania i pismami z dnia 31 marca 2026 r. i 23 kwietnia 2026 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odpowiedzi udzielonej skarżącej pismem z 22 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, której wniesienie jest niedopuszczalne. Analizę sprawy rozpocząć należy od wskazania, że postępowanie, w którym skarżąca zarzuca organowi pozostawanie w bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania, objęte jest przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 524 ze zm., dalej: p.b.). Uwzględniając, że postępowanie to dotyczyć miało legalności wykonanych robót budowlanych, związanych z realizacją ogrodzenia, zastosowanie do niego znalazłyby przepisy Rozdziału 5b tej ustawy "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy". Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 53a ust. 1 p.b. postępowania uregulowane w tym rozdziale ustawy wszczyna się z urzędu. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział sytuacji wszczęcia postępowania na wniosek. Inaczej mówiąc ustawa nie przewiduje aby z żądaniem wszczęcia postępowania mogły wystąpić inne podmioty. Nie ma tu zatem zastosowania zasada skargowości. Jeżeli bowiem przepis prawa materialnego wprost ustanawia zasadę oficjalności (wszczęcie postępowania z urzędu), zainteresowana osoba nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a następnie zarzucać bezczynności organów. W postępowaniach z zakresu nadzoru budowlanego regułą jest, że środki administracyjne jako podejmowane w interesie publicznym stosowane są z urzędu. W tym miejscu zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25, zgodnie z którym w postępowaniach wszczynanych na zasadzie oficjalności (z urzędu) przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie stwarza podstawy prawnej do wydania postanowienia odmownego z tej przyczyny, że wydając takie postanowienie, organ byłby jedynym jego adresatem. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że skoro organ nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach wszczynanych wyłącznie z urzędu, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji. Na podstawie art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.