II Ca 1530/23

<div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 20 września 2024 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Ryszard Małecki</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. w Poznaniu</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">W. S.</span> </p> <p>przy udziale <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> oraz <span class="anon-block">M. H.</span> </p> <p>o ustanowienie służebności przesyłu</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestniczki postępowania <span class="anon-block">M. H.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu</p> <p>z dnia 17 maja 2023 r.</p> <p>sygn. akt I Ns 368/20</p> <p>postanawia:</p> <p> <strong> <!-- -->uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Nowym Tomyślu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p>Ryszard Małecki</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu oddalił wniosek <span class="anon-block">W. S.</span> o ustanowienie służebności przesyłu (pkt 1), obciążając wnioskodawczynię kosztami postępowania (pkt 2).</p> <p>Wnioskodawczyni oraz uczestniczka <span class="anon-block">M. H.</span> nie zgodziły się z postanowieniem i zaskarżyły je w całości apelacją.</p> <p>Skarżące zarzuciły Sądowi I instancji:</p> <p>a)  naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 192)">art. 192 k.p.c.</a> poprzez uznanie, że w toku toczącego się postępowania o ustanowenie służebności przesyłu nastąpiła utrata przez „zainteresowanego” interesu prawnego, podczas gdy <span class="anon-block">M. H.</span> będąca nabywcą nieruchomości wstąpiła do niniejszego postępowania i w piśmie z dnia 21.02.2023r. oświadczyła, że popiera dotychczasowe padania ustanowienia służebności przesyłu zgł°^{<!-- -->s}Z9^{<!-- -->ne} P^Z wnioskodawczynię <span class="anon-block">W. S.</span> we wniosku o ustanowienie służebności przesyłu z dnia 26.08.2020r., jak i podtrzymuje wszystkie dotychczasowe żądania i wnioski wnioskodawczym wyrażone w pozostałych pismach procesowych, zatem w niniejszym postępowaniu nie nastąpiła utrata przez „zainteresowanego” interesu prawnego, gdyż posiada go uczestniczka <span class="anon-block">M. H.</span>,</p> <p>b)  obrazę prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3051;art. 3051 § 2)">art. 3051 § 2 k.c.</a> przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy <span class="anon-block">M. H.</span> będąca na dzień wydania zaskarżonego postanowienia właścicielem nieruchomości położonej w Borni Kościelnej dla której Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr <span class="anon-block">kw (...)</span> wniosła żądanie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, w szczególności na wezwanie sądu z 10.02.2023r pismem z 21.02.2023r. oświadczyła, że popiera dotychczasowe żądania ustanowienia służebności przesyłu zgłoszone przez wnioskodawczynię <span class="anon-block">W. S.</span> we wniosku o ustanowienie służebności przesyłu z dnia 26.08.2020r., jak i podtrzymuje wszystkie dotychczasowe żądania i wnioski wnioskodawczym wyrażone w pozostałych pismach procesowych, zatem posiada legitymację czynną do udziału w niniejszym postępowaniu,</p> <p>c)  powyższe naruszenia doprowadziły do nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy tj. do nierozpoznania merytorycznego kwestii ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem.</p> <p>Mając na uwadze powyższe na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie, gdyby Sąd nie uwzględnił tego stanowiska wniosły o ustanowienie na rzecz uczestnika <span class="anon-block"> (...) Sp. z o. o.</span> służebności przesyłu obciążającej prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">B.</span>, obejmującej <span class="anon-block">działki (...)</span> dla której Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu <span class="anon-block">(...)</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span> polegającej na:</p> <p>a)  prowadzeniu przez nieruchomość <span class="anon-block">działkę (...)</span> odcinków linii elektroenergetycznej niskiego i średniego napięcia, w tym posadowieniu słupów i przesyle nimi energii elektrycznej, dostępie uczestnika postępowania do urządzeń przesyłowych, o których mowa w pkt a) w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia usterek i awarii, a także eksploatacji, konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odbudowy,</p> <p>b)  prawie przejazdu i przejścia przez nieruchomość, wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń,</p> <p>c)  ograniczeniu uprawnień wnioskodawczym w pasie eksploatacyjnym dla linii niskiego napięcia o szerokości 3 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, a dla linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia o szerokości 5 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, poprzez zakazanie wznoszenia w tym obszarze budynków i budowli, prowadzenia prac ziemnych,, istotnej zmiany ukształtowania oraz przeznaczenia terenu, jak też dokonywania nasadzeń - z zachowaniem obecnie istniejących budynków, budowli i nasadzeń, a to na czas nieokreślony, za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie po 9 000 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych 00/100).</p> <p>d)  dostępie uczestnika postępowania do urządzeń przesyłowych, o których mowa w pkt a) w celu przeprowadzenia inspekcji ich stanu, usunięcia usterek i awarii, a także eksploatacji, konserwacji i remontów, w tym wymiany zniszczonych i zużytych elementów urządzeń, jak również ich odbudowy,</p> <p>e)  prawie przejazdu i przejścia przez nieruchomość, wraz z niezbędnym sprzętem, celem dostępu do urządzeń,</p> <p>f)  ograniczeniu uprawnień wnioskodawczym w pasie eksploatacyjnym dla linii niskiego napięcia o szerokości 3 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, a dla linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia o szerokości 5 m licząc od skrajnych przewodów sieci energetycznej po obu stronach linii, poprzez zakazanie wznoszenia w tym obszarze budynków i budowli, prowadzenia prac ziemnych,, istotnej zmiany ukształtowania oraz przeznaczenia terenu, jak też dokonywania nasadzeń - z zachowaniem obecnie istniejących budynków, budowli i nasadzeń, a to na czas nieokreślony, za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie po 9 000 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych 00/100).</p> <p>Uczestnik<span class="anon-block">(...)</span> Spółka z o.o. wniósł o oddalenie apelacji i obciążenie wnioskodawczyni kosztami postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja wnioskodawczyni i uczestniczki <span class="anon-block">M. H.</span> zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 192;art. 192 pkt. 3)">art. 192 pkt 3 kpc</a>. nie ma zastosowania w postępowaniu nieprocesowym o ustanowienie służebności. Służebność ustanawiana jest na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej i wywiera skutek wobec każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej – orzeczenie wywiera skutek ex nunc wobec obecnego i każdego kolejnego właściciela nieruchomości. Orzeczenie w tym przedmiocie musi więc zapaść z udziałem aktualnych na dzień orzekania właścicieli obu nieruchomości (władnącej i obciążonej). (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2002 r., III CKN 411/00).</p> <p>Właściciel, który wystąpił z wnioskiem o ustanowienie służebności, z chwilą zbycia nieruchomości traci legitymację do żądania ustanowienia służebności, niedopuszczalne byłoby bowiem ustanowienie służebności ze skutkiem dla każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, w tym nabywcy w toku postępowania, bez jego udziału w sprawie i popierania wniosku złożonego przez zbywcę (teoretycznie nabywca może nie podzielać woli zbywcy ustanowienia służebności). Nabywca nieruchomości może jednak zgłosić swój udział w sprawie i popierać wniosek zbywcy, ma bowiem aktualną legitymację do występowania o ustanowienie służebności.</p> <p>Nabywczyni nieruchomości <span class="anon-block">M. H.</span> zgłosiła swój udział w sprawie i przez sam fakt zgłoszenia udziału w sprawie stała się uczestnikiem postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 1)">art. 510 § 1 kpc</a>.), chyba że Sąd odmówiłby jej udziału sprawie. Sąd I instancji nie tylko nie odmówił nabywczyni udziału w sprawie, ale sam wezwał ją do udziału w sprawie.</p> <p>Ignorując udział w sprawie aktualnego właściciela nieruchomości (nabywcy nieruchomości) i jego stanowisko popierające wniosek, Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że utrata legitymacji przez zbywcę, czyni wniosek niezasadnym.</p> <p>U podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku o ustanowienie służebności legło wyłącznie owo błędne założenie, że zbycie nieruchomości objętej wnioskiem w toku sprawy, czyni wniosek bezzasadnym z uwagi na utratę legitymacji po stronie wnioskodawcy (dotychczasowego właściciela nieruchomości).</p> <p>Uznać zatem należało, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie żądania ustanowienia służebności przesyłu na przedmiotowej nieruchomości. Oddalając wniosek z uwagi jedynie na brak wniosku legitymowanego prawnie właściciela, Sąd Rejonowy (jak sam to Sąd przyznał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) nie rozważył pozostałych przesłanek ustanowienia służebności i nie ocenił zasadności wniosku. Rozpoznanie merytoryczne wniosku przez Sąd II instancji w tej sytuacji pozbawiałoby zarówno właściciela nieruchomości, jak i przedsiębiorstwo przesyłowe, prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy.</p> <p>Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.</p> <p>Ryszard Małecki</p> <p>1</p> </div>