VIII U 819/24

<p>Sygnatura akt VIII U 819/24</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 5 marca 2024 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> Zakład Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">(...)</span> Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 32)">art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.) stwierdził, że <span class="anon-block">R. S.</span> jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.</p> <p>Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 508,81 zł, w tym z tytułu:</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p>składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numer deklaracji 01-39 za okres 2021-10 w kwocie 381,81 zł;</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p>odsetek za zwłokę 127,00 zł;</p> </dd> </dl> <p>Jednocześnie ZUS wskazał, że na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 23;art. 23 ust. 1)">art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, odsetki naliczane będą nadal do dnia zapłaty włącznie z tym dniem. Odsetki za zwłokę naliczane są na zasadach i w wysokości określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971370926" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ()">ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa</a> (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383).</p> <p> <em> <!-- -->(decyzja – k. 23-23 verte akt ZUS)</em> </p> <p>Odwołanie od w/w decyzji złożył <span class="anon-block">R. S.</span>, uznając ją za krzywdzącą. Ubezpieczony wskazał, że w 2021 r. w Polsce był <span class="anon-block"> (...)</span>, a Urząd Miasta <span class="anon-block">Ł.</span> był zamknięty i niedostępny. Skarżący oświadczył, że nie prowadził żadnej działalności w październiku 2021 r. z uwagi na pandemię. Dodatkowo odwołujący podniósł, że w marcu 2021 r. przebywał w szpitalu po udarze mózgu.</p> <p> <em> <!-- -->(odwołanie – k. 3)</em> </p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <em> <!-- -->(odpowiedź na odwołanie – k. 8-8 verte)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">R. S.</span> prowadził działalność gospodarczą od 1975 r. (NIP: <span class="anon-block"> (...)</span>). W ramach działalności zajmował się wykonywaniem instalacji elektrycznych. Po przejściu na emeryturę nie otrzymywał stałych zleceń. Były to jedynie prace nagłe, interwencyjne. Gdy przyjmował zlecenie, to wznawiał prowadzenie działalności gospodarczej, a po jego realizacji ponownie zawieszał jej prowadzenie.</p> <p> <em> <!-- --> (wydruki z <span class="anon-block"> (...)</span> k. 36-38 verte, zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 lipca 2024 r. e-<span class="anon-block">protokół (...)</span>:03:44 - 00:21:14 – koperta k. 28)</em> </p> <p>Od dnia 20 marca 2020 r. w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan epidemii w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa <span class="anon-block"> (...)</span>2 wywołującego chorobę <span class="anon-block"> (...)</span> 19. Powyższy stan epidemii został zniesiony od dnia 16 maja 2023 r<em> <!-- -->. </em> </p> <p> <em> <!-- -->(bezsporne)</em> </p> <p>Zgodnie z wpisem w <span class="anon-block"> (...)</span> w okresie od 30 czerwca 2020 r. do 30 września 2021 r. prowadzenie działalności gospodarczej przez ubezpieczonego było zawieszone.</p> <p> <em> <!-- -->( wydruk z <span class="anon-block"> (...)</span> k. 36 )</em> </p> <p>W dniu 26 października 2021 r. ubezpieczony dokonał zmiany we wpisie w <span class="anon-block"> (...)</span> poprzez zgłoszenie wznowienia działalności gospodarczej od dnia 1 października 2021 r.</p> <p> <em> <!-- -->(</em> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->potwierdzenie przyjęcia wniosku o wpis do <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 26 października 2021 r. – k. 18, k. 25, zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 lipca 2024 r. e-<span class="anon-block">protokół (...)</span>:03:44 - 00:21:14 – koperta k. 28)</em> </strong> </p> <p>Skarżący złożył w/w wniosek, ponieważ miał przyjąć do wykonania zlecenie związane z pracami elektrycznymi. Miało to być to jego pierwsze zlecenie po udarze, ale do niego nie doszło. Ubezpieczony już po złożeniu wniosku dowiedział się od inwestora, że pogotowie energetyczne usunęło usterkę i jego pomoc jednak nie będzie potrzebna.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 lipca 2024 r. e-<span class="anon-block">protokół (...)</span>:03:44 - 00:21:14 – koperta k. 28)</em> </strong> </p> <p>W dniu 29 października 2021 r. odwołujący zgłosił zawieszenie wykonania działalności gospodarczej począwszy od 29 października 2021 r.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(potwierdzenie przyjęcia wniosku o wpis do <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 29 października 2021 r. – k. 17, k. 25, zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 lipca 2024 r. e-<span class="anon-block">protokół (...)</span>:03:44 - 00:21:14 – koperta k. 28)</em> </strong> </p> <p>Odwołujący nie mógł od razu złożyć wniosku o zawieszenie działalności, ponieważ była pandemia i nie było dostępu do urzędów. Dopiero w trakcie telefonicznych ustaleń dowiedział się, że istnieje możliwość złożenia wniosku poprzez wrzucenie go do skrzynki znajdującej się przy wejściu do <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> na <span class="anon-block">Al. (...)</span>. Ubezpieczony to uczynił.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 lipca 2024 r. e-<span class="anon-block">protokół (...)</span>:03:44 - 00:21:14 – koperta k. 28)</em> </strong> </p> <p>Skarżący ze względu na stan zdrowia nie przyjmował już później żadnych zleceń. Działalność została wykreślona z rejestru z dniem 27 września 2024 r. Natomiast jako datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej wskazano datę 30 września 2021 r.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(wydruk z <span class="anon-block"> (...)</span> k. 43-43 verte, zeznania ubezpieczonego na rozprawie z dnia 18 lipca 2024 r. e-<span class="anon-block">protokół (...)</span>:03:44 - 00:21:14 – koperta k. 28)</em> </strong> </p> <p>Pismem z dnia 3 października 2024 r. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">Ł.</span> poinformował, że w przypadku <span class="anon-block">R. S.</span> nie odnotowano wpłaty tytułem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik 2021 r.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->(pismo z US – k. 44-44 verte)</em> </strong> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym w załączonych do akt sprawy aktach ZUS. Zgromadzone dokumenty nie budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności i w ocenie Sądu mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Ponadto Sąd oparł się o zeznania wnioskodawcy – dając im wiarę w całości, albowiem korelowały z w/w dokumentami tworząc spójną, logiczną całość.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Odwołanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 32;art. 32 ust. 1)">art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm., dalej: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych</a>) do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.</p> <p>Na mocy art. 46 ust. 1 w/w ustawy płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.</p> <p>Natomiast w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 3)">art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek (…).</p> <p>Stosownie do art. 66 ust. 1c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in. osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 82;art. 82 ust. 1)">art. 82 ust. 1 w/w ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a>, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 66;art. 66 ust. 1)">art. 66 ust. 1</a>, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.</p> <p>Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji <span class="underline"> <!-- -->i nie jest czynnością tożsamą z podjęciem takiej działalności</span>. Dokonując oceny czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej, będącej przesłanką stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, należy uwzględnić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. <span class="underline"> <!-- -->Jakkolwiek więc wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być traktowany jako okoliczność o istotnym znaczeniu, to jednak nie może być okolicznością decydującą o prowadzeniu przez daną osobę działalności gospodarczej</span> <em> <!-- -->(por. wyrok NSA z 21.01.2015 r., <span class="anon-block"> (...)</span>, LEX nr 1640511)</em>.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Do sfery ustaleń faktycznych należy czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana, czy też zaprzestano jej prowadzenia lub w ogóle nie podjęto, co powoduje wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia. Obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika bowiem z faktycznego prowadzenia tej działalności <em> <!-- -->(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2007 r. sygn. III UK 133/06, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2008, Nr 7-8, poz. 114, str. 332; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010 r., sygn. <span class="anon-block">(...)</span> UK 240/09, LEX nr 585723; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. II UK 186/09, sygn. LEX nr 590235; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r. sygn. I UK 221/09, LEX nr 585715, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lutego 2015 r., III AUa 3652/13, LEX nr 1651875).</em> </p> <p>O zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z ubezpieczenia zdrowotnego, decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności. Zatem wpis do ewidencji działalności gospodarczej wprawdzie rodzi domniemanie faktyczne podjęcia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w dacie z ewidencji tej wynikającej, <span class="underline"> <!-- -->niemniej ustalenie takich okoliczności samo przez się nie zwalnia organów administracji publicznej z obowiązku podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego</span> <em> <!-- -->(por. wyrok WSA w Warszawie z 8.11.2017 r., <span class="anon-block"> (...) SA</span>/Wa 958/17, LEX nr 2418621).</em> </p> <p>W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 5 marca 2024 r. organ rentowy stwierdził, że <span class="anon-block">R. S.</span> jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik 2021 r. Natomiast w toku trwania postępowania skarżący konsekwentnie podnosił, że nie prowadził działalności gospodarczej w spornym okresie. Ubezpieczony wyjaśnił, że co prawda złożył wniosek o wznowienie prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ miał mieć powierzone zlecenie, jednak w rzeczywistości do niego nie doszło. Odwołujący nie mógł natomiast od razu złożyć wniosku o zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ była pandemia i nie było dostępu do urzędów. Dopiero telefonicznie dowiedział się, że może złożyć wniosek wrzucając go do skrzynki, która znajdowała się przy wejściu do <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> na <span class="anon-block">Al. (...)</span>, co zresztą skarżący uczynił.</p> <p>W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają stanowiska organu rentowego, wspierają zaś argumentację skarżącego. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">Ł.</span> z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku <span class="anon-block">R. S.</span> nie odnotowano wpłaty tytułem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik 2021 r. Wskazuje to na fakt, iż ubezpieczony rzeczywiście nie prowadził działalności gospodarczej w spornym okresie. Ponadto nie można zapominać o skomplikowanej wówczas sytuacji reżimu sanitarnego związanego z pandemią <span class="anon-block">S.</span>-<span class="anon-block"> (...)</span>. Powyższe niewątpliwie utrudniało wnioskodawcy niezwłoczne złożenie wniosku o wznowienie i o zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej.</p> <p>Brak jest zatem podstaw do uznania, że w spornym okresie ubezpieczony działalność gospodarczą wykonywał, czy też podjął jakiekolwiek czynności mające na celu ponowne rozpoczęcie działalności, a co za tym idzie nie podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w październiku 2021 r. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ rentowy w żaden sposób nie udowodnił okoliczności przeciwnych.</p> <p>W konsekwencji należało uznać odwołanie za uzasadnione i podlegające uwzględnieniu.</p> <p>W związku z powyższym Sąd Okręgowy, na postawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47714;art. 47714 § 2)">art. 47714 § 2 k.p.c.</a>, zmienił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.</p> </div>