VIII U 1701/23

<p>Sygn. akt VIII U 1701/23</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 9 października 2023r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> przeliczył emeryturę ubezpieczonego <span class="anon-block">F. G.</span> <br/>od 1 sierpnia 2023r., przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 72,98% wyliczonego z 20 najkorzystniejszych lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia od 1973r. do 1998r.</p> <p>Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany przez przyjęcie <br/>do ustalenia emerytury wynagrodzeń z lat 1964 – 1984, w tym za lata 1964 – 1972 przyjęcie średniego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej powiększonego o średni wskaźnik przeliczeniowy w wysokości 108,68%, wynikający z porównania na podstawie zaświadczenia z <span class="anon-block"> (...)</span> za lata 1973 – 1979 do przeciętnego wynagrodzenia za dany <br/>rok kalendarzowy, co powoduje podwyższenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru do 99,11%.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Ubezpieczony <span class="anon-block">F. G.</span> <span class="anon-block">(...)</span> jest uprawniony do emerytury przyznanej decyzją z <span class="anon-block">(...)</span> Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia organ rentowy przyjął wynagrodzenie z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia i wskaźnik wysokości podstawy wymiaru 46,95%.</p> <p>Decyzją z 14 kwietnia 2009r. organ rentowy przeliczył świadczenie ubezpieczonego przyjmując do ustalenia podstawy wymiaru emerytury wynagrodzenie z 20 najkorzystniejszych lat kalendarzowych i wskaźnik wysokości podstawy wymiaru 49,62%.</p> <p>Decyzją z 26 stycznia 2011r., wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach <br/>z 14 grudnia 2010r. sygn. VIII U 1845/10, organ rentowy przeliczył emeryturę ubezpieczonego uwzględniając w wyliczeniu jej wysokości okres pracy górniczej w wymiarze 72 miesięcy <br/>( zatrudnienie od 15 lutego 1969r. do 1 marca 1975r. ) według przelicznika 1,5.</p> <p>W dniu 30 sierpnia 2023r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o przeliczenie emerytury przedkładając zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu sporządzone 22 sierpnia 2023r. przez <span class="anon-block"> Spółkę (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span>, w których wykazano zarobki ubezpieczonego z lat 1973 - 1979.</p> <p>W rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy decyzją skarżoną z 9 października 2023r. przeliczył emeryturę ubezpieczonego od 1 sierpnia 2023r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku.</p> <p>Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął:</p> <p>- przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia od 1973r. do 1998r.,</p> <p>- wskaźnik wysokości podstawy wymiaru 72,98%.</p> <p>Ubezpieczony w okresie od 3 lutego 1964r. do 30 września 1979r. był zatrudniony <br/>w <span class="anon-block"> KWK (...)</span> w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach: wstępny staż pracy na powierzchni, od 4 kwietnia 1964r. młodszy elektryk na powierzchni, od 13 maja 1965r. elektryk na powierzchni, od 7 maja 1966r. do 4 stycznia 1967r. odbywał służbę wojskową, od 3 lutego 1967r. elektryk na powierzchni, od 15 lutego 1969r. elektromonter urządzeń górniczych pod ziemią, od 1 maja 1970r. elektromechanik pod ziemią, od 1 marca 1973r. maszynista wyciągowy pod ziemią.</p> <p>Nie zachowała się dokumentacja płacowa z tego okresu zatrudnienia dotycząca lat 1964 – 1972.</p> <p>Na podstawie opinii biegłej sądowej z zakresu emerytur, rent i kapitału początkowego <span class="anon-block">H. P.</span>, która na zlecenie Sądu dokonała odtworzenia zarobków ubezpieczonego <br/>z lat 1964 – 1972 w oparciu o przepisy branżowe i dane znajdujące się w aktach osobowych <br/>Sąd ustalił, że najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury wynosi 89,70% i został obliczony z 20 lat kalendarzowych: 1965, 1967-1981, 1995-1998.</p> <p>Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego, aktach osobowych ubezpieczonego dotyczących jego zatrudnienia w <span class="anon-block"> KWK (...)</span> ( kserokopia akt - dokumentacja w pliku k.32 i 33 ), akt sprawy o sygn. VIII U 1845/10, opinii biegłej sądowej <span class="anon-block">H. P.</span> ( k.47 – 69 ) oraz zeznań ubezpieczonego <br/>( protokół elektroniczny z rozprawy z 23 października 2024r. czas 00:04:09 – 00:09:30 ).</p> <p>Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, gdyż były one rzeczowe, logiczne, przekonujące, zgodne z treścią zgromadzonej dokumentacji.</p> <p>Sąd podzielił także opinię biegłej sądowej <span class="anon-block">H. P.</span>, gdyż została <br/>ona sporządzona w oparciu o fachową i specjalistyczną wiedzę, zgodnie ze zleceniem Sądu, <br/>na podstawie całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym zawartej w aktach osobowych ubezpieczonego, a także przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów płacowych. Biegła w sposób czytelny i precyzyjny dokonała obliczeń, wskazując przy tym dokładnie na jakiej podstawie dokonała poszczególnych założeń.</p> <p>Sąd nie uwzględnił zastrzeżeń organu rentowego do tejże opinii uznając <br/>je za bezzasadne. Z nadesłanej do Sądu dokumentacji osobowej ubezpieczonego, a zwłaszcza <br/>w znajdującej się w tych aktach karcie ewidencyjnej, brak jest jakichkolwiek danych odnośnie ewentualnych okresów nieusprawiedliwionej nieobecności ubezpieczonego w pracy, <br/>gdy zwykle tego typu informacje na takich dokumentach się znajdują. Stąd Sąd stwierdził, <br/>że słusznie biegła obliczyła wynagrodzenie ubezpieczonego przy przyjęciu, że takich nieobecności ubezpieczony nie posiadał, gdy okoliczność tę dodatkowo potwierdził ubezpieczony w swoich zeznaniach.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Odwołanie ubezpieczonego <span class="anon-block">F. G.</span> zasługuje na częściowe uwzględnienie.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, <br/>czy ubezpieczony spełnia warunki do przeliczenia emerytury na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 111)">art.111 ustawy <br/>z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <br/>( tj. Dz.U. z 2023r., poz. 1251 ).</p> <p>Zgodnie z tym przepisem wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, jeżeli <br/>do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:</p> <p>1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,</p> <p>2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek</p> <p>o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty,</p> <p>3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury</p> <p>lub renty,</p> <p>a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.</p> <p>Z literalnego brzmienia tego uregulowania prawnego wynika jednoznacznie, <br/>iż przeliczenie świadczenia zgodnie z powołanym przepisem jest możliwe tylko w sytuacji, <br/>gdy nowo wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia – według wariantów wskazanych w tym artykule – jest wyższy od dotychczas przyjętego.</p> <p>Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwala na przyjęcie, <br/>że ubezpieczony spełnia przesłanki do przeliczenia świadczenia ze wskazanej powyżej podstawy prawnej. Przemawia za tym podzielona przez Sąd opinia biegłej z zakresu emerytur, rent i kapitału początkowego <span class="anon-block">H. P.</span>, która odtworzyła zarobki ubezpieczonego <br/>ze spornych lat jego zatrudnienia 1964 – 1972, co do których nie zachowała się dokumentacja płacowa i następnie wyliczyła najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru. Wskaźnik ten obliczony z 20 wybranych lat kalendarzowych, tj.: 1965, 1967 – 1981, 1995 - 1998 wyniósł 89,70% i okazał się wyższy od dotychczasowego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do przeliczenia podstawy emerytury <br/>z zastosowaniem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru z lat 1965, 1967-1981, 1995-1998 w wysokości 89,70% poczynając od 1 sierpnia 2023r., czyli od miesiąca zgłoszenia wniosku, zgodnie z art.133 ust.1 pkt 1 ustawy emerytalnej.</p> <p>W pozostałej części dotyczącej żądania ubezpieczonego przyznania wyższego wskaźnika niż określony w pkt 1 wyroku Sąd z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} § 1 k.p.c.</a> oddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, o czym orzekł w pkt 2 wyroku. Wyliczenia biegłej sądowej, których zresztą ubezpieczony nie kwestionował, nie pozwalają na przyjęcie wyższych wynagrodzeń za lata sporne i wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, aniżeli ustalony przez biegłą. Biegła wynagrodzenia za lata sporne odtworzyła w oparciu <br/>o dostępną dokumentację zawartą w aktach osobowych i obowiązujące przepisy, bowiem brak było dokumentacji płacowej za te lata.</p> <p>W tym miejscu podkreślić należy, że w sytuacji braku kompletnej dokumentacji płacowej możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego nie może <br/>być hipotetyczna, czyli oparta na wielu założeniach, niedających się obecnie zweryfikować. <br/>W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że nie ma możliwości wyliczenia wysokości wynagrodzenia, a co za tym idzie - wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury w oparciu o wyliczenia hipotetyczne, uśrednione. Zaliczenie nieudokumentowanych składników podstawy wymiaru składek (składników wynagrodzenia) mogących mieć wpływ na wzrost świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998r., II UKN 440/97 ).</p> <p>(-) Sędzia Grażyna Łazowska</p> </div>