V P 178/16

<p>Sygn. akt VP 178/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 16 grudnia 2016 r.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Rejonowy / Okręgowy w <span class="anon-block">R.</span> </span> V Wydział</p> <p>Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSR Wiesław Jakubiec</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sędziowie</span> </p> <p>Ławnicy: -/-</p> <p>Protokolant: st. sekr. sądowy Aldona Fojcik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. w Rybniku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">E. W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> <span class="anon-block"> Oddziałowi Zakładu (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  odstępuje od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej.</p> <p>sygn. akt V P 178/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">E. W.</span> wniósł przeciwko pozwanej<span class="anon-block"> - (...) SA</span> <span class="anon-block"> Zakładowi (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, o ustalenie, że praca wykonywana przez niego w <span class="anon-block"> KWK (...)</span> w okresie od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy określoną w dziale IV wykazu B <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (poz. 8;poz. 9)">pozycja 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>. W uzasadnieniu powód wskazał, że był pracownikiem <span class="anon-block"> KWK (...)</span> (poprzednika prawnego pozwanego) zatrudnionym na stanowisku konserwator <span class="anon-block"> (...)</span>. Dodał, że była to praca w warunkach szczególnych, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wyjaśnił, że interes prawny powoda w żądaniu ustalenia prawa polega na tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia uznania tej pracy za pracę w warunkach szczególnych wskazując, że nie była ona wykonywana przez niego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bowiem z wystawionego przez pracodawcę świadectwa wynika, że do jego obowiązków należały również inne czynności nie wykonywane w warunkach szczególnych („spawacz, ślusarz na powierzchni”), co uniemożliwia mu otrzymanie prawa do emerytury po osiągnięciu wymaganego wieku.</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że powodowi wystawiono świadectwo o pracy w warunkach szczególnych i pozwany nie może wystawić innego niż to które odzwierciedla rzeczywisty stan świadczonej i zapisanej w dokumentacji pracy. Dodał, że powód nie ma interesu prawnego w dochodzeniu przed sądem pracy ustalenia zatrudnienia w szczególnych warunkach.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił</strong>:</p> <p>W dniu 8.05.2000 r. <span class="anon-block"> (...) Spółka (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> wydała <span class="anon-block">E. W.</span> „Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach”, w którym wskazano, że „w okresie od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla w zakładzie górniczym na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla /ślusarz, spawacz/ wymienionym w : Dziale IV. Prace różne, poz. 9 i Dziale I. Górnictwo, poz. 5 nr 2- przeróbka mechaniczna węgla.”</p> <p>Dowód: akta sprawy o sygn. V P 34/15 (akta osobowe); przesłuchanie powoda</p> <p> <span class="anon-block">E. W.</span> w 2013 w roku złożył do organu rentowego wniosek o ustalenie prawa do emerytury z zaliczeniem okresu pracy od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. jako pracy<br/>w szczególnych warunkach ale decyzją z 17.09.2013 r. ZUS odmówił powodowi prawa do wcześniejszej emerytury. Odwołanie złożone od tej decyzji Sąd Okręgowy w Gliwicach OZ w <span class="anon-block">R.</span> wyrokiem z dnia 15.01.2014 r. oddalił (IX U 1901/13).</p> <p>Dowód: akta sprawy o sygn. V P 34/15 (wyrok); przesłuchanie powoda</p> <p> <span class="anon-block">E. W.</span> w dniu 9.01.2015 r. złożył do Sądu Rejonowego w Rybniku przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block">O.</span>. w <span class="anon-block">R.</span> pozew o ustalenie, że praca wykonywana przez niego w <span class="anon-block"> KWK (...)</span> w okresie od 1.06.1981 r. do 8.05.2000 r. była pracą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy określoną w dziale IV wykazu B pozycja 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.. Wyrokiem z dnia 21.08.2015 r. tut. Sąd oddalił powództwo wskazując, że pozwany nie ma legitymacji biernej, a nawet jeśli powództwo skierowane byłoby przeciwko pracodawcy to podlegałoby również oddaleniu z uwagi na brak interesu prawnego powoda.</p> <p>Dowód: akta sprawy o sygn. V P 34/15 (pozew, wyrok); przesłuchanie powoda</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane akta i dokumenty oraz przesłuchanie powoda. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków albowiem z uwagi na stwierdzony brak interesu prawnego dalsze prowadzenie postępowania dowodowego było bezprzedmiotowe.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył</strong>:</p> <p>Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Powód wystąpił przeciwko pozwanemu o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Możliwość dochodzenia przez powoda świadczeń z określonego stosunku prawnego wyklucza istnienie interesu prawnego w ustaleniu tego stosunku. Interes prawny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> istnieje wówczas, gdy ma miejsce niepewność co do prawa lub stosunku prawnego. Interes prawny musi istnieć i być interesem konkretnym, a nie mogącym pojawić się dopiero w przyszłości, mogącym wystąpić hipotetycznie w przyszłości. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> można dochodzić jedynie ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Nie można natomiast żądać ustalenia stanu faktycznego lub faktu (wyrok SN z 5.10.1982 r., III CRN 244/82, LEX nr 8469). W niniejszej sprawie przedmiotem powództwa nie jest wprawdzie bezpośrednie ustalenie stosunku prawnego lub prawa, ale faktu prawotwórczego, od którego uzależnione jest powstanie prawa, co w istocie zmierza do ustalenia prawa i może być przedmiotem powództwa ustalającego (por. orzeczenie SN z 11.09.1953 r., I C 581/53, OSN 1954 z. III poz. 65). Powództwo o ustalenie nie może zmierzać do uzyskania dowodów, które miałyby być wykorzystane w innym postępowaniu (orzeczenie Sądu Najwyższego z 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98).</p> <p>Powód nie ukrywał, że ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach potrzebne mu jest do uzyskania świadczenia emerytalnego. Pamiętać należy, iż powodowi pracodawca wystawił „Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach” w dochodzonym pozwem okresie. Powód w ustawowym terminie nie zakwestionował tego świadectwa (jego treści). Pracownik powinien być świadomy swych uprawnień (w tym także uprawnień emerytalnych) i wykazać się co najmniej przeciętną przezornością w staraniu o własne sprawy. Aktualnie powód – pomimo jednoznacznego stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu wyroku w sprawie VP 34/15- uparcie próbuje uzyskać przed sądem pracy dowód, który chce wykorzystać w innym postępowaniu. I co istotne w tym innym postępowaniu (tj. w postępowaniu przed organem rentowym) powód nie jest pozbawiony możliwości dowodzenia okoliczności wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 2)">art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz.U.2015.121 ze zm.). Decyzja odmawiająca ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego (na przykład z powodu nieuwzględnienia okresów jego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach) podlega weryfikacji w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym (sądem ubezpieczeń społecznych).</p> <p>Ugruntowane jest już stanowisko doktryny i judykatury (m.in. postanowienie SN z 19.01.2012 r., I PK 108/11, LEX nr 1215409 i wskazane tam orzecznictwo; uchwała SN z 8.02.1979 r., III PZP 17/78, OSNC 1979/7-8/143, uchwała SN z 17.06.1987 r., III PZP 19/87, OSNC 1988/10/132), że pracownik nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy (jego treści), gdy wnosi takie powództwo w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu, w szczególności w sprawach zakresu ubezpieczeń społecznych (o emeryturę, rentę, świadczenie przedemerytalne, zasiłek dla bezrobotnych, świadczenia społeczne z tytułu choroby zawodowej). Powód - z ominięciem przepisów regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych – wyrokiem wydanym w sprawie o ustalenie chciałby uzyskać środek dowodowy potwierdzający fakt mający znaczenie dla potrzeb postępowania o ustalenie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, a taka sytuacja jest niedopuszczalna, tym bardziej, iż byłby to dowód na przyszłość (potrzebny aby uzyskać w przyszłości świadczenie emerytalne). Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew (postanowienie SN z 19.01.2012 r., I PK 108/11, LEX nr 1215409).</p> <p>Podkreślić należy, że dochodzenie przez powoda przed organem rentowym świadczeń emerytalnych przy uwzględnieniu jego pracy w szczególnych warunkach jest sprawą otwartą. Sprawa zakończona w 2014 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">G.</span> OZ w <span class="anon-block">R.</span> (sygn. akt IX U 1901/13) dotyczyła bowiem sytuacji gdy powód nie posiadając wymaganego ustawowego wieku do uzyskania emerytury próbował uzyskać dowód na to, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze. Aktualnie powód jest bliski osiągnięcia wieku emerytalnego i to właśnie w postępowaniu przed organem rentowym powód będzie uprawniony do tego aby wykazywać (jeśli organ zakwestionuje takie okoliczności), że jego praca była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywana w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.. Okoliczności te będzie mógł wykazywać również dowodami z zeznań świadków</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd – wobec niespełnienia przesłanek <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> - w pkt 1 wyroku oddalił powództwo.</p> <p>Uwzględniając okoliczności sprawy Sąd odstąpił, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a>, od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej.</p> </div>