III Ca 1554/16

<p>Sygn. akt III Ca 1554/16</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z 16 czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zasądził od <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">S. P.</span> kwoty: 26 000 zł tytułem zadośćuczynienia i 2449,55 zł tytułem skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby – obie z ustawowymi odsetkami od 8 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. Nadto nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi kwotę 6409,72 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (pkt 4 wyroku) oraz zwrócić mu kwotę 24,97 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego (pkt 5 wyroku).</p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu, że 18 czerwca 2012 r. na <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> doszło do wypadku komunikacyjnego. Jego sprawcą był <span class="anon-block">M. N.</span>, kierujący samochodem marki <span class="anon-block">P. (...)</span>. Nie zachował należytej ostrożności i uderzył w tył pojazdu kierowanego przez <span class="anon-block">S. P.</span>. Właściciel pojazdu kierowanego przez sprawcę był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w <span class="anon-block"> Towarzystwie (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>Po wypadku powódka została przewieziona do Izby Przyjęć <span class="anon-block"> Szpitala im. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> z rozpoznaniem licznych urazów powierzchniowych oraz bólami głowy i kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowo krzyżowym (LS). W nocy z 18 na 19 czerwca 2012 r. zaczęła odczuwać ból głowy w okolicy potylicznej i kręgosłupa szyjnego, zawroty głowy, drętwienie i osłabienie lewej kończyny górnej. W wywiadzie stwierdzono stan po operacji przepukliny L-5 – S1. W tomografii kręgosłupa szyjnego stwierdzono lordozę szyjną w odcinku C2 – C4 kyfotycznie wygiętą. Odcinek szyjny bez zmian pourazowych. Cechy niewielkiego stopnia zwyrodnienia gazowego na poziomie C3 – C4. Niewielkie zmiany zwyrodnieniowo – wytwórcze na przednich i tylnych krawędziach trzonów kręgów. Drobne zwapnienia szczytowo – obrotowe po stronie lewej. W badaniu tomografii komputerowej głowy nie stwierdzono cech krwawienia śródczaszkowego, zmian ogniskowych ani przemieszczeń. Po jednodniowej hospitalizacji wypisano chorą do domu z zaleceniem dalszego leczenia w Poradni POZ i neurologicznej.</p> <p>Powódka odbyła rehabilitację medyczną w <span class="anon-block"> (...)</span>. W okresie od 25 czerwca do 10 lipca 2012 r. skorzystała z 11 zabiegów. Zostały przerwane, bo uległa kolejnemu urazowi. Koszt zabiegów rehabilitacyjnych wyniósł 1100 zł, zaś koszt wizyty w poradni w dniu 23 czerwca 2016 r. - 130 zł. Poniosła również koszt zakupu zleconych lekarstw - 56,55 zł. <span class="anon-block">S. P.</span> skorzystała 4 i 25 lipca 2012 r. z dwóch prywatnych porad u specjalistów z zakresu neurochirurgii i neurotraumatologii. Z tego tytułu poniosła łączny koszt 200 zł.</p> <p>W dniu 10 lipca 2012 r. powódka ponownie uległa wypadkowi komunikacyjnemu. W jego wyniku doznała wieloodłamowego złamania łopatki. Założono jej opatrunek gipsowy na okres 5 tygodni. Po zdjęciu tego opatrunku zalecono wykonywanie ćwiczeń w warunkach domowych.</p> <p>Od 18 października 2012 r. <span class="anon-block">S. P.</span> odbyła trzy wizyty w <span class="anon-block"> Przychodni (...)</span>.T. z rozpoznaniem zaburzeń stresowych pourazowych. Od 10 sierpnia do końca 2012 r. pozostawała pod opieką psychologa z ZOZ <span class="anon-block"> Miejskiego Ośrodka (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> – Ośrodka Interwencji Kryzysowej z powodu zaburzeń stresowych pourazowych spowodowanych wypadkiem komunikacyjnym.</p> <p>Przed wypadkiem z 18 czerwca 2012 r. powódka była osobą bardzo aktywną fizycznie. Uprawiała jogę i nordic walking. Po wypadku musiała zrezygnować z uprawiania sportu. Odczuwała silny lęk przed jazdą samochodem i środkami komunikacji miejskiej, miała zawroty głowy, kłopoty ze snem, cierpiała na wzmożoną drażliwość i niepokój. Na rehabilitację i wizyty lekarskie jeździła taksówkami. Nerwowo reagowała na konieczność przemieszczania się samochodem. <span class="anon-block">G.</span> i niebezpieczne sytuacje na drodze budziły w niej lęk. Do psychologa jeździła raz w tygodniu do końca grudnia 2012 r. Średni koszt przejazdu z miejsca zamieszkania powódki na rehabilitację wynosił 11 zł, zaś do psychologa - 20 zł w jedną stronę.</p> <p>Przed wypadkiem z 18 czerwca 2012 r. powódka leczyła się u neurologa, przeszła operację kręgosłupa, po której powróciła do pełnej sprawności. Nie leczyła się psychiatrycznie. Obecnie w dalszym ciągu leczy się u neurologa i psychiatry.</p> <p>Pismem doręczonym 8 listopada 2012 r., pełnomocnik powódki wezwał pozwanego do dobrowolnej zapłaty 30 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz tytułem skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby: 1026 zł (z tytułu opieki i wyręki osób trzecich za okres 4 tygodni od dnia wypadku), 1456,55 zł (zakup leków i wizyty lekarskie) oraz 400 zł (dojazdy do placówek służby zdrowia za okres od dnia wypadku do końca września 2012 r.). W toku postępowania likwidacyjnego pozwana wypłaciła powódce 4000 zł tytułem zadośćuczynienia, 80 zł tytułem zwrotu kosztów zakupu leków i 49 zł tytułem zwrotu kosztów opieki osób trzecich.</p> <p> <span class="anon-block">S. P.</span> w wyniku wypadku z 18 czerwca 2012 r. doznała licznych powierzchniowych urazów, w tym urazu głowy. Psychiatrycznym następstwem tego zdarzenia było wystąpienie zaburzeń adaptacyjnych depresyjno – lękowych, które uległy następnie nasileniu w związku z kolejnym wypadkiem komunikacyjnym w dniu 10 lipca 2012 r. Długotrwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym powódki, pozostający wyłącznie w związku z wypadkiem z 18.06.2012 r., wynosi 5%. Nadal wymaga ona leczenia psychiatrycznego w związku ze skutkami obu wypadków. Koszt przyjmowanych leków wynosi około 40 zł miesięcznie. W wyniku leczenia stan psychiczny powódki uległ poprawie, jednak część objawów utrzymuje się i wymaga dalszego stosowania farmakoterapii. Rokowanie na przyszłość co do stanu zdrowia psychicznego powódki jest umiarkowanie pomyślne.</p> <p>Z neurologicznego punktu widzenia <span class="anon-block">S. P.</span> doznała urazu bezwładnościowego kręgosłupa szyjnego. Przez okres 6 tygodni mogła mieć utrudnienia w wykonywaniu cięższych prac fizycznych. Mogła odczuwać skutki wypadku przez okres 3 – 4 miesięcy. Rokowania na przyszłość są niepewne z uwagi na istnienie uprzednio występującej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa.</p> <p>Z ortopedycznego punktu widzenia powódka doznała urazu skrętnego kręgosłupa szyjnego. Nie doznała trwałego ani długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w związku z przebytym wypadkiem. Doznane obrażenia nie wpłynęły w sposób trwały na jej dalsze funkcjonowanie. Wypadek spowodował konieczność okresowego zażywania środków przeciwbólowych, których koszt w kwocie 56,55 zł jest uzasadniony. Uzasadnionym było również leczenie rehabilitacyjne powódki. W okresie pierwszego miesiąca po wypadku wymagała dodatkowej pomocy innych osób w wykonywaniu niektórych czynności życia codziennego w wymiarze ok. 2 godzin dziennie. Istnieje szansa na całkowity powrót powódki do zdrowia po wypadku z 18 czerwca 2012 r., gdyż jego skutki ortopedyczne zostały już wyleczone. Powódka nadal odczuwa (i może odczuwać) dolegliwości związane z obecnością u niej schorzenia samoistnego – choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Wzmożenie napięcia mięśni przykręgosłupowych i ograniczenie ruchomości w odcinku lędźwiowym wynika z obecności patologii na tym poziomie, które jest związane z zabiegiem operacyjnym usunięcia przepukliny dyskowej sprzed wypadku.</p> <p>Z neurochirurgicznego punktu widzenia w wyniku omawianego wypadku <span class="anon-block">S. P.</span> doznała cerebrastenii po urazie głowy bez organicznego uszkodzenia mózgu oraz urazu kręgosłupa szyjnego ze spłyceniem lordozy <br/>i kyfotycznym ustawieniem na wysokości C2 – C4. Z powodu cerebrastenii po urazie głowy ze zmianami emocjonalnymi i psychicznymi bez organicznego uszkodzenia mózgu u powódki występuje trwały 5% uszczerbek na zdrowiu. Schorzenie to rozpoznaje się tylko po wywiadzie, zaś objawami są: bóle, zawroty głowy, kłopoty z koncentracją i snem, nadpobudliwość bądź bierność, uczucie zmęczenia. Objawami cerebrastenii jest m.in. stwierdzony w Izbie Przyjęć szpitala im. <span class="anon-block">B.</span> objaw ogniskowy w postaci niedowładu kończyny. Z powodu zespołu korzeniowego mieszanego odcinka szyjnego kręgosłupa ze zmianami ustawienia kręgosłupa szyjnego pod postacią zniesienia fizjologicznej lordozy i kyfotycznego ustawienia kręgosłupa w wysokości C2 – C4 powódka doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 10% Jest to związane z uszkodzeniem aparatu więzadłowo – mięśniowego kręgosłupa szyjnego. Powódka potrzebuje rehabilitacji i okresowego leczenia farmakologicznego. Doszło do uszkodzenia tkanek miękkich mięśni i przyczepów. Jest to zjawisko nieodwracalne. Dolegliwości ze strony kręgosłupa występowały przez okres około 6 miesięcy, zaś obecnie występują okresowo.</p> <p>Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Sąd Rejonowy podkreślił, że w głównej mierze oparł się na pisemnych opiniach biegłych z zakresu psychiatrii, ortopedii i neurochirurgii oraz częściowo na opinii biegłego neurologa. Wnioski biegłych są stanowcze, uzasadnione z punktu widzenia argumentacji medycznej, poprzedzonej dokładnym badaniem przedmiotowym powódki. Opinie biegłych nie były w swych końcowych wersjach kwestionowane przez żadną ze stron. Wobec tego Sąd uznał złożone w niniejszej sprawie opinie biegłych sądowych oraz biegłego ad hoc z zakresu neurochirurgii za pełnowartościowe źródło informacji specjalnych. Sąd I instancji w ustaleniach faktycznych pominął w części (w zakresie doznanego urazu i braku uszczerbku) opinię biegłego neurologa, ponieważ pozostawała w sprzeczności z opinią biegłego neurochirurga, bardziej miarodajną dla oceny stanu zdrowia powódki.</p> <p>Opinia neurochirurga była kwestionowana przez pozwanego. Wskazać należy, iż w opiniach biegłych: neurologa <span class="anon-block">A. N.</span> i neurochirurga <span class="anon-block">T. D.</span> zaszła rozbieżność wynikająca z różnej oceny możliwości oddzielenia skutków następujących po sobie wypadków z dnia 18 czerwca 2012 r. i 10 lipca 2012 r. Biegły ad hoc z zakresu neurochirurgii w sporządzonej ustnej opinii uzupełniającej z dnia 2 czerwca 2016 r. w należyty sposób wyjaśnił i uzasadnił swoje stanowisko o możliwości rozdzielenia następstw ww. wypadków. Wskazał, że badanie tomografii komputerowej z 18.06.2012 r. stanowi wyraźny, jednoznaczny i obiektywny dowód na uszkodzenia kręgosłupa u powódki, również w aspekcie neurologicznym. Przedmiotowe badanie potwierdza, iż dolegliwości bólowe kręgosłupa zgłaszane przez powódkę nie miały charakteru jedynie subiektywnego (wbrew temu co przyjął biegły neurolog). Wyjaśnienie biegłego neurochirurga w ocenie Sądu Rejonowego jest wystarczające i stanowi argument przemawiający za uznaniem, iż powódka wskutek wypadku z 18.06.2012 r. doznała 10 % trwałego uszczerbku na zdrowiu z powodu zespołu korzeniowego w odcinku szyjnym kręgosłupa, zniesienia fizjologicznej lordozy i kyfotycznego ustawienia kręgosłupa w odcinku C2/C4.</p> <p>Rozważając podstawę prawną odpowiedzialności pozwanego, Sąd Rejonowy wskazał na przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822;art. 822 § 1)">art. 822 § 1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 34;art. 34 ust. 1)">art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> (tj. Dz.U.2013.392). W rozpoznawanej sprawie nie była sporna między stronami zasada odpowiedzialności pozwanego zakładu ubezpieczeń. Spór między stronami dotyczył ustalenia rodzaju doznanych obrażeń, a w konsekwencji wysokości należnych powódce świadczeń, z uwzględnieniem trudności w ustaleniu następstw przedmiotowego wypadku z uwagi na jej udział w kolejnym wypadku w dniu 10 lipca 2012 r.</p> <p>O żądaniu zadośćuczynienia Sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 1)">art. 444 § 1 k.c.</a> Określając jego wysokość Sąd Rejonowy wziął pod uwagę, iż powódka doznała licznych obrażeń ciała zarówno z neurologicznego (uraz bezwładnościowy kręgosłupa szyjnego), neurochirurgicznego (cerebrastenia i zespół korzeniowy mieszany odcinka szyjnego kręgosłupa), ortopedycznego (uraz skrętny kręgosłupa szyjnego) jak i psychiatrycznego (zaburzenia adaptacyjne depresyjno – lękowe) punktu widzenia. Z uwagi na doznane obrażenia powódka zmuszona była zażywać leki przeciwbólowe, a także podjąć leczenie neurologiczne i psychiatryczne oraz rehabilitację. Najważniejszą okolicznością, która wpłynęła na wysokość zadośćuczynienia był jednak fakt, iż doznane obrażenia spowodowały 15% trwały uszczerbek na zdrowiu powódki. Na zakres doznanej przez powódkę krzywdy wpływ miały również negatywne odczucia psychiczne związane z przebytym wypadkiem, które przejawiały się w lęku przed poruszaniem się pojazdami mechanicznymi i środkami komunikacji miejskiej, konieczność zaprzestania aktywności fizycznej, a także konieczność korzystania z pomocy osób trzecich przez około miesiąc po wypadku. Biorąc to pod uwagę, dalsze zadośćuczynienie należne powódce winno wynieść 26 000 złotych, przy uwzględnieniu już wypłaconej z tego tytułu kwoty 4000 złotych.</p> <p>Orzekając o odszkodowaniu przysługującemu powódce, Sąd Rejonowy oparł się na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 1)">art. 444 § 1 k.c.</a> Podstawę orzeczenia o odsetkach stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 817)">art. 817 k.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>, obciążając stronę pozwaną - jako przegrywającą - sprawę kosztami procesu poniesionymi przez powódkę, wynoszącymi 2400 złotych i stanowiącymi wynagrodzenie za czynności adwokata.</p> <p>Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> Sąd I instancji nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi kwotę 6409,72 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, na które składały się opłata sądowa od pozwu w wysokości 1438 złotych oraz koszty wynagrodzenia biegłych sądowych w łącznej wysokości 4971,72 złotych. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 80;art. 80 ust. 1)">art. 80 ust. 1</a> w zw. z art. 84 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał zwrócić pozwanej kwotę 24,97 złotych tytułem niewykorzystanej zaliczki na wynagrodzenie biegłego.</p> <p>Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł pozwany. Zaskarżył wyrok w części, a mianowicie pkt 1a w zakresie kwoty 15 000 zł zasądzonej tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami oraz w zakresie pkt 3, 4 i 5 – w zakresie kosztów procesu. Wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w zakresie kwoty 15 000 zł wraz z odsetkami, ponowne rozstrzygnięcie o kosztach sądowych przez Sądem II instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w zaskarżonej części z pozostawieniem rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania za obie instancje.</p> <p>Rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego skarżący zarzucił naruszenie:</p> <p>I.  przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 1)">art. 444 § 1 k.c.</a> w zw. z 445 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1 k.c.</a> polegające na uznaniu, że kwota 26 000 zł orzeczona na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia, ponad 4000 z przyznane na etapie postepowania likwidacyjnego jest kwotą odpowiednią i adekwatną do doznanych przez powódkę urazów, będących następstwem zdarzenia z dnia 18 czerwca 2012 r., podczas gdy zakres skutków wypadku, rozstrój zdrowia i krzywda doznana przez nią nie uzasadniają przyznania tak wysokiej kwoty tytułem zadośćuczynienia;</p> <p>II.  przepisów prawa postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w :</p> <p>- błędnej ocenie dowodu z opinii biegłego z zakresu neurochirurgii wraz z opiniami uzupełniającymi za wiarygodny i stanowiący podstawę ustaleń stanu faktycznego sprawy pomimo, że pozostawała w sprzeczności z wnioskami pozostałych biegłych i dokumentacją medyczną zgromadzoną w sprawie; wnioski zawarte w tej opinii zostały sformułowane z pominięciem okoliczności bezspornych, mających istotny wpływ na określenie bezpośrednich skutków wypadku z 18.06.2012 r., takich jak występowanie u powódki zmian nieurazowych oraz doznanie przez powódkę obrażeń ciała w wypadku z lipca 2012 roku;</p> <p>- bezpodstawnym i nieuzasadnionym pominięciu w części opinii biegłego neurologa pomimo, że opinię tę uznać należy za wyczerpującą, wiarygodną i zbieżną z pozostałym materiałem dowodowym;</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> polegające na błędnym przyjęciu, że powódka wykazała, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają przyznanie na jej rzecz zadośćuczynienia w dalszej kwocie 26 000 zł na skutek wypadku z 18.06.2012 r., podczas gdy wszechstronna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że bezpośrednie skutki wypadku z 18.06.2012 r. uzasadniające przyznanie zadośćuczynienia w tak wysokiej kwocie nie zostały przez powódkę udowodnione;</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 1)">art. 217 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> poprzez pominięcie wniosków dowodowych pozwanego zawartych w piśmie procesowym z dnia 27 października 2015 r. pomimo, że miały one na celu ustalenie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a potrzeba ich powołania powstała w konsekwencji wniosków zawartych w opinii biegłego z zakresu neurochirurgii.</p> <p>W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>Jakkolwiek w apelacji sformułowano zarzut naruszenia prawa materialnego, to jednak głównie zmierza ona do podważenia poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych i prawidłowości dokonanej oceny materiału dowodowego. Zatem zarzuty naruszenia prawa procesowego wymagają omówienia w pierwszej kolejności, bo właściwe zastosowanie przepisów prawa procesowego warunkuje prawidłowość ustaleń faktycznych w sprawie, bez czego nie byłoby możliwe prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.</p> <p>Wyrokowanie musi być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego, pozwalającego ustalić fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>). Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>, ciężar dowodu spoczywa na stronach, które obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne i które mają swobodę w wyborze środków dowodowych w celu ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy w postępowaniu. Swoboda w wyborze środków dowodowych wynika z przyjętej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> zasady swobodnej oceny dowodów, przejawiającej się w dwóch płaszczyznach:</p> <p>- co do wyboru określonych środków dowodowych i ich dopuszczalności,</p> <p>- co do oceny przeprowadzonych dowodów.</p> <p>Podstawą swobodnej oceny dowodów jest założenie o relatywności waloru poszczególnych konkretnych środków dowodowych w tym sensie, że muszą być one oceniane konkretnie i w swoim całokształcie. Odmiennie niż przy przyjęciu legalnej oceny dowodów, przy swobodnej ocenie dowodów nie ma podstaw do przyjęcia jakiejś formalnej hierarchii środków dowodowych z punktu widzenia ich wiarygodności i mocy, a możliwość skorzystania z dowodów określonego rodzaju nie zwalnia sądu od przeprowadzenia innych dowodów. Reguły swobodnej oceny dowodów są w minimalnym tylko stopniu sformalizowane. Ocena dowodów polega na poddaniu ich analizie według określonych kryteriów i wyraża się w porównaniu wyników postępowania dowodowego z przedmiotem postępowania dowodowego oraz w syntetyzowaniu wniosków. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> sąd winien oceniać wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Reguły swobodnej oceny dowodów są w minimalnym tylko stopniu sformalizowane. Od sądu wymaga się przestrzegania zasad logicznego rozumowania, by z zebranego materiału dowodowego wyciągnął wnioski tylko logicznie uzasadnione i nie budował wniosków, które z niego nie wynikają. Skuteczne postawienie zarzutu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego przyjętego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów. Skarżący za pomocą argumentów jurydycznych powinien wykazać, że sąd rażąco naruszył ustanowione w wymienionym przepisie zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów i, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Fakt, że określony dowód został oceniony niezgodnie z intencją skarżącego, nie oznacza naruszenia omawianego przepisu. Ocena dowodów należy do sądu orzekającego i nawet w sytuacji, w której z dowodu można było wywieść wnioski inne niż przyjęte przez sąd, nie dochodzi do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy odnieść się do postawionego w apelacji zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 1)">art. 217 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> Uznanie tego zarzutu za trafny byłoby równoznaczne ze stwierdzeniem, że ustalenia faktyczne zostały poczynione przez Sąd Rejonowy w oparciu o niepełny materiał dowodowy, z pominięciem dowodów wnioskowanych przez apelującego.</p> <p>W piśmie procesowym złożonym 27 października 2015 roku (k. 167) pozwany wniósł o „stwierdzenie przez biegłego, czy na podstawie dokumentacji medycznej zgromadzonej dotychczas w sprawie biegły jest w stanie precyzyjnie rozróżnić następstwa wypadku z dnia 18 czerwca 2012 roku od następstw wypadku z dnia 10 lipca 20102 roku. Jeżeli w ocenie biegłego dokumentacja medyczna jest niewystarczająca, pozwany wnosi o stwierdzenie tego przez biegłego w opinii uzupełniającej. W takim wypadku zaistnieje konieczność uzupełnienia dokumentacji medycznej (…). Wobec tego, <span class="underline"> <!-- -->w razie stwierdzenia przez biegłego</span>, iż precyzyjne rozróżnienie następstw 18 czerwca 2012 roku od następstw wypadku z dnia 10 lipca 20102 roku wymaga przeanalizowania dalszej dokumentacji medycznej, pozwany wnosi o (…).” W dalszej części pisma pozwany wskazał, gdzie powinien zwrócić się sąd, by zebrać dokumentację medyczną dotyczącą leczenia powódki. W dalszej kolejności została sporządzona uzupełniająca pisemna opinia biegłego k. <span class="anon-block">D.</span>, w której biegły stwierdził, że nie można oddzielić następstw urazów kręgosłupa szyjnego z 18.06.2012 r. i 10.07.2012 r. bo nie ma dokumentacji radiologicznej o różnicy urazów w tych dniach. Natomiast składając opinię ustną na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 roku, biegły neurochirurg stwierdził, że „jeżeli chodzi o uraz kręgosłupa szyjnego zdecydowanie da się rozróżnić następstwa pierwszego i drugiego wypadku.” Swój wniosek biegły oparł na wynikach badania tomografii komputerowej z czerwca 2012 roku. Ostatecznie więc biegły stanął na stanowisku, że możliwa jest ocena skutków wypadku z 18.06.2012 r dla zdrowia powódki i oddzielenie ich od skutków późniejszego wypadku. Pozwany w piśmie z 27 października 2015 roku sformułował wnioski dowodowe w sposób ewentualny. Były one aktualne o tyle, o ile biegły podtrzymałby swoje pierwotne stanowisko o niemożliwości rozdzielenia następstw dwóch wypadków, którym w 2012 r. uległa powódka. Rzecz w tym, że pełnomocnik pozwanego nie stawił się na rozprawę w dniu 2 czerwca 2016 roku pomimo prawidłowego zawiadomienia. Nie stawił się zresztą na żadnym z wyznaczonych i odbytych terminów rozprawy. Nie wysłuchał opinii ustnej biegłego i nie doprecyzował wniosków dowodowych w nawiązaniu do jej treści. Wnioski dowodowe nie były kategoryczne i – w świetle obowiązujących przepisów – sąd nie musiał się nimi zajmować. Przypomnieć należy pozwanemu, że w obowiązującym stanie prawnym jedną z naczelnych zasad postępowania cywilnego jest jego kontradyktoryjność. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3 k.p.c.</a> strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku dążenia do wykrycia prawdy obiektywnej (materialnej) bez względu na procesową aktywność stron. Przeciwnie, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>, sąd orzeka na podstawie twierdzeń i dowodów dostarczonych przez strony, a sam sąd utracił uprawnienie do prowadzenia dochodzenia w celu poszukiwania dowodów. Wprawdzie może dopuścić dowód niewskazany przez stronę, ale musi być to usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami w sprawie, nie może prowadzić do naruszenia bezstronności sądu, a w szczególności stanowić działania podjętego wyłącznie w interesie jednej ze stron <em> <!-- -->(tak Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 4.01.2007 r., V CSK 377/06, opubl. OSP 2008/1/8/47; w wyroku z 15.09.2006 r., I PK 97/06, opubl. OSN Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych <span class="anon-block"> (...)</span>-18/251/733; w wyroku z 27.01.2004 r., II CK 382/02, opubl. w systemie <span class="anon-block">L.</span>)</em>. Tylko na stronach spoczywa ciężar dowodu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> Jeżeli zatem pełnomocnik strony, będący radcą prawnym, zgłasza wnioski dowodowe sformułowane niejednoznacznie i uzależnia je od wyników postępowania dowodowego, w którym nie bierze udziału, to zgłoszony w apelacji zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 1)">art. 217 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> należy uznać za bezpodstawny.</p> <p>Postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie koncentrowało się na ustaleniu skutków dla zdrowia powódki, powodowanych urazami doznanymi w wypadku z 18 czerwca 2012 roku. Zasadniczy materiał dowodowy stanowią opinie biegłych, a trudność w ustaleniu konsekwencji zdrowotnych u powódki przedmiotowego wypadku wynika z faktu, że w krótkim czasie poszkodowana uległa kolejnemu wypadkowi. Dodatkowo u <span class="anon-block">S. P.</span> występują schorzenia samoistne, które również mają wpływ na ogólny stan jej zdrowia. Niezależnie od tych problemów, w niniejszej sprawie, podobnie jak w wielu innych tego rodzaju, występują trudności w dokładnym ustaleniu skutków urazów doznanych w wypadku. Biegli lekarze badali powódkę po dłuższym czasie od wypadku. A o doznanych urazach wnioskowali jedynie z dokumentacji medycznej, którą interpretowali różnie.</p> <p>Nie ma sprzeczności pomiędzy opiniami biegłych neurochirurga i psychiatry. Biegła psychiatra jako następstwa wypadku wskazała występowanie u powódki zaburzeń adaptacyjnych lękowo – depresyjnych. Nie wynika stąd, by u powódki nie występowała cerebrastenia, biegła psychiatra w tej kwestii nie wypowiadała się w ogóle. Jako pierwsza została sporządzona opinia biegłej psychiatry. Po złożeniu opinii przez biegłego neurochirurga pozwany nie wnosił o uzupełnienie opinii psychiatrycznej. Ograniczył się jedynie do polemiki z biegłym co do niemożliwości wystąpienia cerebrastenii po uderzeniu głową w zagłówek bez utraty przytomności. Uznał za oczywiste, że taki uraz nie skutkuje cerebrastenią, choć nie dysponuje wiedzą medyczną. Nie ma również sprzeczności pomiędzy opiniami biegłych neurochirurga i ortopedy, bo ten ostatni nie wypowiadał się na temat uszczerbku o charakterze neurologicznym powódki.</p> <p>Biegły neurochirurg wskazał na konsekwencje neurologiczne dla zdrowia powódki pod postacią zespołu korzeniowego mieszanego odcinka szyjnego kręgosłupa. Przy czym wiązał to z wypadkiem powódki z 18 czerwca 2012 roku. Natomiast biegły neurolog takiego uszczerbku na zdrowiu powódki nie dostrzegał. W tej sytuacji rola sądu i instancji była ocena zgromadzonego materiału dowodowego odpowiednio do wymagań z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Takiej oceny dokonał Sąd Rejonowy uznając, że to opinia biegłego <span class="anon-block">K. D.</span> zasługuje na przyjęcie jako bardziej miarodajna. Wskazał na szerszą i dokładniejszą wyników badania tomografii komputerowej powódki z 18.06.2012 r. oraz uwzględnienie dolegliwości zgłaszanych przez powódkę. Jest to ocena swobodna, mieszcząca się w ramach wyznaczanych przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Dodać należy, że specjalność neurochirurga jest szersza niż neurologa, a w przypadku zaistnienia różnego rodzaju urazów, właściwy do oceny stanu zdrowia pacjenta jest neurochirurg.</p> <p>Reasumując: ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji są prawidłowe i mają oparcie w treści zgromadzonych dowodów. Postawiony Sądowi Rejowemu zarzut błędu w ustaleniach faktycznych ma jedynie charakter niedopuszczalnej polemiki z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i oceną materiału dowodowego, odpowiadającym regułom z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne i ocenę materiału dowodowego, poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne.</p> <p>W konsekwencji za bezzasadne należy także uznać zarzuty naruszenia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> Zebrany w sprawie materiał dowodowy, przy uwzględnieniu opinii biegłego neurochirurga, daje podstawę do zasądzenia na rzecz powódki dalszego zadośćuczynienia w wysokości 26 000 złotych.</p> <p>Przedstawione rezultaty kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia prowadzą do konstatacji, że nie zachodzą podstawy do zmiany pkt 1 a zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji brak również podstaw do modyfikacji orzeczenia o kosztach procesu, zawartego w pkt 3 wyroku. Wprawdzie Sąd Rejonowy oddalił częściowo powództwo, ale w niewielkiej części (w zakresie żądania ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość). Dawało to podstawę do zasądzenia na rzecz powódki od pozwanego pełnych kosztów zastępstwa procesowego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 2)">art. 100 zd. 2 k.p.c.</a> Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację w tym zakresie.</p> <p>Konieczna okazała się zmiana wyroku w zakresie pkt 4 i 5, także objętych zakresem zaskarżenia. Nie kwestionując bowiem podstaw do obciążenia pozwanego nieuiszczonymi kosztami postępowania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 623), wskazać należy na ich błędne wyliczenie. Całość tych kosztów to 6 434,69 złotych, w tym opłata od pozwu – 1438 zł i koszty biegłych – łącznie 4996,69 zł. Analiza postanowień wydawanych w przedmiocie określenia wynagrodzeń biegłych sądowych i zarządzeń wykonawczych wskazuje, że wszystkie wypłaty zostały wykonane tymczasowo z funduszy Skarbu Państwa. Stało się tak pomimo, że Sąd Rejonowy zażądał od pozwanego zaliczki w kwocie 500 złotych, a pozwany tę zaliczkę wpłacił. W tej sytuacji należało już opłaconą zaliczkę zarachować na poczet kosztów sądowych ostatecznie obciążających pozwanego i o taką kwotę (500 zł) obniżyć wysokość kosztów do pobrania od pozwanego. Nie było natomiast podstawy do zwrotu pozwanemu jakiejkolwiek części niewykorzystanej zaliczki. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> dokonał zmiany w pkt 4 i 5 wyroku poprzez obniżenie kwoty należnej od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa z 6409,72 zł do 5934,69 zł i uchylenie pkt 5.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 2)">art. 100 zd. 2 k.p.c.</a> Apelacja pozwanego została uwzględniona w nieznacznej części. Tym samym to pozwany jest zobowiązany zwrócić przeciwnikowi procesowemu poniesione przez niego koszty na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Stanowią je koszty zastępstwa procesowego wynoszące 2400 złotych, ustalone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100 § 2;art. 100 § 2 pkt. 5)">§ 2 pkt 5</a> w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1804) – w brzmieniu obowiązującym do 27 października 2016 roku.</p> </div>