VI Ka 1217/15

<p> <strong> <!-- -->Sygnatura akt VI Ka 1217/15</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia<strong> <!-- --> 20 grudnia 2016</strong> r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Grażyna Tokarczyk</p> <p>Protokolant Aleksandra Studniarz</p> <p>przy udziale funkcjonariusza celnego <span class="anon-block">B. K.</span> </p> <p>przedstawiciela Urzędu Celnego w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">G. G.</span> syna <span class="anon-block">Z.</span> i <span class="anon-block">T.</span>,</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">Ż.</span> </strong> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107§1 kks</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach</p> <p>z dnia 22 października 2015 r. sygnatura akt II K 682/15</p> <p>na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437)">art. 437 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438)">art. 438 kpk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 113;art. 113 § 1)">art. 113 § 1 kks</a> </p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach.</p> <p>sygn. akt VI Ka 1217/15</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">G. G.</span> oskarżony został o to, że w dniu 9 czerwca 2014r. urządzał w lokalu <span class="anon-block"> Sklep (...)</span> w <span class="anon-block">T.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w celach komercyjnych gry o wygrane pieniężne na urządzeniu elektronicznym o nazwie<span class="anon-block">(...)</span>wbrew przepisom <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ()">ustawy z dnia 19.11.2009r. o grach hazardowych</a> (Dz.U. nr 201/2009, poz. 1540) tj. o przestępstwo skarbowe z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107 § 1 kks</a>.</p> <p>Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z dnia 22 października 2015r. w sprawie sygn. akt II K 682/15 oskarżonego <span class="anon-block">G. G.</span> uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu.</p> <p>Oskarżyciel publiczny Urząd Celny w <span class="anon-block">R.</span> zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść tego orzeczenia, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że oskarżony działał w warunkach nieświadomości karalności czynu usprawiedliwionej rozbieżnością stanowisk w orzecznictwie sądów powszechnych a także Sądu Najwyższego w materii obowiązywania przepisów art. 14 i 6 ustawy hazardowej.</p> <p>Apelujący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</em> </strong> </p> <p>Apelacja oskarżyciela publicznego okazała się skuteczna.</p> <p>Na wstępie należy zauważyć, iż nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że zarzuconym oskarżonemu postępowaniem wbrew <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ()">ustawie o grach hazardowych</a> było konkretnie nierespektowanie przez niego, jako prowadzącego działalność gospodarczą <span class="anon-block">(...)</span> w związku z urządzaniem w dniu 9.06.2014 roku w celach komercyjnych gry o wygrane pieniężne na urządzeniu elektronicznym w lokalu nieposiadającym statusu kasyna, ograniczeń wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 14;art. 14 ust. 1)">art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych</a> (Dz. U. z dnia 30 listopada 2009 r.), wedle których działalność w zakresie m.in. gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry, a urządzanie gier na automatach jest dozwolone tylko w kasynach gry.</p> <p>Sąd I instancji uniewinniając oskarżonego przyjął, iż ten działał w nieuświadomionej karalności czynu po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 10;art. 10 § 4)">art. 10 § 4 kks</a>, opierając się na wyjaśnieniach oskarżonego, którym dał w tym zakresie bezkrytycznie wiarę.</p> <p>Podkreślić, bowiem należy, że chodzi wyłącznie o sprawcę pozostającego w <span class="underline"> <!-- -->usprawiedliwionej</span> nieświadomości karalności czynu, czego z pewnością nie można upatrywać w wybiórczo i korzystnie dla siebie przytaczanych orzeczeniach.</p> <p>Sąd meriti wskazał, że podstawą uznania, że oskarżony działał ze świadomością bezprawności, jest abstrakcyjny, powinnościowy wzorzec. W doktrynie powszechnie przyjęto pogląd, zgodnie z którym w takiej sytuacji należy posłużyć się kryterium normatywnym miarodajnego obywatela, mającego identyczne jak sprawca doświadczenie, wiedzę, należycie wypełniającego swe obowiązki i należy ustalić, czy rozpoznałby on bezprawność czynu, a jeżeli nie - wówczas nieświadomość bezprawności trzeba uznać za usprawiedliwioną” (por. F. Prusak Kodeks karny skarbowy, Komentarz, Tom I, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006 r., str. 215-216).</p> <p>Zwrócić jednak należy uwagę, że badając formułę usprawiedliwienia na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19470320140" title="Dekret z dnia 11 kwietnia 1947 r. - Prawo karne skarbowe - Dz. U. z 1947 r. Nr 32, poz. 140 ()">prawa karnego skarbowego</a> w odniesieniu do profesjonalisty w obrocie gospodarczym, który w celach zarobkowych prowadzi działalność ze świadomością jej reglamentowania przez państwo - w grę wchodzi model osobowy o podwyższonym standardzie wymagań.</p> <p>W realiach niniejszej sprawy dostrzec można też w wyjaśnieniach oskarżonego próby wykrętnego tłumaczenia sytuacji, bo z jednej strony chce przekonywać, że pozostawał w przekonaniu, iż jego zachowanie nie jest karalne, gdyż sprawdził to w zapadłych w innych sprawach orzeczeniach, z drugiej strony przyznając, że temat jest trudny, aby wreszcie odwołać się do niskiego progu wykształcenia. To ostatnie, czyli próba przekonania o słabym rozeznaniu wyklucza możliwość przyjęcia, że oskarżony był zdolny do podjęcia jakichkolwiek sprawdzeń. Taka okoliczność bynajmniej nie jest argumentem na poparcie tezy o błędzie, bowiem przeciętny nawet wzorzec obywatela wskazuje, że gdy ma on wątpliwości co do bezprawności, a tym bardziej możliwości poniesienia kary, powstrzymuje się od zachowań, które mogą się okazać przestępstwami. Jednocześnie sposób przygotowania umów w właścicielem lokalu, którego powierzchnię wynajmował, „uzbrojenie” tegoż w dokumenty na wypadek kontroli skarbowej, przekonuje, że oskarżony rozeznanie miał, a skoro musiał się w swej działalności „bronić” przed kontrolującymi, nie mógł pozostawać w przekonaniu o legalności i niekaralności swych zachowań.</p> <p>Wreszcie powoływanie się na inne orzeczenia jest również wybiórcze. Przykładem jest orzeczenie Sądu Okręgowego w Gliwicach w sprawie VI Ka 644/12, gdyż ten wyrok został uchylony przez Sąd Najwyższy już w dniu 8.01.2014 roku, a w ponownym postępowaniu przed Sąd Okręgowym, jako sądem odwoławczym doszło do utrzymania w mocy wyroku skazującego tamtego oskarżonego i to orzeczenie zapadło w dniu 28.03.2014 roku. Zatem już trzy miesiące przed datą czynu objętego niniejszym postępowaniem oskarżony sprawdzając wnikliwie sprawę VI Ka 644/12 wiedział, że zakończyła się prawomocnym skazaniem za przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107 § 1 kks</a>.</p> <p>Owszem w orzecznictwie i doktrynie istniała rozbieżność, ale nie co do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ()">ustawy o grach hazardowych</a>, lecz co do tego, jaką konsekwencją dla jednostki jest nienotyfikowanie przepisów technicznych.</p> <p>Wskazany problem nie służył, co należy podkreślić, ochronie tezy o dowolności stosowania ustaw, ani tym bardziej nie był wsparciem dla urządzających gry hazardowe, miał naturę odmienną, choć przez branżę hazardową wykorzystywaną.</p> <p>Wobec powyższego nie sposób by oskarżony mógłby być przekonany, iż prowadzona przez niego działalność, ewidentnie sprzeczna z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ()">ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych</a> (Dz. U. z dnia 30 listopada 2009 r.), mogłaby być postrzegana jako nie podlegająca karze z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 10;art. 10 § 4)">art. 10 § 4 kks</a>, a nie że jedynie pod płaszczykiem niejednoznaczności odnośnie skutków braku notyfikacji chciał on po prostu dla zysku postępować wbrew obowiązującemu prawu, względnie iż z takim stanem rzeczy się godził.</p> <p>Nie przekonuje o tym również zakończenie działalności gospodarczej przez oskarżonego wraz z wejściem w życie z dniem 3.09.2015r. nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ()">ustawy o grach hazardowych</a>. Po pierwsze jest to zachowanie wtórne, po drugie jeszcze przed tą datą znana była okoliczność, że newralgiczne z punktu widzenia odpowiedzialności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990830930" title="Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 930 (art. 107;art. 107 § 1)">art. 107 § 1 kks</a> przepisy, zostały poddane notyfikacji, i że wejdą w życie w projektowanym kształcie, w niezmienionym dla odpowiedzialności oskarżonego, a pomimo tego oskarżony do końca trwał w prowadzeniu działalności, której legalność w rozumieniu zgodności z ustawą, była wykluczona, a pozostająca w sferze życzeń bezkarność dalece wątpliwa.</p> <p>Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C‑303/15 rozwiał problemy wynikające z kwestii notyfikacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20092011540" title="Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ()">ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych</a> (Dz. U. z dnia 30 listopada 2009 r.). Po pierwsze TSUE wykazał, że taki jak art. 6 ust. 1 ustawy nie stanowi „przepisu technicznego” w rozumieniu dyrektywy 98/34, a taki charakter posiada wyłącznie art. 14 tej ustawy.</p> <p>Po wtóre potwierdzając, że art. 1 dyrektywy 98/34 należy interpretować w ten sposób, iż przepis technicznych w rozumieniu tej dyrektywy, podlegający obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, a nie zgłoszony poddany jest sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.</p> <p>Wypada wyrazić w tym miejscu zaniepokojenie, jeżeli chodzi o postawę obrońców oskarżonych w podobnych sprawach, że trudno nie dostrzec, iż często nie reprezentują oni interesu nominalnych klientów, lecz branży, dla której zysk w prowadzonej działalności jest dobrem najwyższym, w którym owa jednostka, względem której wedle TSUE nie można wyciągać negatywnych konsekwencji pozostaje marginalnym uczestnikiem sporu z organami skarbowymi.</p> <p>Podsumowując, Sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska Sądu orzekającego, że w wypadku <span class="anon-block">G. G.</span> zaistniały przesłanki do ustalenia, iż pozostawał on w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu co do karalności zachowania.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sąd Rejonowemu w Tarnowskich Górach.</p> </div>