I C 462/16

<p>Sygn. akt: I C 462/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 20 grudnia 2016 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Joanna Dorota Toczydłowska</p> <p>Protokolant: Katarzyna Waśko</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 09 grudnia 2016 roku w Białymstoku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. M.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">D. N.</span> </p> <p>o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną</p> <p>I.  Uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda <span class="anon-block">P. M.</span> umowę darowizny z dnia 11 lutego 2016r. sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A <span class="anon-block"> (...)</span> przed notariuszem <span class="anon-block">M. W.</span>, mocą której <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">K.</span>, małżonkowie <span class="anon-block">N.</span>, darowali swojemu synowi <span class="anon-block">D. N.</span> prawo własności nieruchomości składającej się z działek o <span class="anon-block">numerach geodezyjnych (...)</span>, położonych w <span class="anon-block">B.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span>, któremu to powodowi przysługuje względem dłużników <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">K. N.</span> wierzytelność w wysokości 230.000 zł z ustawowymi odsetkami, na podstawie aktu notarialnego z dnia 03 marca 2015r., <span class="anon-block">(...)</span>, treścią którego dłużnicy poddali się egzekucji.</p> <p>II.  Zasądza od pozwanego <span class="anon-block">D. N.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">P. M.</span> kwotę 25 917 (dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset siedemnaści) złotych tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 14.417 (czternaście tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>III.  Nakazuje pobrać od pozwanego <span class="anon-block">D. N.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Białymstoku kwotę 51,66 (pięćdziesiąt jeden, 66/100) złotych tytułem brakujących wydatków w sprawie, uiszczonych tymczasowo przez Skarb Państwa.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">P. M.</span> wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego umowy darowizny z dnia 11 lutego 2016r., sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A <span class="anon-block"> (...)</span> przed notariuszem <span class="anon-block">M. W.</span>, prowadzącym kancelarię notarialną w <span class="anon-block">B.</span>, na mocy której <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">K.</span> małżonkowie <span class="anon-block">N.</span> darowali swojemu synowi <span class="anon-block">D. N.</span> prawo własności nieruchomości składającej się z działek o <span class="anon-block">numerach geodezyjnych (...)</span>, położonych w <span class="anon-block">B.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span> , zawartej pomiędzy pozwanym <span class="anon-block">D. N.</span> i dłużnikami <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">K. N.</span> z pokrzywdzeniem powoda, któremu przysługuje wierzytelność w wysokości 230.000 zł z ustawowymi odsetkami, na podstawie aktu notarialnego z dnia 03 marca 2015r., Rep. A <span class="anon-block">(...)</span>, w którym dłużnicy poddali się egzekucji, stanowiącego tytuł egzekucyjny. Ponadto, wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych <em> <!-- -->(k.2-7)</em>.</p> <p>Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że przysługuje mu względem małżonków <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">E. N.</span> wierzytelność, przy czym nie posiadają oni żadnego majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji. Zawierając z pozwanym <span class="anon-block">D. N.</span> umowę darowizny nieruchomości bezsprzecznie działali w celu pokrzywdzenia wierzyciela, a przez tą czynność pogłębili swoją niewypłacalność. Ze względu na bliski stosunek pokrewieństwa z dłużnikami pozwany był świadomy faktu i miał wiedzę o sytuacji majątkowej rodziców. Końcowo zaakcentował, iż umowa darowizny nieruchomości zawarta została w kilka dni po otrzymaniu przez dłużników pism z informacją o upływającym terminie zwrotu pożyczki.</p> <p>W odpowiedzi na pozew, pozwany <span class="anon-block">D. N.</span> wnosił o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych <em> <!-- -->(k.48-56)</em>.</p> <p>Argumentując, przyznał iż w dniu 11.02.2016r. nabył prawo własności nieruchomości składającej się z działek opisanych treścią pozwu na mocy umowy darowizny od swoich rodziców <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">E. N.</span>, aczkolwiek nie uczestniczył osobiście w podpisywaniu aktu. Zaprzeczył, aby dopuszczał się jakichkolwiek zachowań zmierzających do udaremnienia wyegzekwowania przez powoda jakichkolwiek należności od dłużników, nie dysponował przy tym wiedzą dotyczącą intencji rodziców w przekazaniu mu prawa własności nieruchomości. Od 2003r. zamieszkuje w <span class="anon-block">W.</span>, prowadzi własną działalność gospodarczą, jest zawodowym kierowcą, z dłużnikami utrzymuje kontakt wyłącznie sporadyczny. Ponadto, w jego ocenie powód nie wykazał, aby rodzice pozwanego nie posiadali majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzytelności powoda. Sam zaś fakt dokonania przez dłużników określonej czynności prawnej nie narusza praw wierzyciela, jeżeli może on zaspokoić swą wierzytelność innego ich majątku. Nie wykazał bowiem, aby przed dniem 18.03.2016r. wszczął egzekucję, brak jest dokumentów potwierdzających jej bezskuteczność. Zakwestionował przy tym, aby spełniły się przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527 § 2 k.c.</a> Rodzice pozwanego są właścicielami lub posiadaczami samoistnymi nieruchomości o wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych oraz mienia ruchomego w postaci ciągnika i maszyn rolniczych. Aktualnie odzyskują sukcesywnie majątek w toku prowadzonych postępowań karnych (łącznie ok. 50.000zł). Pomimo stosunku bliskości z dłużnikami powoda, nie wiedział o ich świadomości pokrzywdzenia wierzyciela, a nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć (brak obecności pozwanego w domu rodzinnym, rzadkie kontakty z rodzicami i nieżyjącym już bratem, prośba o zgodę rodziców na przekazanie mu gospodarstwa z uwagi na śmierć brata). Ponadto, rodzice pozwanego złożyli powodowi oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, albowiem powód nigdy nie przekazał im ani ich synowi <span class="anon-block">R. N.</span> pożyczki w kwocie 230.000 zł, gdyż akt notarialny z dnia 03.03.2015r. został zawarty pod wpływem błędu wywołanego podstępnym działaniem powoda, który miał obiecać dłużnikom, że odzyska wraz z ich nieżyjącym synem <span class="anon-block">R.</span> nieruchomość rolną położoną w <span class="anon-block">B.</span> oraz nieruchomość niezabudowaną, które rodzice pozwanego przekazali jego bratu, a które ten następnie sprzedał innym osobom, za cenę znacznie niższą niż rynkowa.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy, ustalił co następuje:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">E.</span> małżonkowie <span class="anon-block">N.</span> wraz z synami <span class="anon-block">R. N.</span> oraz <span class="anon-block">D. N.</span> mieszkali w <span class="anon-block">B.</span>, prowadzili gospodarstwo rolne, posiadali szereg maszyn rolniczych. Relacje wewnątrz rodziny były dobre, obaj bracia współpracowali ze sobą na płaszczyźnie gospodarczej. <span class="anon-block">R. N.</span> trudnił się handlem, początkowo bydłem, następnie samochodami. Jeszcze w 2013r. małżonkowie <span class="anon-block">N.</span> przekazali na jego rzecz, w drodze darowizny, część stanowiących ich własność nieruchomości, które następnie oddał pod zastaw, aby w ten sposób zgromadzić w krótkim okresie czasu środki pieniężne na prowadzoną działalność, z zamiarem późniejszego wykupu zastawionego gospodarstwa. Jednakże, z racji problemów natury finansowej oraz rosnącego zadłużenia spowodowanego nierentownością przedsiębranych czynności, w dniu 03.03.2015r., w formie aktu notarialnego Repertorium A <span class="anon-block">(...)</span>, zawarta została umowa, treścią której powód <span class="anon-block">P. M.</span> udzielił <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">E.</span> małżonkom <span class="anon-block">N.</span> oraz <span class="anon-block">R. N.</span> pożyczki w kwocie 230.000 zł, którą pożyczkobiorcy przyjęli i zobowiązali się solidarnie zwrócić w terminie do dnia 03.03.2016r., poddając się rygorowi egzekucji wprost z aktu, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 777;art. 777 § 1;art. 777 § 1 pkt. 4)">art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 777 § 1;§ 3)">§1 i §3</a>).</p> <p>Pozwany miał wiedzę o prowadzonych przez jego brata interesach, zaciąganych zobowiązaniach finansowych, sam w przeszłości był również podmiotem oszustwa dotyczącego podrobienia faktury sprzedaży lawety, aczkolwiek nie wpłynęło to na ich relacje. Pożyczka będące przedmiotem opisywanego wyżej aktu notarialnego nie była pierwszą udzieloną przez powoda <span class="anon-block">R. N.</span>, aczkolwiek dotychczas wywiązywał się z obowiązku zwrotu należności.</p> <p>We wrześniu 2015r. <span class="anon-block">R. N.</span> zmarł. Powód, uzyskawszy informacje o podejmowanych próbach wyzbycia się składników majątku, coraz częściej upominał się o zwrot pożyczki, swoje żądania kierując bezpośrednio do małżonków <span class="anon-block">N.</span>.</p> <p>Dowód: <em> <!-- -->umowa pożyczki (k.21-24)</em>; <em> <!-- -->zeznania <span class="anon-block">B. P.</span> (e-protokół z dnia 09.12.2016r., 00:24:53-00:42:33); częściowe zeznania <span class="anon-block">M. P.</span> (e-protokół z dnia 09.12.2016r., 00:06:08-00:24:53), zeznania powoda </em> </p> <p>Centrum życiowe pozwanego od 2003r. koncentrowało się w miejscowości <span class="anon-block">W.</span>, gdzie aktualnie mieszka. Z racji prowadzonej działalności gospodarczej i pracy w charakterze zawodowego kierowcy, jego kontakt z rodzicami ograniczał się do rozmów telefonicznych oraz spotkań kilka razy w roku, najczęściej w okolicach świąt bądź gdy trasa, którą pokonywał, przebiegała w okolicach ich miejsca zamieszkania. Chcąc uregulować status prawny nieruchomości, małżonkowie <span class="anon-block">N.</span> zaproponowali, aby przekazać ją na rzecz pozwanego, który udzielił im w tym celu w dniu 25.01.2016r. pełnomocnictwa (Repertorium A nr <span class="anon-block">(...)</span>), na podstawie którego pozwany umocował swoich rodziców m.in. do nabycia na jego rzecz zabudowanej nieruchomości oznaczonej <span class="anon-block">numerami geodezyjnymi (...)</span> o łącznej powierzchni 0,1118 ha, położonej w obrębie Nr <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w dowolny sposób, w dowolnym czasie, nieodpłatnie lub odpłatnie na dowolnych warunkach według uznania pełnomocników, do ustanowienia w jego imieniu dożywotniej służebności osobistej na ich rzecz, na nabytej na jego rzecz nieruchomości.</p> <p>Dowód: <em> <!-- -->zeznania pozwanego (e-protokół z dnia 21.10.2016r., 00:09:08-00:22:50), zeznania <span class="anon-block">K. N.</span> (e-protokół z dnia 21.10.2016r., 00:34:18-00:57:57), zeznania <span class="anon-block">W. N.</span> (e-protokół z dnia 21.10.2016r., 00:26:57-00:34:18);</em> </p> <p>W dniu 11.02.2016r., w formie aktu notarialnego Repertorium A nr<span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">E. N.</span>, działając w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz syna <span class="anon-block">D. N.</span>, w oparciu o udzielone pełnomocnictwo, zawarli umowę darowizny oraz ustanowili nieodpłatną służebność osobistą treścią której darowali do majątku osobistego pozwanego własność zabudowanej nieruchomości opisanej powyżej, jednocześnie oświadczając że darowiznę przyjmują w jego imieniu do jego majątku osobistego. Dokonali również sprzedaży ciągnika <span class="anon-block">Z.</span> za kwotę 104.000 zł w dniu 18.01.2016r.</p> <p>Dowód: <em> <!-- -->umowa darowizny i ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej (k.84-87v.), odpis zwykły <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> (k.16-20); pisma powoda do dłużników (k.12-15); kopia umowy (k.181);</em> </p> <p>Pomimo upływu terminu do spłaty pożyczki, dłużnicy nie wywiązali się z obowiązku jej uregulowania, co skutkowało wszczęciem przez powoda postępowania egzekucyjnego z ich majątku w dniu 07 kwietnia 2016r. Jeszcze bowiem przed datą wniesienia powództwa, w dniu 09.03.2016r. wystąpił do Sądu o nadanie klauzuli wykonalności powyższemu aktowi notarialnemu. Skutek prowadzonych przez komornika czynności, na poczet kwoty z tytułu umowy pożyczki potrącana była część emerytury <span class="anon-block">K. N.</span> i <span class="anon-block">E. N.</span>. Potrącane kwoty nie pokrywają nawet dotychczasowych, poniesionych przez wierzyciela kosztów tego postępowania. Ustalono także, iż w skład majątku małżonków <span class="anon-block">N.</span> wchodzą nieruchomości położone w obrębie gruntów miejscowości <span class="anon-block">N.</span>, sporządzony został protokół opisu, oszacowania oraz operat szacunkowy, z którego wynika, że ich wartość łączna kształtuje się na poziomie ok. 210.000 zł.</p> <p>Dowód: <em> <!-- -->wniosek (k.25-27); postanowienie SR w Bielsku Podlaskim, sygn. I Co 217/16 (k.70); akta komornicze JR Km 426/16;</em> </p> <p>W dniu 05.10.2016r. zmarł <span class="anon-block">E. N.</span>.</p> <p>Dowód: <em> <!-- -->okoliczność bezsporna;</em> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów prywatnych przedstawionych przez strony procesu, których treść co do zasady nie była kwestionowana, zeznań przesłuchiwanych w sprawie świadków oraz powoda, dokumentów wymienionych w treści uzasadnienia, dołączonych akt komorniczych. Spór dotyczył oceny okoliczności sprawy w kontekście spełnienia przesłanek niezbędnych do uwzględnienia skargi pauliańskiej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości, ponieważ strona powodowa wykazała spełnienie przesłanek warunkujących poszukiwanie ochrony w ramach skargi pauliańskiej.</p> <p>Cywilnoprawną ochronę wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika zapewniają miedzy innymi przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (księga 3)">tytułu X księgi III kodeksu cywilnego</a>. Przyznają one wierzycielowi uprawnienie do zaskarżania czynności dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, czego konsekwencją może być uznanie tych czynności za bezskuteczne w stosunku do skarżącego. Przesłanki tej ochrony wymienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 kc.</a> Stosownie do tego przepisu, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela osoba trzecia uzyska korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. O tym kiedy czynność prawna jest dokonywana z pokrzywdzeniem wierzycieli stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527 § 2 kc.</a> Zgodnie z nim czynność prawna dłużnika jest dokonywana z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w stopniu wyższym niż przed dokonaniem czynności. Przesłankami skorzystania z ochrony, jaką daje skarga pauliańska są więc:</p> <p>1.  istnienie interesu wierzyciela w postaci wierzytelności,</p> <p>2.  dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z osobą trzecią,</p> <p>3.  dokonanie przez dłużnika czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli, a jednocześnie takiej, z której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową,</p> <p>4.  dokonanie przez dłużnika czynności ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,</p> <p>5.  działanie osoby trzeciej w złej wierze.</p> <p>W przypadku dokonania czynności prawnej z osobą pozostającą z dłużnikiem w bliskim stosunku, obowiązuje domniemanie, że osoba ta wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a>).</p> <p>Należy przy tym bardzo wyraźnie podkreślić, iż wymóg złej wiary osoby trzeciej został wyłączony w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a> Zgodnie z jego treścią, jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.</p> <p>Celem skargi pauliańskiej jest uzyskanie przez wierzyciela prawnej możliwości zaspokojenia wierzytelności przysługującej mu względem dłużnika z przedmiotów majątkowych, nabytych od niego przez pozwaną osobę trzecią w drodze czynności zdziałanej z pokrzywdzeniem wierzyciela. Odpowiedzialność pozwanej osoby trzeciej ogranicza się wyłącznie do przedmiotu zaskarżonej czynności. Podkreślić należy, że w przypadku rozporządzeń nieodpłatnych (jak w sprawie niniejszej) zastosowanie ma przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a>, pozwalający na uznanie czynności za bezskuteczną niezależnie od wiedzy osoby trzeciej o okolicznościach działania dłużnika. Sąd stoi też na stanowisku, że w sytuacji gdy bezpłatne korzyści przypadają osobom bliskim dłużnika, należy stosować wyłącznie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a> jako przepis dalej idący, z pominięciem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3</a> (<em> <!-- -->tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 08 lipca 2014 r. VI ACa 1655/13</em>).</p> <p>Zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k.c.</a>, stanowiący, iż jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał w zamiarze pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny. Sytuację, kiedy czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, określa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2;art. 527)">§ 2 art. 527 k.c.</a> Przepis ten wiąże pokrzywdzenie wierzyciela z rzeczywistą niewypłacalnością dłużnika, która musi istnieć w chwili wystąpienia ze skargą pauliańską, jak i w chwili orzekania przez sąd o żądaniu wierzyciela uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną.</p> <p>Odnosząc się zatem do wyżej wymienionych przesłanek, wpływających w oczywisty sposób na ocenę zasadności powództwa, w ocenie Sądu wszystkie one zostały przez powoda wykazane. W pierwszej kolejności nie budzi wątpliwości fakt, iż rodzice pozwanego – <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">E. N.</span> byli dłużnikami <span class="anon-block">P. M.</span> z tytułu umowy pożyczki. Nie ulega też wątpliwości, iż dokonali czynności prawnej z osobą trzecią, tj. pozwanym <span class="anon-block">D. N.</span>, w postaci opisywanej już wyżej umowy darowizny, zawartej w formie aktu notarialnego i znajdującej odzwierciedlenie w stosownych wpisach w Księgach wieczystych. Jednocześnie nie sposób pominąć, iż cechą istotnie wyróżniającą umowę darowizny od wielu umów nazwanych, uregulowanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksie cywilnym</a>, jest jej nieodpłatność. Świadczenie darowizny jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strony umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Nieodpłatność ta oznacza, że darczyńca, dokonując na rzecz drugiej strony przysporzenia, nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili dokonania umowy darowizny, ani też w przyszłości. Oczywistym jest więc, iż wskutek tej czynności pozwany uzyskał korzyść majątkową bezpłatnie.</p> <p>W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd przyjął, iż darowizna nieruchomości na rzecz pozwanego dokonana została przez dłużników z pokrzywdzeniem wierzyciela (powoda). <span class="anon-block">D. N.</span> osiągnął korzyść majątkową. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że pokrzywdzenie w rozumieniu cytowanego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527 § 2 kc</a> powstaje na skutek takiego stanu faktycznego majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (orzeczenie Sadu Najwyższego z dnia 28 listopada 2001 r., IV CKN 525/00). Przyjmuje się, że powództwo – skargę pauliańską – uzasadnia każde powiększenie niewypłacalności, bez względu na jego rozmiar /wyrok SA w Lublinie z 19 marca 1997 r., I ACa 27/97, Apel. Lub. 1997, nr 4, poz. 19/. Jak wynika z poczynionych ustaleń dłużnicy wyzbywali się wartościowych składników majątkowych, umożliwiających pokrycie zobowiązań na rzecz wierzyciela, o czym świadczy z jednej strony przedłożona do akt umowa kupna – sprzedaży ciągnika rolniczego za kwotę ponad 100.000 zł, ale także akta postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wyłącznie ze świadczenia emerytalnego <span class="anon-block">K. N.</span> wobec niemożliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela z innych składników majątku.</p> <p>Nie sposób też wreszcie pominąć, iż pozwany uzyskał korzyść majątkową w postaci nieruchomości na podstawie umowy darowizny, a zatem zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 kc</a> powód może skutecznie żądać uznania tej czynności za bezskuteczną, chociażby pozwany nie wiedział i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, że darczyńca działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Nieodpłatne nabycie nieruchomości przez pozwanego powodowało zatem, że jego faktyczny stan wiedzy o zobowiązaniach brata i rodziców pozostawał w niniejszej sprawie - co do zasady - bez znaczenia. Nie ma zaś wątpliwości, iż umowę darowizny zawarto w obrębie najbliższej rodziny, pomiędzy rodzicami a synem. Co więcej, pozwany <span class="anon-block">D. N.</span> zeznając w charakterze strony przyznał, że dysponował wiedzą o problemach natury finansowej nieżyjącego już brata, kilkukrotnie próbując skłonić go do zaprzestania procederu finansowania prowadzonej działalności z pożyczek i innych zobowiązań zaciąganych u osób trzecich.</p> <p>Argumentacja dłużniczki <span class="anon-block">K. N.</span>, jakoby nigdy faktycznie nie otrzymała pieniędzy od powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Treścią § 2 umowy powód oświadczył, że kwotę będącą przedmiotem umowy przekazał pożyczkobiorcom w gotówce, przed jej podpisaniem, zaś Ci ją odebrali za pokwitowaniem. Zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244)">art. 244 k.p.c.</a>, dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. W myśl natomiast art. 2 § 2 ustawy prawo notarialne, czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego. Akty i inne dokumenty notarialne są dokumentami urzędowymi w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">KPC</a> o dokumentach urzędowych. Akt notarialny należy zaliczyć do dokumentów konstytutywnych, a nie sprawozdawczych, taki bowiem akt określoną czynność prawną ucieleśnia i wyraża (post. SN z 28.6.2000 r., IV CKN 1083/00, <span class="anon-block">L.</span>). Jakkolwiek istnieją prawne sposoby uchylenia się od skutków czynności prawnej, o tyle w okolicznościach niniejszej sprawy zabieg podejmowany w tym celu przez <span class="anon-block">K. N.</span> nie mógł okazać się skuteczny z kilku powodów: po pierwsze, nie jest ona stroną niniejszego postępowania i będąc nie przesłuchiwana wyłącznie w charakterze świadka nie dysponowała uprawnieniami do zakwestionowania zapisów aktu sporządzonego z osobą powoda. Ponadto, podkreślić wymaga, że samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (wyrok SN z dnia 22.11.2001 r., sygn. I PKN 660/00, publ. Wokanda 2002/7-8/44). Zgodnie z obowiązującą w postępowaniu cywilnym zasadą kontradyktoryjności sąd nie ma obowiązku zarządzania dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (wyrok SN z dnia 17.12.1996 r., sygn. I CKU 45/96, publ. OSNC 1997/6-7/76). Po drugie natomiast, winna wystąpić w celu w odrębnym postępowaniu występując z powództwem przeciwegzekucyjnym, czego nie uczyniła.</p> <p>W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd przyjął ponadto, że nie istnieją inne składniki majątku dłużnika, z których prowadzona przez powoda egzekucja miała okazać się skuteczna i zaspokoić w całości jego wierzytelność.</p> <p>W konsekwencji należy uznać, że postępowanie dowodowe wykazało zasadność powództwa w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a> </p> <p>Zważywszy na wynik sprawy, w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, zgodnie z zawartą w nim zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, Sąd zasadził od pozwanego na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 25.917 zł, na którą składają się uiszczona opłata od pozwu (11.500 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego powoda, ustalone w oparciu o treść § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800), w brzmieniu obowiązującym na datę wniesienia pozwu, powiększone o kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie, Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Białymstoku kwotę 51,66 zł tytułem brakujących wydatków w sprawie, uiszczonych tymczasowo przez Skarb Państwa (k.88).</p> </div>