Ppolska.starec← UrzadnikУвійти

I C 1336/16

Суди загальної юрисдикції2016-12-21
Номер справи
I C 1336/16
Дата рішення
2016-12-21
Тип
SENTENCE

Судді

Lidia Staśkiewicz (PRESIDING_JUDGE)

Текст рішення

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt I C 1336/16</span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 21 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Słupsku I Wydział Cywilny w składzie następującym:</p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSR Lidia Staśkiewicz</strong> </p> <p>Protokolant: <span class="anon-block">S. N.</span> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. w Słupsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) FINANSE spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span>” spółki komandytowej w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">E. S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->o zapłatę</em> </strong> </p> <p>I.  zasądza od pozwanej <span class="anon-block">E. S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block"> (...) FINANSE spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span>” spółki komandytowej w <span class="anon-block">P.</span> kwotę 1.729,82 zł <em> <!-- -->(tysiąc siedemset dwadzieścia dziewięć złotych, 82/100)</em> z odsetkami ustawowymi od dnia 19 listopada 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;</p> <p>II.  zasądza od pozwanej <span class="anon-block">E. S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block"> (...) FINANSE spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span>” spółki komandytowej w <span class="anon-block">P.</span> kwotę 30 zł <em> <!-- -->(trzydzieści złotych, 00/100)</em> tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>III.  przyznaje radcy prawnemu <span class="anon-block">P. P.</span>, prowadzącemu Kancelarię radcy Prawnego w <span class="anon-block">U.</span> od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku kwotę 600 zł (sześćset złotych, 00/100) powiększoną o należny podatek VAT w wysokości 138,00 zł (sto trzydzieści osiem złotych, 00/100) tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej <span class="anon-block">E. S.</span> z urzędu.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt I C 1336/16</span> </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Powód <span class="anon-block"> (...) FINANSE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółka komandytowa z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> </strong>wniósł o zasądzenie od <strong> <!-- -->pozwanej <span class="anon-block">E. S.</span> </strong>kwoty <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->1.729,82 zł</span> </strong> z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto powód wniósł o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż w dniu 15.01.2014 r. strony zawarły <span class="anon-block">umowę nr (...)</span>, na mocy której powód udzielił pozwanej pożyczki pieniężnej na łączną kwotę 2.951,55 zł, którą pozwana miała zwrócić w 35 tygodniowych równych ratach w wysokości 84,33 zł każda. Pozwana do dnia wniesienia pozwu spłaciła kwotę 1.300,75 zł, która to kwota została zaliczona na poczet kapitału. Z uwagi na brak spłaty całości zadłużenia powód pismem z dnia 26.09.2014 r. wypowiedział umowę pożyczki wzywając jednocześnie pozwaną do spłaty pozostałej kwoty zadłużenia. Pozwana nie uregulowała jednak reszty należności.</p> <p>Sąd Rejonowy w Słupsku w dniu 10.12.2014 r. w sprawie o sygn. akt I Nc 6667/14, wydał nakaz zapłaty, którym uwzględnił żądanie pozwu w całości (k. 14).</p> <p>Od nakazu tego<strong> <!-- --> pozwana <span class="anon-block">E. S.</span> </strong>wniosła<strong> <!-- --> sprzeciw</strong>, w którym podniosła, że nakaz zapłaty nie został jej doręczony na właściwy adres, jak również nie zostały jej doręczone żadne dokumenty związane ze sprawą (k. 29). We wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego pozwana dodatkowo podniosła, że nie podpisywała z wierzycielem żadnej umowy (k. 96).</p> <p>Ustanowiony dla pozwanej pełnomocnik z urzędu w osobie radcy prawnego w piśmie z dnia 18.09.2016 r. podniósł, że wypowiedzenie umowy pożyczki zawartej w dniu 15.01.2014 r. było bezskuteczne, albowiem zostało wysłane na adres, pod którym pozwana nie zamieszkiwała, zaś o zmianie miejsca zamieszkania pozwana informowała przedstawiciela strony powodowej. Nadto pełnomocnik pozwanej podniósł, że w związku z zawartą umową pożyczki, pozwana zawarła również umowę ubezpieczenia celem ubezpieczenia spłat rat pożyczki, jak również została objęta ubezpieczeniem grupowym, a zatem nie uiszczonych rat pożyczki powód winien dochodzić od firmy ubezpieczeniowej, a nie od pozwanej (k. 145-146).</p> <p>Ustosunkowując się do powyższych zarzutów powód w piśmie z dnia 21.10.2016 r. wskazał, iż zgodnie z pkt 5 umowy pożyczki o zmianie wszelkich danych zawartych w umowie pożyczki oraz we wniosku o pożyczkę pozwana winna zawiadomić powoda pisemnie, czego nie uczyniła. Nadto pozwana osobiście odebrała wypowiedzenie umowy wysłane na adres wskazany przez nią w dniu podpisania umowy (k.155-155v). Powód do powyższego pisma załączył również <em> <!-- -->Ogólne warunki grupowego ubezpieczenia na życie osób zaciągających pożyczki pieniężne w <span class="anon-block"> (...) Finanse spółka z o.o.</span> sp. k.</em> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</span> </strong> </p> <p>W dniu 15.01.2014 r. <span class="anon-block"> (...) FINANSE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> (pożyczkodawca) i <span class="anon-block">E. S.</span> (pożyczkobiorca) zawarli umowę pożyczki pieniężnej nr <span class="anon-block"> (...)</span>, na mocy której pożyczkodawca udzielił pożyczki pożyczkobiorcy. Pożyczkobiorca zobowiązał się zwrócić pożyczkodawcy kwotę 2.951,55 zł, na którą składały się kwoty: 1.910 zł tytułem pożyczki, 85,92 zł tytułem oprocentowania oraz 955,63 zł tytułem opłaty za obsługę pożyczki w domu. <span class="anon-block">E. S.</span> zobowiązała się do zwrotu wskazanej kwoty w 35 tygodniowych ratach w wysokości 84,33 zł każda (pkt 1 umowy).</p> <p>Zgodnie z pkt 5 umowy o zmianie wszelkich danych zawartych w umowie pożyczki oraz we wniosku o pożyczkę pożyczkobiorca powinien niezwłocznie poinformować pożyczkodawcę pisemnie. W przeciwnym razie pożyczkobiorca odpowiedzialny będzie za wszelkie koszty powstałe w wyniku nie zgłoszenia zmiany danych. Pożyczkobiorca ma obowiązek powiadomić pożyczkodawcę pisemnie o zmianie adresu zamieszkania. Konsekwencją nie powiadomienia pożyczkodawcy o tym fakcie będzie uznanie za doręczoną korespondencji kierowanej na ostatni podany adres, w szczególności na adres wskazany w umowie.</p> <p>Zgodnie z pkt 20 umowy w przypadku opóźnienia pożyczkobiorcy w spłacie danej raty, pożyczkodawca miał prawo naliczyć odsetki za opóźnienie w wysokości maksymalnej tj. nieprzekraczającej czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym oraz podjąć działania mające na celu zwrot pożyczki. Niezależnie od powyższych działań, w przypadku opóźnienia pożyczkobiorcy w zapłacie dwóch pełnych rat pożyczki, pożyczkodawca miał prawo wezwać do zapłacenia zaległych rat w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy, a w przypadku braku zapłaty mógł wypowiedzieć umowę pożyczki z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, biegnącego od dnia doręczenia wypowiedzenia (pkt 31 umowy).</p> <p>Zgodnie z pkt 45 w zw. z pkt 2n umowy, w przypadku nieskorzystania przez pożyczkobiorcę z możliwości zabezpieczenia spłaty rat pożyczki w formie przelewu praw z umowy ubezpieczenia, o której mowa w pkt 43 umowy, spłata pozostałej kwoty do zapłaty przez pożyczkobiorcę zostaje zabezpieczona ubezpieczeniem grupowym z tytułu przystąpienia pożyczkobiorcy do <span class="anon-block">Umowy (...) nr (...)</span>, bliżej opisanej w pkt 2n umowy. Pożyczkobiorca oświadczył, że został poinformowany o warunkach umowy ubezpieczenia (pkt 46 umowy).</p> <p>Umowa została sporządzona w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron (pkt 51 umowy).</p> <p>Umowa została podpisana przez <span class="anon-block">E. S.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Bezsporne, a nadto dowód: umowa pożyczki z dnia 15.01.2014 r. k. 4-5, zeznania świadka <span class="anon-block">B. M.</span> – k. 167. </strong> </p> <p>Przedmiotem umowy grupowego ubezpieczenia na życie, do której przystąpiła <span class="anon-block">E. S.</span>, jest życie i zdrowie ubezpieczonego. Zakres ubezpieczenia obejmuje:</p> <p>a)  śmierć ubezpieczonego – o ile śmierć nastąpiła w okresie udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>b)  śmierć ubezpieczonego w wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej – o ile śmierć ubezpieczonego nastąpiła przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>c)  inwalidztwo ubezpieczonego w bezpośrednim wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ochrony ubezpieczeniowej – o ile inwalidztwo ubezpieczonego nastąpiło przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>d)  do dnia ukończenia przez ubezpieczonego 65 roku życia – trwała i całkowita niezdolność ubezpieczonego do pracy w bezpośrednim wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ochrony ubezpieczeniowej – o ile trwała i całkowita niezdolność do pracy została orzeczona przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>e)  po ukończeniu przez ubezpieczonego 65 roku życia – trwała i całkowita niezdolność ubezpieczonego do samodzielnej egzystencji w wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ochrony ubezpieczeniowej – o ile trwała i całkowita niezdolność do samodzielnej egzystencji została orzeczona przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód: Załącznik nr 1 do <span class="anon-block">Umowy (...) nr (...)</span> w sprawie zawarcia umowy Grupowego <span class="anon-block"> (...)</span> dla osób zaciągających pożyczki pieniężne w <span class="anon-block"> (...) Finanse spółka z o.o.</span> sp. k. – Szczególne warunki Grupowego <span class="anon-block"> (...)</span> osób zaciągających pożyczki pieniężne w <span class="anon-block"> (...) Finanse spółka z o.o.</span> sp. k. – k. 156-157v.</strong> </p> <p>Tytułem umowy <span class="anon-block">E. S.</span> dokonała spłaty kwoty 1.300,75 zł. Kwota ta została zaliczona przez <span class="anon-block">(...)</span> na poczet kapitału pożyczki.</p> <p> <strong> <!-- -->Bezsporne.</strong> </p> <p>Pismem z dnia 26.09.2014 r. <span class="anon-block"> (...) FINANSE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> wypowiedziała <span class="anon-block">E. S.</span> umowę pożyczki z dnia 15.01.2014 r. z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia pisma. Jednocześnie <span class="anon-block">E. S.</span> została wezwana do zapłaty kwoty 1.700,29 zł, w tym 1.650,80 zł z tytułu umowy pożyczki oraz 49,49 zł tytułem odsetek za opóźnienie w spłacie rat.</p> <p>Powyższe wypowiedzenie zostało wysłane na adres: <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">S.</span> i zostało odebrane przez <span class="anon-block">E. S.</span> w dniu 06.10.2014 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód: wypowiedzenie z dnia 26.09.2014 r. k. 6, potwierdzenie odbioru k. 7.</strong> </p> <p> <span class="anon-block"> (...) FINANSE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> została przekształcona w spółkę komandytową działającą pod firmą: <span class="anon-block"> (...) FINANSE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółka komandytowa z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Bezsporne, nadto dowód: informacja z KRS – k. 8-10. </strong> </p> <p>Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zebranych w aktach sprawy dokumentów, którym dał wiarę wobec braku podstaw do zakwestionowania ich prawdziwości przez Sąd z urzędu oraz nie kwestionowania ich przez strony.</p> <p>Sąd oparł się także na zeznaniach świadka <span class="anon-block">B. M.</span>, którym dał wiarę jako korespondującym z pozostałym materiałem dowodowym. Świadek potwierdziła fakt zaciągnięcia pożyczki przez pozwaną, a także fakt spłacania rat pożyczki. Świadek wprawdzie nie pamiętała, czy pożyczka została w całości spłacona przez pozwaną, a także czy pozwana informowała świadka o zmianie swojego adresu zamieszkania, jednakże okoliczność ta nie dyskwalifikuje wskazanych zeznań, albowiem niepamięć świadka w zakresie szczegółów umowy jest zrozumiała z uwagi na upływ czasu.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.</p> <p>Podstawą prawną powództwa jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 720 § 1)">art. 720 § 1 kc</a>, zgodnie z którym przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.</p> <p>Celem wykazania swojego roszczenia powód przedłożył łączącą strony umowę pożyczki wraz z załącznikiem w postaci szczególnych warunków Grupowego <span class="anon-block"> (...)</span> osób zaciągających pożyczki pieniężne w <span class="anon-block"> (...) Finanse spółka z o.o.</span> sp. k., oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki oraz zwrotne potwierdzenie odbioru tego oświadczenia przez pozwaną.</p> <p>Pozwana, reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, podniosła że wypowiedzenie umowy pożyczki zawartej w dniu 15.01.2014 r. było bezskuteczne, albowiem zostało wysłane na adres, pod którym pozwana nie zamieszkiwała, zaś o zmianie miejsca zamieszkania pozwana informowała przedstawiciela strony powodowej. Nadto pozwana podniosła zarzut braku legitymacji procesowej, wskazując że w związku z zawartą umową pożyczki została objęta ubezpieczeniem grupowym, a zatem nie uiszczonych rat pożyczki powód winien dochodzić od firmy ubezpieczeniowej, a nie od pozwanej.</p> <p>Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu pozwanej o bezskuteczności wypowiedzenia umowy pożyczki, należy wskazać, iż zarzut ten okazał się bezzasadny. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru załączonego do pozwu (k. 7), pozwana w dniu 06.10.2014 r. pokwitowała odbiór wypowiedzenia umowy pożyczki z dnia 26.09.2014 r. kierowanego na adres: <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">S.</span>. Strona pozwana nie kwestionowała podpisu na opisanym zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż pozwana nie otrzymała oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Niezależnie od powyższego należy również wskazać, że pozwana nie wykazała, że informowała powoda o zmianie swojego miejsca zamieszkania. Zgodnie z pkt 5 umowy pożyczki pożyczkobiorca miał obowiązek powiadomić pożyczkodawcę o zmianie adresu zamieszkania w formie pisemnej, pod rygorem uznania za doręczoną korespondencji kierowanej na ostatni podany adres, w szczególności na adres wskazany w umowie. Pozwana nie wykazała, że poinformowała pożyczkodawcę o zmianie swojego zamieszkania w uzgodnionej formie, tj. pisemnie, ani ustnie, albowiem okoliczności takiej nie pamiętał przesłuchany w sprawie świadek.</p> <p>Zarzut braku legitymacji procesowej pozwanej – w związku z przystąpieniem do umowy ubezpieczenia spłaty pożyczki – okazał się również niezasadny.</p> <p>Zgodnie z załącznikiem nr 1 do <span class="anon-block">Umowy (...) nr (...)</span> w sprawie zawarcia umowy Grupowego <span class="anon-block"> (...)</span> dla osób zaciągających pożyczki pieniężne w <span class="anon-block"> (...) Finanse spółka z o.o.</span> sp. k. – Szczególne Warunki Grupowego <span class="anon-block"> (...)</span> osób zaciągających pożyczki pieniężne w <span class="anon-block"> (...) Finanse spółka z o.o.</span> sp. k. (k. 156-157v), zakres ubezpieczenia obejmował:</p> <p>a)  śmierć ubezpieczonego – o ile śmierć nastąpiła w okresie udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>b)  śmierć ubezpieczonego w wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej – o ile śmierć ubezpieczonego nastąpiła przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>c)  inwalidztwo ubezpieczonego w bezpośrednim wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ochrony ubezpieczeniowej – o ile inwalidztwo ubezpieczonego nastąpiło przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>d)  do dnia ukończenia przez ubezpieczonego 65 roku życia – trwała i całkowita niezdolność ubezpieczonego do pracy w bezpośrednim wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ochrony ubezpieczeniowej – o ile trwała i całkowita niezdolność do pracy została orzeczona przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej;</p> <p>e)  po ukończeniu przez ubezpieczonego 65 roku życia – trwała i całkowita niezdolność ubezpieczonego do samodzielnej egzystencji w wyniku nieszczęśliwego wypadku zaistniałego w okresie udzielania ochrony ubezpieczeniowej – o ile trwała i całkowita niezdolność do samodzielnej egzystencji została orzeczona przed upływem okresu udzielania ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej.</p> <p>Pozwana nie wykazała, że w okresie ochrony ubezpieczeniowej nastąpiło któreś z wyżej opisanych zdarzeń.</p> <p>Wzgląd na powyższe przesądzał o rozstrzygnięciu jak w pkt I sentencji wyroku.</p> <p>O odsetkach za opóźnienie orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 kc</a>, z uwzględnieniem brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 2)">art. 481 § 2 kc</a> od dnia 1.01.2016 r.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 kpc</a>, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda ich zwrot. Na koszty procesu poniesione przez powoda składa się opłata sądowa od pozwu w wysokości 30 zł.</p> <p>O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu Sąd orzekł w pkt III wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 2;§ 2 ust. 2;§ 2 ust. 3;§ 6;§ 6 pkt. 3;§ 15;§ 16)">§ 2 ust. 2 i 3, § 6 pkt 3, § 15 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. <em> <!-- -->w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</em> </a> (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 oraz z 2015 r. poz. 617 i 1078) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. <em> <!-- -->w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu</em> (Dz.U. z 2015 r., Nr 1805) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. <em> <!-- -->w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu</em> (Dz.U. z 2016 r., Nr 1715).</p> </div>