I ACz 2308/16

<p>Sygn. akt : I ACz 2308/16</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 21 grudnia 2016r</p> <p>Sad Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie :</p> <p>Przewodniczący : SSA Grzegorz Krężołek</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016r w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. P.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek zażalenia powoda</p> <p>od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 września 2016r ,</p> <p>sygn. akt : I C 1143/16</p> <p> <strong> <!-- -->P o s t a n a w i a </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Oddalić zażalenie.</strong> </p> <p>SSA Grzegorz Krężołek</p> <p>Sygn. akt : I ACz 2308/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem , Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił żądania powoda <span class="anon-block">J. P.</span>, domagającego się zwolnienia w całości od obowiązku pokrywania kosztów sądowych oraz ustanowienia dlań profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu, w ramach sporu jaki zapoczątkował przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie <span class="anon-block"> (...)</span> , w ramach którego domaga się zasądzenia kwoty 209 526, 78 złotego wraz z odsetkami , stanowiącej różnicę pomiędzy świadczeniem , które z racji rekompensaty za majątek pozostawiony poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej został na podstawie decyzji strony pozwanej wypłacony, a kwotą , która z tego tytułu jest jemu osobiście oraz jako spadkobiercy uprawnionej <span class="anon-block">A. P.</span>, należna.</p> <p>Jak wynika z pisemnych motywów orzeczenia, Sąd I instancji uznał , że żadne z żądań powoda nie jest usprawiedliwione , zważywszy na wskazaną przezeń w oświadczeniu majątkowym, jego aktualną sytuację majątkową i dochodową.</p> <p>W tym zakresie Sąd okręgowy ustalił , że <span class="anon-block">J. P.</span> jest osobą pobierającą rentę inwalidzką, w wymiarze miesięcznym 876, 76 zł , jest właścicielem nieruchomości lokalowej położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wraz z garażem pozostającym przedmiotem prawa użytkowania wieczystego.</p> <p>Dysponuje także dwoma samochodami osobowymi z lat 1992 i 1997r. Obciążające go opłaty za korzystanie z lokalu mieszkalnego zamykają się kwotą 460 złotych , w skali miesiąca.</p> <p>Ponadto powód otrzymał, w realizacji wskazanej wyżej, decyzji Wojewody jednorazowe świadczenie rekompensacyjne w kwocie 101 664, 63 złotego , co miało miejsce w 2011r lub nieco później.</p> <p>Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd I instancji stanął na stanowisku , iż powód nie może skorzystać z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów.</p> <p>Za taką oceną przemawia w pierwszej kolejności to , iż dysponuje majątkiem , który przynajmniej w części może spieniężyć by zyskać środki na sprostanie obowiązkowi fiskalnemu , który wywołało zapoczątkowanie przez niego sporu na drodze sądowej.</p> <p>Mogą one również stanowić podstawę zabezpieczenia spłaty kredytu , który <span class="anon-block">J. P.</span> może zaciągnąć na pokrycie tych kosztów. Ponadto , jak wskazuje Sąd niższej instancji , dysponuje on pieniędzmi z rekompensaty otrzymanej dotąd od Skarbu Państwa , której znaczny rozmiar ilościowy , tym bardziej wyklucza istnienie podstaw dla udzielenia zwolnienia .</p> <p>W ocenie Sądu, powód powinien już w 2011r , kiedy decyzja Wojewody przyznająca to świadczenie stała się ostateczna , a której nie aprobował [ wykorzystując w pełni administracyjną drogę do podważania jej merytorycznej zasadności , powinien przewidywać możliwość i potrzebę dochodzenia swoich, obecnie zgłoszonych roszczeń, na drodze sądowej przed Sądem powszechnym i na ten cel gromadzić odpowiednie środki , przeznaczając , część tych pieniędzy , które zostały mu przyznane na podstawie decyzji Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Opisana sytuacja finansowa powoda wykluczyła , w ocenie Sądu I instancji, także istnienie uzasadnionych podstaw dla przyznania powodowi pomocy prawnej z urzędu , którą w oparciu o środki , którymi dysponuje lub przynajmniej potencjalnie powinien rozporządzać, może sobie zapewnić z wyboru.</p> <p>W zażaleniu od tego orzeczenia , negując je w całości, powód domagał się wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego i uwzględnienia obu sformułowanych przez niego żądań.</p> <p>W pierwszej kolejności, kwestionując ocenę prawną ustalonych przez Sąd Okręgowy faktów, dotyczących jego stanu majątkowego i dochodowego i wynikającej z nich możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz opłacenia pomocy prawnej z wyboru , wskazywał , że jest ona oczywiście wadliwa.</p> <p>Zdaniem skarżącego, ani składniki majątkowe , którymi dysponuje w postaci spółdzielczego prawa do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> ani stare samochody osobowe ,jak również świadczenie rentowe , mnie pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych nie są w rzeczywistości bazą ekonomiczną mogącą służyć do pokrycia kosztów procesu nawet w części ani też , wbrew temu jak ocenił to Sąd nie mogą być wystarczającą podstawą dla skutecznego zabezpieczenia spłaty kredytu z którego powód miały uzyskać pieniądze na koszty postępowania czy zastępstwo prawne , za które miałby zapłacić.</p> <p>Zdaniem autora zażalenia, decyzja Sądu I instancji uniemożliwia dochodzenie jego słusznych praw na drodze sądowej co jest sprzeczne z normami gwarancyjnymi Ustawy Zasadniczej.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając zażalenie , Sąd Apelacyjny rozważył : </strong> </p> <p>Środek odwoławczy <span class="anon-block">J. P.</span> nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.</p> <p>Przepis art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , na podstawie którego strona, będąca osobą fizyczną , może uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady ponoszenia ich przez nią , albowiem są to koszty wywołane jej prywatno - prawnym sporem z innym podmiotem, w ramach którego zwolnienie to może mieć miejsce jedynie w szczególnych sytuacjach , w których wzgląd na potrzebę zapewnienia stronie dostępu do Sądu , przeważa nad racjami , które nakazują nie angażować środków zgromadzonych przez innych podatników w budżecie Państwa po to , by zastąpić stronę w realizacji tego obowiązku.</p> <p>Wskazana norma , pozostając reminiscencją , znanego dawnym ustawodawstwom tzw. „ prawa ubogich „ może mi zastosowanie jedynie do osób ,które pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości finansowych i dochodowych nie są w stanie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowym pokryć we własnym zakresie , bez uszczerbku do koniecznego utrzymania siebie i członków rodziny, chociażby na minimalnym poziomie zaspokojenia w ten sposób ich usprawiedliwionych potrzeb.</p> <p>Tylko w takiej sytuacji , kiedy jedynie przyczyny dotyczące statusu ekonomicznego miałyby różnicować strony sporu w dostępie do gwarantowanego normami rangi konstytucyjnej rozstrzygnięcia o ich roszczeniu przez niezawisły i niezależny Sąd w dwuinstancyjnym postępowaniu , istnieją dostateczne racje do tego aby , zapobiegając tego rodzaju nieuzasadnionym zróżnicowaniu , zaangażować środki budżetowe w wyręczeniu osoby ubogiej w spełnieniu tych obowiązków finansowych, realizacja których jest warunkiem takiego dostępu.</p> <p>Przenosząc te uwagi na grunt rozstrzyganej sprawy , podzielić należy stanowisko skarżącego , co do tego , że majątek ruchomy oraz lokal z którego korzysta , zaspokajając jedną z podstawowych potrzeb , potrzebę mieszkaniową, nie stanowią wystarczającej podstawy dla wyrażenia oceny , która znalazła się u podstaw odmowy dla obu sformułowanych przez niego żądań.</p> <p>Gdyby rozpatrywać sytuację finansową , dochodową i majątkową <span class="anon-block">J. P.</span> przez pryzmat wartości i i charakteru tych składników , należałoby inaczej pierwsze z jego żądań rozstrzygnąć.</p> <p>Tym nie mniej przeciwko podzieleniu tej części wniosku środka odwoławczego przejawia niezaprzeczony przez żalącego się fakt otrzymania przezeń bardzo znacznej kwoty rekompensaty za majątek pozostawiony poza obecnymi granicami RP.</p> <p>Ponownie wskazując na konieczność wykorzystania przez stronę wszystkich, realnie istniejących swoich możliwości finansowych by sprostać obowiązkom fiskalnym związanym z jej udziałem w sporze sądowym , szczególnie gdy sama jest jego inicjatorem, podzielając w tym zakresie zapatrywanie Sądu niższej instancji, wskazać trzeba , że <span class="anon-block">J. P.</span> nie wskazał na żadne takie okoliczności , które dostatecznie przekonałyby , iż środkami , w pierwotnej kwocie ponad 101 000 złotych, obecnie już nie dysponuje, przynajmniej w takim rozmiarze by obowiązkowi finansowemu, od którego stara się uwolnić , składając wniosek, sprostać .</p> <p>Ma rację Sąd Okręgowy , gdy argumentuje , że powód powinien sumą uzyskaną z tytułu rekompensaty , od początku nie aprobując jej wysokości i uznając ja za zaniżoną, w taki sposób gospodarować aby przewidując potrzebę dochodzenia roszczeń cywilnych związanych z utratą majątku rodzinnego na drodze sądowej przed Sądem powszechnym jej część móc przeznaczyć właśnie na potrzeby pokrycia związanych z tym kosztów.</p> <p>Pomimo rozbudowanego redakcyjnie zażalenia , nie ma w jego motywach żadnych merytorycznych argumentów i odwołań do faktów , które prowadziłyby do wniosku, iż <span class="anon-block">J. P.</span> przynajmniej częścią tego świadczenia nadal nie dysponuje albo , że rzeczywiście je zużył w sposób , który uprawniałby go do skutecznego ubiegania się o zwolnienie o które się ubiega. Nie można za takie argumenty uzna określeń , które w odniesieniu do samego przyznanego dotąd świadczenia rekompensacyjnego oraz sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego jej wypłaceniem , znalazły się w końcowej części trzeciej strony motywów środka odwoławczego / por. k. 105 akt/</p> <p>Wbrew stanowisku autora zażalenia, trafnie Sąd Okręgowy oddalił także drugie z jego żądań.</p> <p>Zasadne uznanie , że powód nie może skorzystać z wyjątkowego w zakresie stosowania dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych z tej racji , iż co najmniej powinien dysponować częścią uzyskanych uprzednio środków finansowych, ma także i tę konsekwencję, iż dysponowanie nimi pozwala na zapewnienie sobie przez powoda pomocy prawnej z wyboru.</p> <p>Nie można też, oceniając merytoryczną poprawność decyzji Sądu I instancji , w tym zakresie, tracić z pola widzenia i nie uwzględniać tego , że dotychczasowy sposób prezentacji swoich racji procesowych przez <span class="anon-block">J. P.</span> , która wynika z analizy treści akt , znamionuje po jego stronie dobrą znajomość przepisów prawa oraz umiejętność w prezentowaniu swoich racji , bez pośrednictwa profesjonalnego pełnomocnika procesowego.</p> <p>Z podanych przyczyn , w uznaniu zażalenia za niezasadne , Sąd Apelacyjny orzekł o jego oddaleniu , na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art 397 §2 kpc</a> </p> <p>SSA Grzegorz Krężołek</p> </div>